Verplicht baan zoeken onder bewaking

Banenbeurzen zijn een bekend fenomeen. Op 'Ruim Baan in Noord-Holland' legden werkgevers de geïnteresseerden in de watten. Maar hoe feestelijk voelt het als de sociale dienst je verplicht langs laat komen bij de Megabanenmarkt, een speciale beurs voor uitkeringsgerechtigden?...

Een goedgemutste jongen loopt de Megabanenmarkt in het Amsterdamse havengebied binnen, maar hij staat een paar minuten later al weer buiten. De teleurstelling valt van zijn gezicht te lezen. 'Ik heb een werkloosheidsuitkering en ik wil weer werken. Ik dacht: er is een banenmarkt, dus ik ga kijken. Maar ik heb geen bijstand, dus moest ik weer weg.'

De werkloze met WW kan hier niet worden geholpen. De Megabanenmarkt is voor de veertigduizend klanten van de sociale dienst en die hebben een bijstandsuitkering. 'Hij moet naar het Centrum voor Werk en Inkomen', zegt directeur R. Mungra van de markt.

De jongen, werkloos tegen wil en dank, springt maar weer in de touringcar die hem terugbrengt van het havengebied naar station Sloterdijk. Mungra: 'We gaan nog een apart hoekje maken voor mensen die geen klant van ons zijn en wel een baan willen.'

De directeur praat onder het afdakje voor de deur even met Piet van de Bijstandsbond en Jacques van de Werklozen Belangen Vereniging. Ook voor hen bleek het lastig binnen te komen.

De Sociale Dienst van Amsterdam is een puinhoop. Grote achterstanden zijn opgelopen bij de controle van fraudetips en rechtmatigheid van uitkeringen. Het personeelstekort is groot, het ziekteverzuim eveneens. Minister Vermeend van Sociale Zaken veroorzaakte een halfjaar geleden grote deining door Amsterdam het mes op de keel te zetten. Snel in orde maken of anders hoge boetes.

De gemeente bedacht een plan om het aantal cliënten, zoals de uitkeringsgerechtigden genoemd worden, terug te brengen: een banenmarkt waar alle cliënten moeten verschijnen. Dat helpt velen niet alleen aan werk, de bestanden worden ook geactualiseerd en de fraudeurs er uitgevist.

Boterletters inpakken

Los van financiële problemen - de begroting van de Megabanenmarkt is nog niet rond - is er een ander heikel punt voor de beurs. Mensen die lang in de bijstand zitten, kunnen snel ziek worden als ze eenmaal aan het werk zijn. Dat is althans de angst van het midden- en kleinbedrijf. En dan zit het bedrijf met de kosten. Het gemeentebestuur heeft bijna overeenstemming bereikt met diverse instanties voor een experiment dat voor deze mensen de bedrijven de eerste maanden geen risico lopen.

Intussen moeten de twee mannen van de bijstandsvakbonden buiten blijven staan, omdat ze geen pas en geen uitnodiging hebben. Daarom staan ze maar in de regen gele A4'tjes uit te delen aan marktklanten. 'Het ouderwetse handwerk', zegt Jacques vergenoegd. 'Plichten! . . . en mijn rechten dan?', vraagt de folder. Het is een oproep voor een manifestatie op 18 december om de klachten over de markt te bespreken.

Ze hebben een verzoek aan de directeur: er is geen tafel op de markt voor de cliëntenraad. Dat komt even later door toedoen van Mungra in orde. De twee mogen toch naar binnen.

'We moeten ook nog een keer voor een baan naar binnen', zegt Jacques. 'Ik wil geen baan', beweert Piet. 'Nou, eigenlijk is dat verkeerd gezegd. Ik wil speelruimte voor mijn eigen verwachtingen van het leven overeenstemmen met maatschappelijke taken. Ik wil een vorm waarin ik dat kan blijven doen. Ik wil best boterletters inpakken, zoals wethouder Hooijmaijers laatst zei. Maar dan moeten andere werknemers ook boterletters inpakken, begrijpt u?'

De markt begint rustig. 'Stel dat het computersysteem down gaat, je weet maar nooit, dan zitten we ermee', vertelt Mungra. Vierhonderd mensen per dag was de bedoeling, maar de planning is nu 160. 'Het loopt goed', verzekert de directeur. Maar overtuigend klinkt hij niet. Mondjesmaat druppelt de cliëntèle naar binnen. Een blik door de ramen leert dat de rijen computers waar de klanten zich inschrijven er werkeloos bijstaan. De personeelsleden staren wat voor zich uit. Wel loopt er veel bewaking rond, alsof die ter plekke zijn omgeschoold. De leiding is bang voor actiegroepen die de boel komen verstoren.

Zuster Lichtbak

Drukker was het afgelopen vrijdag, zaterdag en zondag aan de andere kant van Amsterdam. In de gloednieuwe Heineken Music Hall kwamen zevenduizend bezoekers naar de beurs 'Ruim Baan in Noord-Holland'. Anders dan de Megabanenbeurs richtte dit evenement zich niet op een bepaalde doelgroep. Hier konden schoolverlaters, herintreders, werklozen en jobhoppers zich oriënteren.

'Die brede benadering vind ik wel prettig ook', zegt bezoeker G. van Zeijl. 'Ik zou het vervelend vinden om met een soort stikker op mijn hoofd te lopen, zo van: zij wil eigenlijk niet werken. Niemand zou dat zeggen, maar ik vrees dat het bij die andere beurs zo voelt.'

De sfeer is ontspannen. Een theatergroep probeert bezoekers te paaien voor een baan in de zorg. Ene Zuster Lichtbak, op rolschaatsen, valt in katzwijm. Aan een groepje geïnteresseerden de vraag wat ze zouden doen. 'Vlugzout en anders een vleugje cognac', oppert de een. 'Kijken of ze reageert op een pijnprikkel', stelt een ander voor. Alle antwoorden worden goedgerekend, iedereen mag voor een baan door naar het Zorgplein.

Daar zijn echter maar weinig baanzoekers te vinden. 'Het valt een klein beetje tegen', bekent Waldo Mannee in de stand van Verpleeghuis Tabitha. 'De meesten hebben interesse voor een baan in de ondersteunende diensten. Verpleegkundigen hebben zich nog niet gemeld.'

Mannee, zelf ziekenverzorgende, heeft een vermoeden hoe dat komt. 'De mensen die de afgelopen jaren geen baan hebben gevonden, vallen een beetje tussen wal en schip. Als het hier al lastig is nieuwe collega's te vinden, dan zal het volgens mij op die Megabanenmarkt helemaal moeilijk zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden