Analyse

Verzekeraar ASR zegt ‘nee’ tegen bonussen – is dit het keerpunt in het beloningsoproer?

Ceo Jos Baeten luidt de gong tijdens de beursnotering van verzekeraar ASR in 2016 op de Amsterdamse beurs van Euronext. Beeld ANP

Geen bonussen voor de top, maar een vast salaris dat meestijgt met de cao waaronder ook het personeel valt. De nieuwe plannen van verzekeraar ASR oogsten alom lof. Terecht?

1) Hoe radicaal is het nieuwe beloningsbeleid voor de ASR-top?

Het is even wennen: een financieel concern dat het nieuws níét haalt met uitbundige bonussen of salarissprongen voor de baas. Dinsdag kondigde ASR het omgekeerde aan. De verzekeraar, tot voor kort in handen van de overheid, kende al geen bonussen. Als de aandeelhoudersvergadering op 22 mei hiermee akkoord gaat, komen die er ook in de toekomst niet. In plaats daarvan moet voor de bestuurders van het concern vanaf 2020 de jaarlijkse, in de cao afgesproken salarisverhoging van 3 procent gaan gelden. Net als de rest van het personeel. Alleen in bijzondere omstandigheden kan hiervan worden afgeweken. Als het erg goed gaat, stijgen de salarissen aan de top met maximaal 6 procent. Verkeert de verzekeraar in zwaar weer, dan kan ook voor de nullijn worden gekozen.

In een toelichting schrijft ASR dat een variabele beloning ‘niet in lijn is met de cultuur van ASR’. De rest van het personeel krijgt ook geen bonus. Daarbij zegt de raad van commissarissen rekening te houden ‘met het negatieve maatschappelijke sentiment ten aanzien van variabele beloning in de financiële sector’. Wel gaat de raad van bestuur, om met name de Angelsaksische aandeelhouders tegemoet te komen, de komende 7 jaar een flink pakket ASR-aandelen kopen. Dat betalen ze uit eigen middelen, maar met een aantrekkelijke korting van 18,5 procent. Het traditionele idee is dat het management op die manier skin in the game krijgt (oftewel zelf ook risico loopt). Maken ze er een zootje van, dan kost ze dat persoonlijk geld.

2) ASR, is dat niet de verzekeraar die vorig jaar in opspraak kwam door topsalarissen?

Dat klopt. In 2008, tijdens de crisis, moest de overheid ASR noodgedwongen nationaliseren. Bonussen of salarisverhogingen voor de leiding waren hierdoor jarenlang niet toegestaan. Maar al gauw na de privatisering in 2016 toucheerde de top van de verzekeraar een enorme loonstijging. Ceo Jos Baeten zag zijn salaris groeien van 529 duizend naar 652 duizend euro. Zelf beweerde de zoon van een Limburgse verzekeringsmakelaar hier weinig aan te hechten. ‘Ik heb er nooit om gevraagd.’

3) Komt de verzekeraar hier nu op terug?

Integendeel: het salaris van topman Baeten neemt volgend jaar verder toe naar 740 duizend euro per jaar. In enkele jaren tijd heeft hij dan een loonsverhoging van 40 procent gekregen. Pas daarna maakt ASR een pas op de plaats. Door dit plan nu alvast aan te kondigen, maait de verzekeraar critici het gras voor de voeten weg. Die tactiek lijkt te werken. ‘Ik vind het belangrijk dat financiële ondernemingen zich rekenschap geven van hun maatschappelijke functie bij het opstellen van hun beloningsafspraken’, laat minister Hoekstra van Financiën weten. ‘Dit draagt bij aan het herstel van vertrouwen. Hierover hebben we onlangs nog het gesprek gevoerd met de bankensector.’

4) Wat vinden de andere critici ervan?

‘Verrassend en gepast’, is de eerste reactie van de FNV. Bestuurder Aukje Falger is met name blij met de toezegging dat de top maximaal 20 keer zoveel zal verdienen als de werkvloer. Ook het voornemen om de beloningen voor de raad van bestuur in principe mee te laten stijgen met de cao, is een lang gekoesterde wens van bonden en linkse partijen. Falger: ‘ASR gaat er prat op dat het een maatschappelijke onderneming is. Daar past dit beloningsbeleid bij. Maar we gaan natuurlijk wel goed kijken hoe het in de praktijk wordt uitgevoerd.’

5) Kan deze nieuwe aanpak het keerpunt zijn in het verhitte debat over de topbeloningen?

ASR is met 3.375 voltijdsbanen en een omzet van 4,1 miljard euro een toonaangevende verzekeraar in Nederland. Maar concurrenten Aegon en NN zijn nog veel groter. Het vaste salaris van hun ceo’s, Alexander Wynaendts en Lard Friese, ligt fors hoger dan bij ASR én ze ontvangen bonussen. Saillant detail: qua inkomsten laten de verzekeraars hun veelbesproken bankcollega’s bij ING en ABN Amro (ver) achter zich.

Het ziet er niet naar uit dat hierin snel verandering komt. Toch heeft ASR wel degelijk een voorbeeld gesteld: zo kan het dus ook. Daarbij is anders dan bij eerdere incidenten geen sprake van een symbolisch, eenmalig gebaar, zoals het terugdraaien van een aangekondigde loonsverhoging of bonus. Dit is structureel beleid. Vooral de manier waarop dat tot stand is gekomen, kan navolging krijgen. Er is volgens ASR uitgebreid gesproken met aandeelhouders, de ondernemingsraad en vertegenwoordigers van de grotere politieke partijen in de Tweede Kamer – behalve de SP. Ook zegt het verzekeringsconcern ‘kwalitatief onderzoek’ onder het Nederlandse publiek te hebben gedaan naar de opvattingen over topbeloningen. Zoals Rients Abma van Eumedion, de belangenbehartiger van grote, institutionele beleggers in Nederland, fijntjes opmerkt: ‘Dat hebben we wel eens anders gezien bij financiële instellingen.’

Lees ook:

Als de baas 283 keer meer verdient dan de werkvloer: de loonkloof bij AEX-bedrijven onder de loep.

Vorig jaar nog kwam ASR in het nieuws met een forse salarisverhoging voor de top.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.