Vier miljoen stukken in geheime kluis

Aan een Amsterdamse gracht wordt gewaakt over een stapel van vier miljoen effecten. De banken willen ervan af: tienduizenden keren stempelen, dat is niet echt efficiënt....

De belegger van nu heeft voldoende aan zijn giro-afschriftje, maar datwil niet zeggen dat ze niet meer bestaan: papieren aandelen en obligaties,waar elk jaar handmatig couponnetjes van afgeknipt moeten worden om hetdividend of de rente-uitkering te kunnen innen.

In een pand aan een Amsterdamse gracht waken ongeveer dertig mannen envrouwen over een stapel van zo'n vier miljoen papieren aandelen enobligaties. De papierberg in de kluis van het effectenbewaarbedrijfEuroclear geeft beleggers het recht op dividend of rente.

'Het is in deze moderne tijd nauwelijks voor te stellen dat bij hetbeheer van aandelen en obligaties nog zo veel handwerk komt kijken', zegtHugo Spanjer van Euroclear, het enige professionele effectenbewaarbedrijfvan Nederland. De jurist zou graag laten zien hoe zijn medewerkers te werkgaan, maar voor buitenstaanders is de kluis verboden toegang. Spanjer magslechts bij hoge uitzondering de kluis betreden.

Dus vertelt hij in zijn kantoor aan het Amsterdamse Damrak hoe anno 2005de medewerkers van Euroclear te werk gaan.

'Er zijn enkele machines om de coupon van de obligaties of aandelen afte knippen. Maar aangezien de talons (de papieren eigendomsbewijzen dierecht geven op dividendcoupons, red.) vaak van verschillende grootte zijn,moet er veel met de hand worden gedaan. De dividend- of rentebewijzenmoeten soms worden opgestuurd. Ook moeten de medewerkers stempels zetten,soms tienduizenden, als de effecten tot uitkering komen.'

De aandelen en obligaties in de kluis van Euroclear Nederland zijn hetoverblijfsel van een periode dat effecten slechts op papier werdenuitgegeven. Wie vroeger geld wilde ophalen bij beleggers drukte eeneigendomsbewijs of een obligatiepapier. Dit waren obligaties en aandelen'aan toonder'. De bezitter kon daarmee aantonen het recht te hebben op hetaandeel of de obligatie.

Nu hecht alleen nog een kleine groep particulieren aan het bezit vanaandelen aan toonder. Wie obligaties of aandelen in huis willen hebben,moet daar bij zijn bank expliciet om vragen.

Door de digitalisering van de afgelopen twintig jaar komt gestaag eeneinde aan de aandelen en obligaties aan toonder. Het merendeel van deeffecten staat in een elektronisch register en de stukken heten 'effectenop naam'. Bij de recente omwisseling van de aandelen van Koninklijke Oliein aandelen Royal Dutch Shell is het energiebedrijf bijvoorbeeld definitiefovergestapt van aandelen aan toonder naar (digitale) aandelen op naam. Nogeen voorbeeld: de Nederlandse staat geeft bij de uitgifte van nieuwestaatsobligaties sinds 2003 enkel nog obligaties op naam uit.

Maar bij veel bedrijven staat geen omwisseling van aandelen op deagenda. Uitgevers van obligaties houden ook vast aan papieren obligaties. Behalve bij Euroclear liggen er ook nog bij enkele banken en diverseparticulieren effecten aan toonder in de kluis. De helft van alleobligaties (staatsobligaties uitgezonderd) heeft een papieren vorm.

De klanten van Euroclear, zoals banken die de effecten in bewaringgeven, zijn de papieren eigenlijk een doorn in het oog, aldus Spanjer.'Onze klanten vragen om veilig en goedkoop beheer van de effecten. Al hetpapierwerk in de kluis is inefficiënt, ook gezien de risico's.' Euroclearis er daarom voorstander van dat digitale aandelen en obligaties verplichtworden ingevoerd.

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft in mei aan hetministerie van Financiën gevraagd om verplichte digitalisering. 'Aan hetbeheer van obligaties en aandelen aan toonder zijn veel kosten verbonden',zegt directeur Hein Blocks. 'In omliggende landen zijn al stappen gezetvoor digitalisering. Nederland moet daarbij aansluiten.'

Het ministerie bestudeert het verzoek en zal overleg voeren met debranche, zo zegt een woordvoerder.

Blocks heeft nog een andere reden om aan te dringen op digitalisering.De effecten kunnen, als particulieren de papieren zelf in bezit houden,gestolen worden.

In Breda deed op 29 september een belegger aangifte van de diefstal vantien obligaties, uitgeven door ABN Amro, zo blijkt uit de openbare lijstvan gestolen of vermiste toondereffecten. Het betrof tien eeuwigdurendeobligaties van ABN Amro met een een rente van 6,5 procent. Waarde:tienduizend euro.

In 2005 zijn tot dusver ongeveer honderd series aandelen of obligatiesals vermist of gestolen opgegeven, zo blijkt uit de lijst die in deOfficiële Prijscourant van de Amsterdamse beurs is verschenen. Deafgelopen zes jaar waren dat er ruim zeventienhonderd. De waarde vanpapieren die dit jaar zijn gestolen of vermist bedraagt ongeveer 1,8miljoen euro.

'De schade valt relatief gezien mee', zegt Blocks. 'Maar als een keereen kluisje bij een bank of een particulier wordt opengebroken met grotepakketten effecten, zoals enkele jaren geleden is gebeurd, kan dat bedragflink hoger uitvallen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden