Verkoop van aandelen Eneco: gaan gemeenten voor geld of voor groen?

Moeten de 53 gemeenten die eigenaar zijn van energiebedrijf Eneco hun aandelen verkopen? Dat levert een smak geld op, maar ook zorgen over de groene toekomst. De voors en tegens op een rij.

Het Luchterduinen windmolenpark van Eneco voor de Noordzeekust. Beeld reuters
Het Luchterduinen windmolenpark van Eneco voor de Noordzeekust.Beeld reuters

Wel verkopen

Het leek kat in het bakkie. Eindelijk konden de gemeenten die samen eigenaar zijn van Eneco cashen. De laatste wettelijke beperking die verkoop van de aandelen in de weg stond, werd begin dit jaar weggenomen. Net als in 2009 de aandeelhouders van Nuon en Essent zouden ook de aandeelhouders van Eneco miljoenen op hun bankrekening krijgen. Sommige, zoals grootaandeelhouder Rotterdam, zelfs honderden miljoenen.

Waarom immers zou een gemeente als Gorinchem (0,7 procent van de aandelen) of Dordrecht (9 procent) een belang houden in een energiebedrijf? Wordt prima geleid, dat Eneco, maar, schreef het gemeentebestuur van Dordrecht, 'er is geen zwaarwegend publiek belang' gediend met het aandeelhouderschap.

En zelfs als dat belang er wel zou zijn: de aandeelhouders hebben door de huidige structuur van het bedrijf niets te vertellen. Dat wreekt zich soms. Niet zozeer als het gaat om duurzaamheid, want Eneco is al tien jaar vol enthousiasme aan het vergroenen. Maar veel gemeenten, waaronder Dordrecht, storen zich aan de riante beloning van de directie van Eneco. Bestuursvoorzitter Jeroen de Haas verdient bijna zeven ton per jaar en zijn drie medebestuurders elk meer dan een half miljoen.

De gemeenten voerden volgens Dordrecht een 'moeizame discussie' met Eneco over die beloning. Volgens Dordrecht eindigde die discussie in het afblazen van een geplande salarisverhoging. Volgens Eneco besloten beide kampen 'samen' op te houden met deze discussie.

Al of niet vasthouden aan het aandeelhouderschap lijkt vooral een financiële afweging. Die kan ingewikkeld zijn, want het is kiezen tussen een fors kapitaal ineens en een gestaag dividend in de komende decennia. Maar dividend is een onzekere inkomstenbron. De Rotterdamse wethouder Adriaan Visser heeft daar genoeg van. 'De gemeente Rotterdam is geen belegger', zegt hij tegen iedereen die het horen wil.

Lees verder onder de grafiek.

null Beeld
Beeld

Niet verkopen

Energie is een nutsvoorziening en de productie ervan zou dus in overheidshanden moeten zijn. Want, zeggen tegenstanders van de verkoop van Eneco: kijk wat er gebeurde met Nuon en Essent, nadat die werden verkocht aan respectievelijk Vattenfall en RWE. Die energiebedrijven zijn sindsdien een stuk minder groen geworden.

De tegenstanders van verkoop (Eneco zelf en zijn ondernemingsraad, de milieubeweging, vakbonden) leken bij voorbaat kansloos. De drie grootste aandeelhouders Rotterdam, Den Haag en Dordrecht hadden immers al besloten te verkopen.

Totdat de Haagse gemeenteraad vorige week plotseling zeer verdeeld bleek. Die raad stemt donderdagavond over de verkoop. De PvdA is nu tegen. Als de PVV ook tegenstemt - en daar lijkt het wel op - verkoopt Den Haag zijn pakket van 16,5 procent niet. Eerder wees de gemeente Amstelveen verkoop van haar aandelen al af.

Van de grote energiebedrijven is Eneco veruit de groenste. Het bedrijf heeft geen kolen- of kerncentrales, een supermoderne gascentrale en verder veel aandelen in windparken, zonneparken en biogassystemen. Wat gebeurt daarmee als het bedrijf wordt uitgeleverd aan een energie-multinational?

Wimar Bolhuis van de Haagse PvdA-fractie is er niet gerust op. 'Voor ons zijn duurzaamheid en werkgelegenheid in de regio het belangrijkst', zegt hij. Eneco investeert volgens hem jaarlijks 300 miljoen euro in duurzaamheid en is goed voor drieduizend banen in de regio. Een commerciële eigenaar kan het volle pond aan dividend opeisen, wat ten koste kan gaan van de groene investeringen.

Als Den Haag ook tegenstemt, kan het verzet tanden krijgen. Dan houden de tegenstanders minstens 20 procent van de aandelen. En voor een koper is 80 procent veel minder interessant dan 100 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden