Verzelfstandiging NS is mislukt

De verzelfstandiging van de Nederlandse Spoorwegen is mislukt. NS en de overheid hebben vrijwel geen enkele belofte aan de reizigers waargemaakt, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant....

De treinreiziger werd in plannen en contracten beloofd dat de treinen sneller zouden rijden, de service aan kwaliteit zou winnen, het comfort zou verbeteren, de punctualiteit zou toenemen en meer passagiers de treinen zouden bevolken.

NS heeft geen van deze afspraken gehaald, blijkt uit het onderzoek naar alle bestaande plannen. De treinen zijn de laatste tien jaar trager geworden, de punctualiteit wordt niet gehaald en aan de belangrijkste voorwaarde voor verzelfstandiging - verdubbeling van het aantal treinreizigers - wordt niet voldaan. Sinds 1995, het jaar van de verzelfstandiging, heeft NS er amper reizigers bij gekregen. Inmiddels nadert het aantal reizigerskilometers het niveau van 1995.

'De verzelfstandiging is mislukt', zegt directeur Lars Lutje Schipholt van onderzoeksbureau Inno-V. 'Maar er is geen weg terug. De overheid moet in het nieuwe contract met NS heldere afspraken maken en NS hieraan houden.'

NS krijgt binnenkort een vergunning om vanaf 2005 voor tien jaar exclusief op het Nederlandse hoofdrailnet te rijden. Aan de hand van een vervoersplan dat het bedrijf jaarlijks moet maken, probeert het ministerie van Verkeer en Waterstaat de NS aan de afspraken te houden. 'In het verleden stond de overheid vaak met de rug tegen de muur, omdat ze niet over strafmaatregelen beschikte', zegt Lutje Schipholt.

Ook de vervoerseconomen Erik Verhoef en Henk van Gent van de Vrije Universiteit vinden de verzelfstandiging mislukt. Zij wijten dit vooral aan het zwabberend overheidsbeleid. 'De verzelfstandiging was ingegeven door louter bedrijfseconomische motieven, terwijl NS vanaf het begin onder druk van Den Haag ook als maatschappelijk bedrijf moest functioneren. Dat gaat niet samen.'

NS stelt dat het nauwelijks plannen kon maken door onhelder beleid van de overheid. Ook zou de overheid de rails slecht hebben onderhouden en te veel geld hebben gestopt in grootschalige projecten als de hogesnelheidslijn en de Betuwelijn. Daardoor ontstonden veel vertragingen op het bestaande spoornet.

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat had geen behoefte om te reageren. In het decembernummer van het blad Ondernemen zegt minister Brinkhorst van Economische Zaken dat de dienstverlening van NS sinds de privatisering wel degelijk achteruit is gegaan. Brinkhorst zegt dat de situatie hem soms doet denken aan 'Polen in de jaren zeventig'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden