Vierde industriële revolutie staat voor de deur

World Economic Forum

De vierde industriële revolutie is het vandaag het hoofd-onderwerp van het World Economic Forum in Davos. Het wordt volgens experts de grootste verandering ooit.

Foto GETTY

Zes van de tien experts verwachten dat binnen tien jaar ten minste één grote stad volkomen verkeerslichtvrij zal zijn, acht van de tien denken dat vóór 2025 auto's worden gemaakt met 3D-printers en negen van de tien denken dat tegen die tijd apothekers voor een deel zijn vervangen door robots.

Kortom: de vierde industriële revolutie staat voor de deur. Dat is althans het hoofdthema van het World Economic Forum, het jaarlijkse ritueel van de great & good in het Zwitserse luxueuze wintersportparadijs en kuuroord Davos. Maar liefst 2.500 deskundigen zullen het gespreksonderwerp vanaf vandaag in driehonderd sessies van alle kanten tegen het licht houden.

Sommigen zien de vierde revolutie als een volgende stap in de digitale revolutie die begon in 1969. Maar Klaus Schwab, de 77-jarige organisator van het mega-evenement, vindt dat er een fundamenteel verschil is. Het gaat niet alleen om het automatiseren van processen, maar om het volledig overnemen van productieprocessen door machines. Machines kunnen met elkaar communiceren, waardoor ze de mensheid uitdagen om een nieuw doel te zoeken. 'We staan op de drempel van een technische revolutie die ons leven, ons werk en onze relaties met elkaar zal veranderen. Een verandering op die schaal en met die complexiteit heeft de mensheid niet eerder meegemaakt', aldus Schwab. Het totale spel van vraag en aanbod verandert met de komst van de deeleconomie, zo denkt hij.

'Davos-mens'

De politicoloog Samuel Huntington muntte deze term voor de bezoekers van World Economic Forum, waar de mondiale elite nadenkt over de toekomst van de wereld. Lees hier meer over dit Diplomatiek walhalla in de sneeuw.

Mogelijkheden en gevaren

Deze vierde revolutie biedt ongekende mogelijkheden, maar er zijn ook grote gevaren, zoals groeiende ongelijkheid en het verdwijnen van complete bedrijfstakken. Het World Economic Forum rekent erop dat tot 2020 alleen door robotisering al zeven miljoen banen verloren gaan, waarvoor er twee miljoen terugkomen. Het grootste banenverlies vindt plaats in de administratieve sector, gevolgd industri-ele productie en de bouw. De meeste nieuwe banen zullen worden gecre-eerd in de accountancy, het management en de verkoop (sales).

Het is volgens Schwab nodig de revolutie te beheersen. Zeven nieuwe technieken komen op de mensheid af. In 2020 moeten alle wereldburgers met elkaar verbonden zijn met een mobiele computer (smartphone) die grote hoeveelheden data kan opslaan. Daarnaast zullen verzamelaars van Big Data zoals Google steeds meer van iedereen weten. Digitale zorg zal mogelijk worden, net als het 3D-printen van organen, huid en beenderen. Dankzij het Internet der Dingen kunnen computers met elkaar praten en worden zelfsturende auto's mogelijk. Ook blockchaintechnologie, zoals die nu al voor bitcoins bestaat, zal een grote vlucht nemen, terwijl smartphones in kleding en sieraden zullen worden geïntegreerd.

1784: toom, stromend water, gemechaniseerde productie.
1870: Elektriciteit, werkverdeling, massaproductie.

'Grootste uitdaging van deze tijd'

Robert Shiller, winnaar van de Nobelprijs voor de economie, noemt het de grootste uitdaging van deze tijd. 'Het zal tot enorme verschuivingen leiden in de economische macht van individuen en de politieke macht van organisaties. We weten nog niet wie de winnaars en verliezers zullen zijn. En dat is maar goed ook, want dan kunnen we nog ingrijpen.'

Schwab denkt ook dat de huidige overheidsstructuren fundamenteel zullen veranderen. 'Burgers kunnen hun opinies uiten, zich mengen in beslissingen, samen optrekken en samen besluiten zich niets van overheidsbesluiten aan te trekken. Overheden zullen op hun beurt met nieuwe technologieën meer kunnen controleren. Zeker is dat meer participatie nodig zal zijn van burgers met de overheid. Als overheden willen voortbestaan, zullen ze dat moeten bewerkstelligen.'

Maar ook mensen moeten zich aanpassen. 'De vierde industriële revolutie zal niet alleen veranderen wat we doen, maar ook wie we zijn. Onze identiteit verandert, ons idee over eigendom en privacy en hoe we relaties aangaan en onderhouden.'

1969: Computers, ict, geautomatiseerde productie Foto Mark Boster / Getty
2016: Robots, 3D-printen, cyber-fysieke productie. Foto getty

Twee van de 2.500 experts

Vanessa Evers Universiteit Twente
Evers (41) behoort tot de 140 experts die zijn uitgenodigd om te praten over robotisering. Zij zal in drie sessies iets vertellen over sociale robotica: hoe kunnen robots menselijke gedragingen herkennen en daarop inspelen. Als voorbeeld noemt ze patiënten die in een ziekenhuisbed liggen, waar sensoren waken of de patiënt geen doorligverschijnselen krijgt. 'Als er een arts of bezoeker naast het bed staat, zou de robot ook moeten zien dat de patiënt iets ander wil liggen en hem of haar daarmee helpen. Ook zouden robots agressie kunnen herkennen. Ik noem maar het plein in Keulen op Oudejaarsavond. Robots zouden zien dat mensen agressief gedrag vertonen en zouden automatisch de politie moeten waarschuwen of daar drones op afsturen die dat vastleggen.'

Vanessa Evers. Foto Eric Brinkhorst

Jolijn Creutzberg Van Hulley in Groningen
Creutzberg heeft sinds 2012 een eigen bedrijf in Groningen dat kleding recyclet. Wie oude versleten overhemden naar dat bedrijf toe stuurt, krijgt er een boxer-short voor terug. Het bedrijf is ook een sociale onderneming. Daarom heeft ze bewust de naam Van Hulley gekozen. 'Het is niet alleen van mij.' De mensen die daar het naaiwerk verrichten, doen dat om werkervaring op te doen en een opleiding te krijgen. Wekelijks worden nu honderden overhemden verwerkt. De 53-jarige Creutzberg krijgt in Davos een speciale publieksprijs uitgereikt. Haar bedrijf is tweede geworden bij de publieksprijs van The Circulars, een internationale prijs in het kader van de circulaire economie.

Jolijn Creutzberg.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.