Verzekeraar CZ biedt hulp aan gezinnen met schuld
© ANP

Verzekeraar CZ biedt hulp aan gezinnen met schuld

Zorgverzekeraar CZ biedt 250 Haagse probleemgezinnen bij wijze van experiment hulp: direct en zonder bureaucratische rompslomp. Het gaat om gezinnen met hoge schulden die in een web van problemen verstrikt zitten, waardoor hun schulden alleen maar toenemen en zij niet de zorg krijgen die ze nodig hebben.

CZ stelt daarvoor 1,3 miljoen euro beschikbaar. Het hoopt de gezinnen daarmee lucht te geven, door onder meer het afkopen van schulden, het regelen van vervoer of het mogelijk maken van zorg zonder dat er een indicatie voor is.

De gezinnen waar CZ zich op richt, zogeheten 'multiprobleemgezinnen', kampen met een opeenstapeling van financiële, sociale en gezondheidsproblemen, zowel fysiek als psychisch. Ze lopen achter met hun betaling bij tientallen schuldeisers en krijgen zorg van verschillende hulpverleners, die in veel gevallen langs elkaar heen werken.

Bureaucratische barrières

CZ zal kijken naar de financiële situatie van de gezinnen, maar ook naar hun sociale problemen en de zorg die gezinsleden nodig hebben. Bureaucratische barrières die deze zorg in de weg staan - bijvoorbeeld doordat mensen halverwege het woud van indicaties, instanties en zorgpotjes zijn verdwaald - worden voor hen geslecht.

Eelke Blokker van Sociaal Hospitaal, de organisatie die CZ heeft ingehuurd om het experiment te begeleiden: 'Als gezinnen door een huurachterstand hun woning dreigen te verliezen kan het dat wij hun schuld overnemen. Ze moeten ons wel terugbetalen, maar zo belanden ze in elk geval niet op straat.'

Wat dit experiment uniek maakt, zegt lector Armoede Interventies Roeland van Geuns van de Hogeschool van Amsterdam, is de schaal. '250 gezinnen is groot. En deze gezinnen hebben een integrale aanpak ook echt nodig.'

Dit is geen kwestie van concurrentie. Bij schuldproblemen is een zorgverzekering vaak het eerste wat mensen niet meer betalen

Wim van der Meeren

Volgens Van Geuns komen de multiprobleemgezinnen vaak in een vicieuze cirkel terecht. Hij noemt een gezin met kinderen die een verstandelijke beperking en autisme hebben. 'Stel: een van de ouders verliest zijn baan, waardoor er schulden en relatieproblemen ontstaan. Ook wordt er gerookt en ongezond gegeten, wat tot fysieke problemen leidt, die psychische problemen veroorzaken, en vice versa.'

Volgens de lector moet zo'n gezin nu voor elk probleem bij een andere instantie aankloppen, maar kan het geld van CZ voor van alles worden gebruikt. 'Door een stevige, abrupte ingreep valt de bureaucratie van tafel en wordt de spiraal naar beneden doorbroken.'

De samenwerking tussen CZ, Sociaal Hospitaal en de gemeente Den Haag is een zogeheten Health Impact Bond, een variatie op de Social Impact Bond (SIB), een relatief nieuwe financiële constructie die uit Groot-Brittannië en de Verenigde Staten is komen overwaaien. Hierbij werken (lokale) overheden en private investeerders samen om een maatschappelijk probleem op te lossen.

Bestuursvoorzitter Wim van der Meeren hoopt dat andere verzekeraars het voorbeeld snel volgen. 'Dit is geen kwestie van concurrentie. Bij schuldproblemen is een zorgverzekering vaak het eerste wat mensen niet meer betalen, vanuit de, terechte, veronderstelling dat ze toch wel worden geholpen als ze ziek worden. Zorgverzekeraars kunnen schuldproblemen dus als eerste signaleren. Daar ligt een taak. Wij zijn de kanarie in de kolenmijn.'