Vijf mythen over vrijhandel

Maandag kondigde Trump aan dat de Verenigde Staten op de eerste dag van zijn presidentschap uit TPP zullen stappen, het vrijhandelsverdrag tussen twaalf landen rond de Stille Oceaan. Volgens de gangbare economische uitleg is vrijhandel altijd goed. Een win-winsituatie. Toch plaatsen steeds meer deskundigen kanttekeningen bij dat model. Vijf mythen over vrijhandel.

Protest tegen TTP in Lima Beeld afp

1. Vrijhandel bestaat

Het zou de onderhandelingen over nieuwe handelsverdragen een fluitje van een cent maken. Schrap gewoon alle regels, tarieven en andere hindernissen. In werkelijkheid is ook 'vrijhandel' een politiek machtsspel. Het vereist een eindeloze reeks afspraken. Die moeten opgesteld en gehandhaafd worden door een enorme bureaucratie. Denk alleen al aan de stroperige wijze waarop het TTIP-verdrag tot stand komt - of niet, gezien de huidige weerstand.

2. Internationale handel maakt de armsten armer

Juist de allerarmsten hebben geprofiteerd van handel. De afgelopen decennia zijn honderden miljoenen Chinezen en Indiërs de armoede ontstegen. Dat is deels te danken aan het exportsucces van hun economieën. Waarmee niet gezegd is dat internationale handel geen verliezers kent. Maar die behoren in mondiaal perspectief tot de hogere middenklasse, zoals de econoom Branko Milanovic heeft laten zien. Het zijn de westerse arbeiders. Zij profiteren weliswaar van goedkopere computers en televisies, maar wie zijn baan verliest zal daar niet om kunnen juichen.

3. Handelsbarrières worden opgeworpen door overheden

Mensen onderschatten het belang van allerlei andere handelsbelemmeringen. Een van Amerika's voornaamste importheffingen ten opzichte van China en Europa is een fysieke: de afstand over zee. Die maakt de export van goederen naar de VS automatisch duurder. Je betaalt tenslotte voor het vervoer. Zelfs al zou de utopie van de mondiale vrijhandel werkelijkheid worden, dan nog zullen bedrijven hechten aan hun thuisland. Dat komt behalve door geografische barrières ook door culturele: taal, gebruiken en het belang van warme contacten met de plaatselijke overheid.

Beeld afp

Lees ook:

Analyse: Vrijhandel ís niet altijd goed. Dat vindt niet alleen Trump.

4. Internationale handel is een kwestie van marktwerking

Fout. Neem de Amerikaanse goederenimport: bijna de helft daarvan vindt bínnen bedrijven plaats. Denk aan smartphone-onderdelen die in China geproduceerd, maar in de Verenigde Staten - of Europa - in elkaar worden gezet. Het is lastig de omvang van dit deel van de mondiale handel te berekenen. De prijzen van binnen een en hetzelfde bedrijf verhandelde producten en diensten worden namelijk niet bepaald door vraag en aanbod. Directies stellen ze van hogerhand vast. Met marktwerking heeft dat weinig te maken.

5. Europa en de Verenigde Staten zijn rijk geworden dankzij vrijhandel

Liberaal lullen, protectionistisch vullen. Dat is hoe de westerse houding ten aanzien van vrijhandel kan worden samengevat. Als geen ander hebben deze landen geprofiteerd van protectionistische maatregelen, zoals importtarieven van tientallen procenten. Pas nadat Europa en de Verenigde Staten op die manier de mondiale concurrentie ver achter zich hadden gelaten, gingen ze voor vrijhandel pleiten. De Duitse nationaal-econoom Friedrich List vergeleek dit in de 19de eeuw al met 'dat iemand, wanneer hij het toppunt van zijn grootsheid heeft bereikt, de ladder wegschopt waarmee hij omhooggeklommen is. Zo ontneemt hij anderen de middelen na hem op te klimmen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.