Vervang drijfzand door stevig fundament

OP basis van een dosis nuchterheid toont Lucas van Grinsven aan dat de 'Nieuwe Economie' op drijfzand is gebaseerd (Forum, 29 maart)....

Op deze beweringen valt het een en ander af te dingen. In vrijwel alle westerse economieën is de marktwaarde van ondernemingen de afgelopen tien jaar sterker gestegen dan de balanswaarde. Vooral voor technologiefondsen bedraagt de marktwaarde inmiddels een veelvoud van de balanswaarde. Volgens de spelregels van de accountancy, die ruim 500 jaar geleden opgesteld zijn door de Venetiaanse monnik Pacioli, is de balanswaarde gebaseerd op de som van gebouwen, machines en voorraden, die tezamen de materiële activa vormen. De faillissementswaarde ligt in de praktijk flink beneden de balanswaarde.

De marktwaarde van technologiefondsen wordt daarentegen vooral bepaald door immateriële activa, waarbij men moet denken aan zaken als onderzoek en ontwikkeling, informatie- en communicatietechnologie, marketing, het opleidingsniveau van het personeel en de toegang tot netwerken.

Deze immateriële activa komt men echter niet of nauwelijks tegen in de financiële verslaggeving van ondernemingen. Oorzaken hiervan zijn weerstand tegen het openbaar maken van strategische bedrijfsinformatie en het domweg ontbreken van goede meet- en waarderingsmethoden.

Om deze lacune op te vullen heeft EZ vorig jaar vier accountantskantoren opdracht gegeven om deze immateriële activa alsnog in kaart te brengen. Bovendien moesten de accountantskantoren de ontwikkelde methoden uitproberen op bedrijven uit hun cliëntenbestand. De resultaten zijn gepubliceerd in het rapport Balanceren met Kennis. De conclusie luidt dat er wel degelijk meer informatie over immateriële activa gegeven kan worden in de financiële verslaggeving, zij het dat het waarderen van de diverse onderdelen vaak lastig en subjectief is. De deelnemende bedrijven zagen vooralsnog vooral het nut voor interne doeleinden.

Waarom heeft het ministerie van EZ dit onderzoek laten uitvoeren? We pretenderen geenszins een uitspraak te kunnen doen over de juistheid van de huidige beurskoersen. Gebrek aan informatie over immateriële activa kan er echter wel toe leiden dat bedrijven die het vooral van kennis moeten hebben een risicopremie betalen op de kapitaalmarkt ten opzichte van traditionele bedrijven. Dit geldt met name voor startende ondernemers, die potentiële financiers slechts een idee kunnen presenteren, maar geen materiële garanties. Last but not least kan een goede waarderingsmethode voorkomen dat er heftige fluctuaties op de beurs ontstaan, die gebaseerd zijn op lucht.

Verplichte lessen in kasstroomanalyse zijn een aardig idee. Ik zou er wel voor willen pleiten meteen de nieuwste inzichten mee te nemen. De reële optietheorie is in dit verband interessant. Deze theorie verschaft beter inzicht in de waardering van internetbedrijven, die het vaak van toekomstige marktopties moeten hebben. Drijfzand kun je op twee manieren attaqueren. Je kunt er een bord bij zetten: 'Pas op drijfzand!', zoals Van Grinsven doet. Je kunt ook kiezen voor vervanging door een solide fundament. Ik kies voor het laatste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden