'Verwende generatie' spaart goed: 'over 10 jaar heb ik denk ik wel 90 of 100 euro'

Jongeren in Nederland zijn goede spaarders, blijkt uit twee nieuwe onderzoeken naar tieners en hun omgang met geld. Maar in hun late tienerjaren krijgen ze vaak problemen, doordat ze niet écht met geld leren omgaan.

Spaarvarken Beeld anp
SpaarvarkenBeeld anp

Nederlandse tieners zijn net zulke fanatieke spaarders als hun ouders. Dat blijkt uit twee verschillende onderzoeken naar tieners en hun omgang met geld. Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) plaatst een kanttekening bij de resultaten: tieners kúnnen ook makkelijk sparen, omdat ze veel te besteden hebben en ouders zo vaak bijspringen. 'Wij noemen dit de verwende generatie, die amper keuzes hoeft te maken. Ook daarom groeit het aantal jongvolwassenen met geldproblemen.'

Driekwart van de 10- tot 12-jarigen krijgt zakgeld, zo blijkt uit een enquête van accountantskantoor Deloitte onder 521 tieners. Van de dertien euro die zij gemiddeld ontvangen verdwijnt negen euro direct in hun (digitale) spaarpot. Een fors aandeel, net als het totale percentage sparende tieners. Dat ligt volgens Deloitte rond de 80 procent, ongeveer evenveel als bij volwassenen, die vaak Europees kampioen sparen worden genoemd.

Nederlandse kinderen zijn dus geen big spenders, en ook al niet materialistisch. Bijna de helft van de tieners denkt geen geld nodig te hebben om gelukkig te zijn, driekwart van de ondervraagden heeft liever een volle spaarpot dan heel veel spullen. Op de vraag wanneer ze zich rijk voelen kiezen kinderen vaak voor situaties waarin geld in principe geen rol speelt. Populaire antwoorden: als ik gelukkig ben, als ik veel vriendjes heb, als ik gezond ben en als ik leuke familie heb.

Slechts een enkeling voelt zich gelukkig als hij of zij 'een Lamborghini kan kopen', 'een mooie villa' of 'heel veel Playmobil'. Een andere tiener wil graag geld 'omdat mama dan niet hoeft te werken en altijd bij mij kan zijn'. Vooral tienerjongens staan zakelijk in het leven, zo valt op uit het onderzoek. Zo'n 66 procent van de jongens denkt dat geld gelukkig maakt, tegenover 49 procent van de meisjes.

Ouders die bang zijn dat vloggers hun kroost allerhande producten aansmeren krijgen deels gelijk, meldt Deloitte: zo'n 25 procent van de 12-jarigen zegt zich bij het kopen van spullen te laten beïnvloeden door Youtubers. Tegelijkertijd beseffen negen op de tien kinderen dat vloggers geld krijgen voor het bespreken van producten, terwijl videosterren dit zelf liever geheim houden.

Nederlandse tieners zijn behoorlijk mediawijs, beaamt Gabriëlla Bettonville van het Nibud. 'Aan de andere kant maakt reclame ze ook minder uit, waardoor die constante prikkels wel zorgelijk zijn.' Marketing is veel gewiekster geworden, zegt Betonville. 'We worden online constant gebombardeerd met verleidingen, die ook nog eens op onze voorkeuren zijn afgestemd.' Volgens de woordvoerder zijn veel drempels van vroeger - 'eerst naar huis om geld uit de spaarpot te rammelen' - simpelweg weggevallen. 'Daardoor zijn er minder momenten om je te bedenken.'

Uit een tweede onderzoek dat maandag werd gepubliceerd komt bovendien dat naar voren dat tieners kennis van zaken hebben als het om internetreclame en -bankieren gaat. Ruim driekwart van de pubers heeft een eigen betaal- en spaarrekening, zo blijkt uit een steekproef onder 1.100 jongeren van 11 tot en met 16 jaar van geldplatform Wijzer in Geldzaken. Ze kopen vooral via iDeal, vinden dat een eitje, en hebben veel vertrouwen in online leveranciers. Dit neemt niet weg dat tieners sommige online aankopen achteraf betreuren: één op de vijf heeft wel eens spijt van een digitale impulsaankoop, bijvoorbeeld omdat een product niet aan de verwachting voldeed.

Ter geruststelling: ondanks al hun vingervlugheid rekent 90 procent van de 11-16-jarigen online producten boven de 50 euro nooit stiekem af, maar overlegt in zo'n geval eerst met hun ouders. Uit beide onderzoeken blijkt dat zowel jongere als oudere tieners vooral games in hun digitale winkelmandje stoppen, op de voet gevolgd door kleding en gadgets.

Volgens het Nibud is het goed dat Nederlandse tieners relatief financieel bewust zijn, maar valt er wel het een en ander op hun zuinigheid af te dingen. 'Ons valt vooral op dat middelbare scholieren vooral veel besteden aan hun eigen leuke dingen', zegt Betonville. 'Voor nuttige of onverwachtse uitgaven hebben ze hun ouders.' Met geld leren omgaan betekent leren kiezen, vindt het instituut voor budgetvoorlichting. Het is dit óf dit kopen, niet én én. 'Tieners van nu hoeven amper te keuzes te maken.'

Wat het Nibud vooral zorgen baart is dat jongeren ná de middelbare school, tussen de 16 en 20 jaar, steeds vaker financiële problemen hebben. Vaak leerden zij thuis nooit met geld om te gaan. 'Wij hebben dikwijls mensen aan de lijn met kinderen van 16 die al hun kleedgeld aan leuke schoenen hebben uitgegeven, terwijl ze een winterjas nodig hadden. Ons advies: niet die jas voor ze kopen. Nu is het een winterjas, over vier jaar is het de huur, of onverwachte zorgkosten vanwege het eigen risico. Kinderen moeten leren iets achter de hand te houden.'

Isabella Stevens (12), Vrije School de Vijfster in Apeldoorn

Krijg je zakgeld?

'Ja, ik krijg 2,50 euro per week op mijn bankrekening.'

Spaar je?

'Ik spaar al lang. In mijn spaarpot doe ik soms muntjes of wisselgeld, maar er zit maar iets van 20 euro in.'

Waarvoor spaar je?

'Ik spaar vooral voor later. Voor mijn studie of voor als ik alleen ga wonen. Soms haal ik er ook iets uit als ik een souvenir wil kopen op vakantie. Maar ik wil het niet gebruiken voor troep.'

Als je iets niet kunt betalen, kijk je dan je ouders lief aan?

'Ja, en meestal kopen ze het dan. Soms krijg ik geld van mijn ouders voor kleding.'

Koop je wel eens iets dat je hebt gezien op een vlog of reclame?

'Ja, vooral kleren, speelgoed of koptelefoons van de reclame.'

Maakt geld gelukkig?

'Van rijk zijn zou ik niet per se gelukkig worden. Dan hoef je niet te sparen en ik vind sparen leuk. Je kunt leuke klusjes doen om geld te verdienen. Een beetje geld voor op vakantie is wel fijn.'

Isabella Stevens Beeld Marcel Wogram
Isabella StevensBeeld Marcel Wogram

Wouter Assman (12), basisschool De Hekakker in Norg

Krijg je zakgeld?

'Ja, ik krijg een vast bedrag per maand op mijn bankrekening. Ik weet niet precies hoeveel.'

Spaar je?

'Ik spaar al sinds mijn 6de het grootste deel van mijn zakgeld. Ik geef niet alles uit wat ik spaar, ik bewaar het ook voor later.'

Waarvoor spaar je?

'Ik heb samen met mijn broer een PlayStation4 gekocht. Mijn ouders hebben ook een klein bedrag betaald. De rest bewaar ik voor later. Voor een auto of een appartement.'

Als je iets niet kunt betalen, kijk je dan je ouders lief aan?

'Dat heb ik nog nooit gehad, want ik heb meestal spaargeld. Als ik iets duurs wil dan betaal ik zelf het meeste en soms helpen mijn ouders ook een beetje.'

Koop je weleens iets dat je hebt gezien op een vlog of reclame?

'Ja, soms. Een Game PC bijvoorbeeld.'

Maakt geld gelukkig?

'Nee.'

Wouter Assman Beeld Harry Cock
Wouter AssmanBeeld Harry Cock

Hamaad Raja (10), Oranjeschool in Rotterdam

Krijg je zakgeld?

'Nee.'

Spaar je?

'Soms vind ik tijdens het buitenspelen muntjes op straat en die stop ik dan in mijn kluis.'

Waarvoor spaar je?

'Ik denk dat ik over tien jaar wel 90 of 100 euro heb gespaard. Dat geld ga ik aan mijn moeder geven.'

Als je iets niet kunt betalen, kijk je dan je ouders lief aan?

'Dan vraag ik het aan mijn oom of vader en dan zeggen ze dat ik even moet wachten tot het in de uitverkoop is.'

Koop je weleens iets dat je hebt gezien op een vlog of reclame?

'Eigenlijk niet, maar soms zie ik dingen op Nickelodeon die ik wil kopen.'

Maakt geld gelukkig?

'Aan de ene kant wel, aan de andere kant niet. Met geld kun je kleren kopen en eten om te leven. Maar misschien ga je dan dingen kopen waar je toch niet mee speelt en die koop je voor niets.'

undefined

Hamaad Raja Beeld Arie Kievit
Hamaad RajaBeeld Arie Kievit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden