Reportage Werk

Verslag van een krankzinnige werkdag: altijd maar doorgaan met werk, tot de dood erop volgt

Technologie zou de mens veel korter laten werken. Ondertussen werken we harder en langer dan ooit en vindt iemand als architect Nick Matulessy het prima als hij de veertig niet meer haalt.

Op de autopiloot rijdt de Tesla naar kantoor. Het biedt de mogelijkheid om mailtjes weg te werken. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

05.30 Bij de meeste huizen in de Accaciastraat in Breda zijn de gordijnen nog gesloten. Maar in de tussenwoning van Nick Matulessy (30) brandt licht. In zijn hardloopoutfit staat hij op deze ochtend in zijn keuken in een pannetje met eieren te roeren. Vanaf de bovenverdieping roept zijn vriendin met een slaperige stem iets. ‘Meestal slaap ik twee nachten per week op kantoor, waaronder ook op woensdag. Dus mijn vriendin was wel blij mij een keer te zien’, zegt hij. ‘Espresso?’

Vijftien uur per week werken? In de jaren dertig van de vorige eeuw voorspelde de Britse econoom John Maynard Keynes dat in 2030, dankzij technologische vooruitgang, niet meer dan dat nodig zou zijn. Het is waar dat we productiever zijn geworden – vijftig procent sinds de jaren tachtig. Maar toch werken we langer dan ooit en gebruiken vaak technologie om meer gedaan te krijgen in dezelfde (of meer) tijd, in plaats van hetzelfde in minder tijd.

Om grip te krijgen op deze drukte kun je gaan mediteren of to-dolijstjes maken. Of zoals Mark Zuckerberg en oud-president Obama de energie die verloren gaat aan de kledingkeuze beperken door slechts één outfit in de kast te hebben. Of zoals Elon Musk, die tachtig á honderd uur per week werkt, je dagen indelen in periodes van vijf minuten.

Hardlopend van Helmond naar kantoor in Mierlo. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

06.00 Matulessy ontgrendelt zijn auto. Een bordeauxrode Tesla, Model S, licht op in het halfdonker van de morgen. (Over de genialiteit van Elon Musk en zijn werk – en dan vooral de efficiëntie daarvan – praat Matulessy in de vroege uurtjes al honderduit.) Zodra we de stad uit zijn, laat de architect de auto op autopiloot naar Helmond navigeren. Op het touchscreen op zijn dashboard selecteert hij de functie ‘mobile office.’

Terwijl de rijdersstoel achteruit schuift, haalt Matulessy zijn laptop uit zijn tas en opent deze op zijn schoot. ‘Even de mailtjes van gisteravond wegwerken’, zegt hij en neemt een slokje thee uit een Mickey Mouse thermobeker. ‘Dan kom ik in rust aan op kantoor.’ Auto’s flitsen links langs ons en voor ons wordt een vrachtwagen ingehaald. We zijn op de snelweg. Op de plaats waar in reguliere auto’s de versnellingspook zit, ligt een stapel zelfhulp- en managementboeken. Die worden er op de terugweg bijgepakt.

David Spencer,hoogleraar economie en politieke economie aan de Universiteit van Leeds en auteur van Political Economy of Work, denkt dat de manier van denken van Matulessy extreem is en past bij karakteristieken van een workaholic.

Toch stelt Spencer dat deze manier van denken een reflectie is van de sterke werkethiek in de hedendaagse maatschappij − het onbedachtzame najagen en bevoorrechten van werk boven alle andere activiteiten. Dit kan volgens hem gerelateerd worden aan het stigma dat rust op werkloosheid en het verlies aan zingeving van vrijetijdsbestedingen als tv-kijken en spelen op de computer.

De auto wordt in Helmond geparkeerd. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Ons ideale zelf is altijd historisch bepaald, op basis van de spiegels die ons worden voorgehouden’, vult cultuurfilosoof Kris Pint aan. ‘En op dit moment zijn mensen als Elon Musk en wijlen Steve Jobs vaak rolmodellen. Maar dat zelfbeeld kan uiteraard ook veranderen: misschien vinden we het leven van een succesvolle ceo binnen enkele decennia even absurd en onbenijdenswaardig als dat van een middeleeuwse kluizenaar, die zijn leven grotendeels al biddend in een kloostercel doorbracht.’

07.00 De Tesla wordt door Matulessy geparkeerd in Helmond, op de campus van Lightyear − de elektrische auto die door oud-studenten van de Technische Universiteit Eindhoven wordt ontwikkeld. De wagen is daar de gehele werkdag in bruikleen, zodat er tests mee uitgevoerd kunnen worden.

07.05 Vanaf Helmond loopt Matulessy vijf kilometer hard naar zijn kantoor in Mierlo. Zijn laptop wordt vandaag meegenomen door een werknemer, maar vaak genoeg heeft hij die in zijn rugtas mee. Terwijl hij over zijn schouder nog snel het adres van zijn kantoor roept, zoeft hij, huppelend over molshopen, een dorpsweggetje op. Zijn twee vooruitgelopen collega’s achterna, met wie hij tijdens het rennen alvast de werkdag doorneemt.

Wéér een kopje espresso. Soms loopt de teller op naar tien. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

07.30 In de kantine van zijn kantoor grapt Matulessy wat met zijn collega’s. ‘Vrienden en familie heb ik praktisch uit mijn leven geschrapt’, zegt hij. ‘Ik zie de efficiëntie van sociale verplichtingen niet in. De behoefte aan contact probeer ik zoveel mogelijk op het werk te bevredigen.’

Hij neemt een slok van zijn vierde espresso van de dag. Of hij altijd zoveel koffie drinkt? Soms is hij gedisciplineerd en drinkt hij er maar één. Maar wanneer hij meer stress heeft, kan het aantal koppen wel oplopen tot tien.

Hij geeft toe dat zijn gezondheid het soms te verduren heeft: ‘Mijn nieren werken niet zo goed, mijn lever is overbelast en ik heb een bacterie in mijn darmwand.’ Hij wijst op een plek in zijn nek: ‘Hier zit een cyste op mijn schildklier. Die kan ik laten weghalen, maar het is voor mij een goede indicator of ik goed bezig ben. Als ik moeite met slikken krijg, doe ik het een tijdje iets rustiger aan.’

‘Het risico op gezondheidsproblemen neemt sterk toe bij een werkweek van meer dan 55 uur’, stelt Spencer. ‘Dat ons leven zich zo rond werk centreert, zegt niet veel goeds over onze maatschappij.’ Bovendien, stelt Pint: ‘Welke emotionele impact heeft een werkritme à la Musk op je naasten en hoe beïnvloedt je houding je omgeving? Al die signalen – van fysieke en psychische klachten tot klimaatverandering – lijken me toch aan te geven dat er iets schort aan dat ideaalbeeld van de prestatiemaatschappij.’

08.00 De werkdag begint. Matulessy deelt al zijn uren op in vier delen: vijftien minuten om mails en berichten te beantwoorden, dertig minuten voor gefocust werk en vijftien minuten om directe ‘bottlenecks’ met zijn team te bespreken. Eens per maand bezoekt hij een zakencoach en twee keer per maand is er een presentatie of brainstormsessie binnen het team.

Efficiëntie en productiviteit zijn vreemde waarden om als individuele zaken na te streven, vindt Pint. ‘Deze waarden staan altijd in relatie tot iets anders. De echte waarde zit uiteindelijk in het doel dat wordt nagestreefd. Denk aan een schrijver die een uur tobt over een zin in een roman. Of een zorgverlener die een lang, diepgaand gesprek heeft met een terminale patiënt. Wat is dan uiteindelijk een productief uur, hoe meet je dat?’

19.30 Twee avonden per week probeert Matulessy te koken. Maar hij moet eerlijk toegeven dat zijn vriendin, Lisa Phernambucq (27), hem er soms ook aan moet herinneren om überhaupt te eten.

De werkdag begint, volgens een strikte indeling. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Of zij niet bezorgd is over zijn gezondheid? ‘Ja, zeker wel’, zegt Phernambucq ‘Maar ik heb er inmiddels vrede mee gesloten. Ik kan niet anders.’

Matulessy: ‘Ik zou het kunnen accepteren als ik op mijn veertigste doodga, als ik maar voor die tijd zo productief mogelijk ben geweest.’

Toch liep Matulessy ook een tijd bij de psycholoog, om naar eigen zeggen zijn privéleven te ‘optimaliseren’. Phernambucq: ‘Toen ik laatst ergens mee zat, gaf hij mij een hoofdstuk uit een zelfhulpboek te lezen.’

20.30 De donderdagavonden zijn sinds kort gereserveerd voor tijd met de buren. Matulessy: ‘De afgelopen tijd keken we samen naar Temptation Island, nu klussen we wekelijks bij iemand anders thuis. Burgergeneuzel. Om in verbinding te blijven met de maatschappij.’

Maar vandaag gaan de buren van Matulessy en Phernambucq de hort op. Ook Phernambucq staat in glittershirt klaar om de stad in te gaan. ‘Ik heb het gevoel dat ik iets vergeet’, roept ze nog uit de deuropening. ‘Misschien gewoon omdat jij niet mee gaat.’

Maar Matulessy blijft liever thuis om alsnog te klussen. Want als iets geen doel dient, dan doet hij het niet. Ook Lisa ziet hem doordeweeks weinig en voornamelijk tijdens het klussen. Behalve op de dinsdagen. Dan rijdt hij bij wijze van uitzondering voor de file weg van kantoor. Matulessy: ‘Om te investeren in de liefde.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.