Verschuift het bankieren geheel naar internet?

Verschuift het bankieren geheel naar internet? Nieuwe aanbieders van financiële diensten melden zich, de klant bestelt steeds vaker online. Daarop spelen banken als ABN Amro in. De aangekondigde forse ontslagronde komt vooral in België hard aan.

Beeld Studio Vonq

Over twintig jaar loopt een man langs een bankkantoor aan de Amsterdamse Zuidas. Een voorbijganger vraagt hoeveel mensen er in dit kantoor werken. 'Eén', zegt hij. 'Oh ja? En wat doe die dan?' 'Hij zorgt voor de waakhond.'

Of het in het bankwezen eindigt met een man of vrouw is nog de vraag. Maar vaststaat dat ABN Amro en eerder ook ING en Rabo de trend uitzetten voor nieuwe reorganisaties bij het bankwezen waar in de afgelopen jaren al vijftigduizend banen in Nederland en 400 duizend in de eurozone zijn geschrapt. Van alle kanten liggen banken onder vuur.

Hun verdienmodellen worden ondermijnd door start-ups als Adyen, die met zelf ontwikkelde apps nieuwe financiële diensten aanbieden, en door grote partijen als Google en grootwinkelbedrijven die zich op deze markten begeven.

Hoogleraar corporate finance Jaap Koelewijn denkt dat de tijd voorbij is dat mensen vaste klant zijn bij een bank. 'Ik heb drie kinderen van 20, 18 en 16 jaar en die zijn nog nooit van hun leven in een bankkantoor geweest. Ooit heb ik een rekening voor hen geopend bij de Rabobank. Jolly good. Maar ik betwijfel of ze bij die bank blijven. Loyaliteit is er niet meer. Er zijn zoveel andere aanbieders.'

Banken moeten 24 uur bereikbaar te zijn

De nieuwe generatie zal online shoppen naar financiële diensten, verwacht hij. De reorganisatie die ING in oktober heeft aangekondigd is in zijn ogen nog maar een tussenstap. In de toekomst zullen in de financiële sector nog veel meer banen verdwijnen. 'Banken moeten verder krimpen. Het is zoals ING-topman Ralph Hamers zegt: als je niet nu daarop inspeelt, besta je in de toekomst niet meer.' Koelewijn verwacht dat banken in 2030 nog maar een handvol regiokantoren in Nederland hebben. 'En misschien wat servicepunten waar je een adviseur kunt spreken.'

Europa heeft al te veel banken en daar komen de digitalisering en automatisering bij. Dat leidt onvermijdelijk tot grootschalig banenverlies. Willem Vermeend - 'ambassadeur fintech' voor het ministerie van Financiën - zegt dat een enorme slag gaande is op de markt voor financiële producten. 'Dan denk ik niet eens zo zeer aan de fintechbedrijfjes, omdat die nog vaak geen klanten hebben.' Bedreigender zijn in zijn ogen de Googles, Apples (Apple Pay), Facebooks (Paypal) en telecombedrijven van deze wereld die betaaldiensten en hypotheken aanbieden. 'Banken moeten daarop inspelen door ook elke dag 24 uur bereikbaar te zijn. Dat wil de klant.'

Verdienmodel

Vermeend zegt dat wat ooit vijfjarenplannen waren nu halfjaarplannen zijn. Veranderingen gaan snel, door vergaande digitalisering, gecombineerd met big data, kunstmatige intelligentie en robotisering. Computers kunnen al krediet- en hypotheekaanvragen beoordelen, soms beter dan mensen. Volgens een onderzoek van adviesbureau McKinsey zijn banken er nog te weinig mee bezig. '90 procent van de Europese banken steekt maar een half procent van de investeringen in digitale innovatie.'

Tegelijk zet de lage rente het verdienmodel onder druk. En nieuwe, kleine aanbieders hoeven minder kosten te maken (die banken wel moeten doorberekenen). Op de internationale markt waarop grootbanken opereren kunnen bedrijven nu al in de hele wereld financiële diensten afnemen.

'Dat ligt op de retailmarkt ingewikkelder', zegt Vermeend, 'want banken hebben vergunningen van de centrale banken nodig en moeten aan allerlei voorwaarden voldoen.' Daardoor zal de krimp volgens hem misschien wat minder hard gaan dan in andere sectoren die lijden onder de digitalisering, zoals de pers en winkels.

'Maar er zijn wel al veel aanbieders met deelvergunningen. Die sluiten hypotheken af of handelen betalingen af', aldus Koelewijn. 'De hypotheekproductie is met 60 tot 70 procent gedaald. Hypotheekmedewerkers zitten duimen te draaien. Banken houden dat op langere termijn niet vol.'

Hij verwacht een jaarlijks banenverlies van 2 tot 3 procent. 'Gerekend over zeven jaar kom je dan aan 20 procent verlies aan arbeidsplaatsen. Dat is een zeer reële verwachting.'

Vermeend vindt echter dat banken zich niet alleen met reorganiseren zouden moeten bezig houden, maar ook met het zoeken van nieuwe markten. 'Er liggen enorme markten, bijvoorbeeld groene investeringen. De gevolgen van het klimaatakkoord worden zwaar onderschat. Daar zal 13 duizend miljard euro aan investeringen voor nodig zijn. Het Nederlandse bankwezen zou dat kunnen leiden. Het moet alleen out-of-the-box durven te denken.'

Vermeend wil zich niet wagen aan voorspellingen over banenverlies in de sector. 'Er is ook een trend gaande naar mondiaal denken, maar lokaal handelen. Misschien doet Rabo het juist verkeerd door lokale kantoren te sluiten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden