Videotheek is alleen bang voor een mooie zomer

Betaalzender NetHold heeft de aanval ingezet op de duizend videotheken van Nederland. Het bedrijf wil volgend jaar films aanbieden die telefonisch kunnen worden besteld....

De film was in een klap een klassieker. The Last Seduction met in de hoofdrol Linda Fiorentino werd twee jaar geleden gekandideerd voor een Oscarnominatie. Totdat The Academy of Motion Picture Arts and Sciences ontdekte dat de maker een ongeschreven wet in Hollywood had overtreden: de film was niet in de bioscoop in première gegaan, maar bij een betaalzender. De Oscarnominatie werd daarom ingetrokken.

Een speelfilm bereikt de kijker volgens een ijzeren volgorde. Eerst een halfjaartje in de bios, daarna een halfjaar in de verhuur en vervolgens nog eens een halfjaar als koopvideo. Pas halverwege deze laatste periode, dus vijftien maanden na de première, zijn betaalzenders als DirecTV, Canal Plus en het Nederlandse MultiChoice aan de beurt. Weer drie maanden later komen abonneezenders als FilmNet in beeld. Bij hen kan de consument niet meer kiezen voor een bepaalde film. Tweeëneenhalf jaar na dato lijkt de film voor drie maanden van de aardbodem verdwenen, totdat het product voor het eerst op een gewone televisiezender verschijnt.

Zolang de filmindustrie deze volgorde aanhoudt, hebben de videotheken in Nederland een belangrijke voorsprong op pay per view-aanbieders. Deze week kondigde FilmNet-moeder NetHold aan halverwege 1997 te zullen beginnen met het aanbieden van films die telefonisch kunnen worden besteld.

Onder de naam Pulse Movie on Demand kan de bezitter van een decoder kiezen uit zeven films, waarvan de nieuwste elk halfuur begint. De rest begint om het uur of om de twee uur. Kosten: tussen de acht en twaalf gulden per film, 25 gulden abonnementskosten per maand en de aanschaf van een digitale decoder. Ook de meeste kabelexploitanten zijn van plan op deze manier films te gaan aanbieden als eind 1997 de eerste decoders worden geïnstalleerd.

Het eindpunt van deze ontwikkeling ligt voor de hand. Een lange lijst met pas uitgebrachte filmtitels en een kort telefoontje met de aanbieder is genoeg om à la minute een film naar keuze te kunnen bekijken. 'Het is iets duurder, maar het scheelt wel een wandeling door de regen', stelt directeur Paul Kenninck van NetHold. Als nadeel ziet hij vooralsnog het tijdstip waarop de studio's bereid zijn hem de rechten te verkopen. NetHold moet tot zijn ergenis een halfjaar wachten op de videobranche. Kenninck: 'Ik zou wel eerder willen, maar dat lukt me nog niet.'

Dat is meteen de reden waarom videotheek-eigenaren in Nederland nog niet wakker liggen van pay per view. 'De video on demand is nog nergens ter wereld echt van de grond gekomen', zegt franchisemanager Hans ten Hoff van Videoland. Hij is verantwoordelijk voor de formule van de Videolandketen, met 167 winkels marktleider in Nederland. 'Het is zeker een potentiële bedreiging en als het ergens gevaarlijk wordt, dan is het in Nederland waar de kabelpenetratie de hoogste ter wereld is.' Maar volgens Ten Hoff is de schade voor zijn keten marginaal zolang belangrijke films eerst bij hem in de winkels liggen.

Een videotheek haalt bijna driekwart van de maandomzet uit een handjevol recente bioscoopsuccessen. Zo moeten de videotheekeigenaren het deze kerst vooral hebben van de actiefilm The Rock. Distributeurs als Warner Home Video en Buena Vista vragen ongeveer 150 gulden voor een kwaliteitsfilm. De band wordt daarna zo goed als dagelijks verhuurd voor 7,50 per dag. Dat betekent dat een topfilm na ongeveer drie weken geld begint op te leveren.

Dat klinkt als een lucratieve handel, maar het gaat niet goed met de videobranche. Het aantal winkels is gedaald tot het huidige aantal. De zakte in 1995 met 10 procent en is dit jaar weer met bijna 5 procent opgekrabbeld. Voornaamste reden van dat relatieve herstel: de slechte zomer.

Een tweede reden is de komst van nieuwe commerciële zenders die marktaandeel proberen te krijgen door veel films uit te zenden uit de betere categorie. Enig lichtpuntje was dit jaar Sport 7. De stijgende weerzin tegen voetbal en de programmatische chaos op zondagavond blijkt de afgelopen maanden voor extra drukte bij de videotheken te hebben gezorgd.

Toch gaat de videobranche zware tijden tegemoet. Bij de filmstudio's in Hollywood gaat de rode loper nog altijd uit voor de inkopers van grote videoketens, omdat ongeveer de helft van de opbrengst van een film uit videoverhuur komt. Maar sinds de Duitse mediamagnaat Leo Kirch langs is geweest voor zijn digitale betaalzender DF-1, is de houding van de studio's ten opzichte van pay per view aan het veranderen. Kirch investeerde het afgelopen jaar circa tien miljard gulden aan sport- en filmrechten. Ook een van de inkopers van de Amerikaanse betaalzender DirecTV (twee miljoen abonnees) merkte onlangs op dat de studiobazen hem de laatste tijd sneller de betere films aanbieden.

In Nederland heeft de afkalvende macht van de videobranche al tot enkele schermutselingen geleid. Ten Hoff: 'FilmNet probeert het af en toe met een film die nog maar pas bij ons in de winkels ligt.' Op zo'n moment regent het boze telefoontjes bij de distributeur, die vervolgens beweert dat er een vergissing moet zijn gemaakt. Ten Hoff: 'Daarna beginnen dan de onderhandelingen over compensatie of zelfs over creditering.'

'De filmstudio's zijn alleen geïnteresseerd in geld', stelt voorzitter Wim van Miltenburg van de Nederlandse Videodetaillisten Organisatie. 'Zo lang de bioscopen goed gevuld zijn, mogen ze als eerste kopen. Daarna komen wij, daarna FilmNet en daarna de omroepen.' Maar volgens hem is het lang niet zeker dat deze volgorde blijft bestaan.

'De techniek van video on demand komt steeds dichter in de buurt van ons product', aldus Van Miltenburg. Hij wijst echter op één groot verschil: een videorecorder heeft een pauzeknop. 'Zolang de Nederlander wordt gebeld door zijn schoonmoeder, koffiedrinkt en af en toe naar de wc moet, blijft de magneetband populair. Het moment waarop de studiobazen mij laten vallen is daarom nog ver weg.'

Noël van Bemmel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden