Verschil arm en rijk al jaren gelijk

Graaiende topmannen in het bedrijfsleven versus alleenstaande moeders in voedselbanken: inkomensverschillen zijn in Nederland altijd goed voor verhitte discussies. Donderdag kreeg de immer durende twist over ‘eerlijk’ versus ‘oneerlijk’ een nieuwe impuls....

Wat blijkt? Na de jaren tachtig zijn de verschillen tussen wat mensen verdienen nauwelijks veranderd. Voor Tweede-Kamerlid Stef Blok van de VVD is de conclusie duidelijk: de in linkse kringen populaire stelling dat ‘de armen steeds armer worden, en de rijken steeds rijker’, kan naar het rijk der fabelen worden verwezen. De inkomensverdeling in Nederland is in feite helemaal niet zo’n grote kwestie – beter is het om je energie in andere onderwerpen te steken.

‘Inderdaad’, zegt econoom Kees Koedijk, specialist financieel management. ‘In tegenstelling tot de Verenigde Staten zijn de inkomensverschillen in Nederland gelijk gebleven. Ze zijn nog steeds heel beperkt. Een heel klein groepje, 0,1 procent van de beroepsbevolking, is uit het peloton weggesprint. Dat betekent dat niet meer dan enkele duizenden bijzonder veel verdienen.’

Waarmee Blok en Koedijk maar willen zeggen: waar gáát dit over?

Over symboolwerking, zeggen zij. Excessen worden verheven tot algemene waarheden; een topman die een bedrijf berooid achterlaat en er met een dikke gouden handdruk vandoor gaat, wordt beschouwd als een representant van een veel grotere groep die zijn zakken vult. ‘Dat soort mensen richt enorme schade aan en demotiveert werknemers’, vindt Blok. ‘Maar het is niet representatief.’

In Nederland hadden in 2005 zevenduizend mensen een inkomen boven de twee ton, gecorrigeerd voor de samenstelling van hun huishouden.

‘De inkomensverschillen zijn niet groter geworden. Dus ook niet kleiner’, is de teleurgestelde reactie van de Kamerleden Sadet Karabulut (SP) en Ineke van Gent (GroenLinks) op de CBS-cijfers.

Terwijl er volgens het CBS tussen 1977 en 1985 nauwelijks iets veranderde aan de verschillen tussen inkomens, namen die tussen 1985 en 1989 flink toe. De lonen stegen fors, het minimumloon en de uitkeringen werden bevroren. Daarbovenop kwam de belastingherziening (operatie-Oort) waarvan vooral werkenden profiteerden.

Het gat dat toen ontstond is na de jaren tachtig misschien niet groter geworden, maar moet nog steeds worden gedicht, aldus Van Gent. Karabulut: ‘De verschillen tussen de allerrijksten en de allerarmsten zijn wel degelijk toegenomen. Dat is heel schrijnend.’

PvdA’er Paul Tang wil de jaren tachtig niet veroordelen. ‘Dankzij de maatregelen van het toenmalige kabinet is de werkgelegenheid enorm gestegen. Het vergroten van het inkomensverschil tussen werkenden en niet-werkenden was een succes; mensen moeten niet alleen een inkomen hebben, maar ook werk.’

Toch is de vele aandacht voor de ongelijkheid tussen inkomens in Nederland volgens Tang terecht. Al valt die in Nederland mee – in Europa zijn de verschillen alleen in Zweden en Denemarken kleiner. ‘Het aantal bizar hoge salarissen is relatief klein. Het gaat vooral over hun symboolwerking. Over de loyaliteit van het bedrijfsleven aan Nederland, en van de topbestuurders – die vaak voorbijgangers zijn – naar de werknemers, die zich jaren lang inzetten voor het bedrijf. Zulke hoge bedragen geven een gevoel van egoïsme.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden