Vergeldingsoorlog tegen VW

Ook na het ontslag van José López woedt de oorlog tussen VW en GM voort. Geheim topoverleg in Londen en Singapore....

GÜNTER Rexrodt, de Duitse minister van Economische Zaken, is dit weekeinde in Singapore. Officieel voor de jaarvergadering van de Wereldhandelsorganisatie, in werkelijkheid voor geheime gesprekken met de Amerikaanse delegatie. Hoe dan ook, aldus Rexrodt, er moet snel een einde komen aan de 'affaire-López', een eufemistische omschrijving van een niet eerder vertoonde oorlog in de internationale auto-industrie.

De industriële spionage, waarvan de Spaans-Baskische autofabrikant José Ignacio López wordt verdacht, verontrust niet alleen de Duitse regering. In Duitsland - vakbeweging, consumenten, politici - is een voorzichtige kentering merkbaar, die als volgt kan worden samengevat. Bij VW mogen dan geheime tekeningen van de concurrent zijn beland, en dat gaat Wolfsburg geld kosten. Maar General Motors moet wel oppassen dat de oorlog met Volkswagen niet onverwacht leidt tot nog veel grotere schade bij zijn Duitse dochterbedrijf, Opel.

Opel, sinds 1928 eigendom van General Motors, afficheert zich uit commerciële overwegingen in toenemende mate als een puur Duitse onderneming. Deze politiek komt in gevaar als de GM-dochter het imago krijgt van een verzameling anti-Duitse bloedhonden, die uit is op de vernietiging van Volkswagen, nog steeds hét symbool van het na-oorlogse Wirtschaftswunder.

Volkswagen is letterlijk 'van het volk', met 20 procent van de aandelen in handen van de deelstaat Nedersaksen. Wat slecht is voor Volkswagen, is slecht voor Duitsland, zo luidt de redenering. Tekenend was een reportage afgelopen donderdag op de Duitse tv, waarin plotseling over 'het Amerikaanse grootkapitaal' werd gesproken, toen moest worden verduidelijkt waarom Opel genoegdoening wenst van de vals spelende concurrent uit Wolfsburg. Bovendien, zo werd er fijntjes aan toegevoegd, is de VW Polo veel mooier en beter dan de Opel Corsa.

López nam eind vorige week voortijdig ontslag, nadat de Verenigde Staten de Rico-wet op hem van toepassing had verklaard. De Spaanse wonderdokter, 'Bhagwan uit Bilbao', kan als gevolg daarvan, evenals de overige VW-bestuurders, in de VS strafrechtelijk worden vervolgd als een ordinaire maffia-baas, verdacht van samenzwering en georganiseerde misdaad. 'Medio deze maand', zei een woordvoerster van het Openbaar Ministerie in Darmstadt vrijdag, volgt de Duitse strafklacht tegen López.

Het publicitaire geweld dat na het vertrek van López in Duitsland is losgebarsten, kent geen grenzen. Blijkbaar in de veronderstelling dat het niet zo'n vaart zou lopen, was de 'affaire-López' in de vergetelheid geraakt. Totdat een Amerikaanse rechter de Rico-procedure opende. Alsnog is afgelopen dagen ontdekt - zowel door Der Spiegel, Die Zeit, Die Woche als Süddeutsche Zeitung - dat in september op het hoogste niveau is geprobeerd de zaak te schikken.

Op 16 september hebben de president-commissarissen van VW en GM elkaar getroffen in Londen. Verder aanwezig: een bekende troubleshooter van Helmut Kohls CDU en de SPD-premier van Nedersaksen, Gerhard Schröder. De bijeenkomst vond plaats op initiatief van Schröder, een sociaal-democraat die zich zelf graag 'automan' noemt en die namens de overheid het belang van 20 procent in VW controleert.

Hoezeer Volkswagen in het nauw is gedreven, blijkt uit het aanbod van Europa's grootste autoconcern: de Duitsers waren bereid ter waarde van enkele miljarden dollar onderdelen af te nemen van GM en Opel. Een in dubbel opzicht bizar aanbod, omdat daarmee in één klap het werk van

superinkoper López zou worden teniet gedaan; hij was immers de man die bij zowel Opel, GM als VW moest zorgen voor een futuristisch, superefficiënt inkoopbeleid. Tijdens de geheime onderhandelingen in Londen is zelfs gesproken over een gemeenschappelijke autofabriek.

Waarom de gesprekken zijn mislukt, is onduidelijk. Naar verluidt zouden het vooral de Opel-managers zijn die bloed ruiken en VW door het stof willen zien kruipen. Zij eisen een schadevergoeding van vele miljarden. Opmerkelijk in dit verband is dat de scherpste anti-López-geluiden niet uit Detroit, maar uit Rüsselsheim blijven komen. Premier Schröder zou de Amerikanen in Londen dan ook dringend hebben verzocht hun Opel-dochter in toom te houden.

Wellicht is juridisch nooit meer te achterhalen of López zich inderdaad heeft schuldig gemaakt aan misbruik van bedrijfsgeheimen van Opel en GM. Onomstotelijk bewezen is, dat hij kort na zijn overgang van GM naar VW met hutkoffers tegelijk documenten van zijn vorige werkgever heeft meegenomen.

Het is mogelijk de gebeurtenissen te reconstrueren op basis van de gedetailleerde getuigenverklaringen die destijds in de Duitse media verschenen.

In maart 1993 begon López met een vijfjarig contract ter waarde van dertig miljoen mark als chef-inkoper bij Volkswagen in Wolfsburg. De overgang was verrassend, omdat López vlak daarvoor in Detroit was gepromoveerd tot vice-president van GM. Dáárvoor was hij met de inkoop belast op het hoofdkwartier van GM-dochter Opel, waar hij de bijnaam 'de wurger van Rüsselsheim' verwierf.

Direct na López' verhuizing naar Duitsland maakte zijn archief een wereldreis: de kisten vol documenten gingen van Rüsselsheim naar Detroit en van Detroit naar Amorebieta, in Spaans Baskenland. Aldaar werden ze met een firma-vliegtuig van VW opgehaald en overgebracht naar Wolfsburg. De papieren belandden in een kamer van het gastenverblijf van het concern. De sloten van het vertrek werden op last van López verwisseld, de sleutel mocht hij alleen gebruiken.

Drie dagen lang - 23, 24 en 25 maart 1993 - had López zich met enkele eveneens van GM meegekomen Spaanse 'strijders' opgesloten in de kamer. Eten en drinken moesten door het VW-keukenpersoneel voor de deur worden gezet. In het vertrek bevonden zich verder een papiervernietiger, een fotokopieerapparaat en een computer.

López verklaarde onder ede dat hij helemaal niets had meegenomen. Later beweerde hij wel iets te hebben meegenomen, maar alleen uit zijn 'privé-archief', dat hij had willen controleren op mogelijk geheim GM-materiaal. Die stukken had hij direct vernietigd.

De juridische afdeling van VW ontdekte weer later dat López inderdaad materiaal had meegenomen en vernietigd, maar eveneens tienduizend velletjes had gekopieerd. Wat de Spanjaard had vermenigvuldigd, bleef onduidelijk. Vast stond vanaf dat moment - het was inmiddels augustus 1993 - dat Opel en GM bloed roken, te meer omdat López bleek te hebben gelogen in zijn pogingen perspublicaties over de actie in het gastenverblijf tegen te gaan.

Na een spectaculaire huiszoeking in zowel het VW-hoofdkantoor als de privé-woningen van López en zijn 'strijders', nam de Duitse justitie nog in hetzelfde jaar papieren en computerdiskettes in beslag. Het materiaal werd door het OM in Darmstadt, waar Opel aangifte had gedaan, eveneens gekopieerd en gedeeld met de collega's in Detroit. De gevolgen zijn sinds vorige week bekend.

Achteraf mag worden vastgesteld dat de Duitsers zich lelijk hebben verkeken op het door VW-topman Ferdinand Piëch veel geroemde 'López-effect'. In plaats van louter financiële voordelen heeft de Spaanse wonderdokter zowel VW als Opel in ernstige problemen gebracht, en moet er op regeringsniveau worden onderhandeld om een echte crash te voorkomen.

De eerder genoemde Rexrodt en Schröder treft eveneens blaam. In 1993, direct na aangifte van diefstal en bedrijfsspionage, stelden de politici zich zonder enig bedenken achter VW en López. Minister Rexrodt vreesde dat door de juridische tegenaanval van GM/Opel de Duits-Amerikaanse handelsbetrekkingen zouden worden geschaad. Schröder ging een stap verder en wist zeker dat het de Amerikanen te doen was om een aanval op Produktionsstandort Deutschland. López noemde hij een 'man van eer'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.