Vergeet die elektrische auto’s nu maar

Er staat klare taal, in het deze week verschenen rapport over de potentie van duurzame energie voor de vaderlandse industrie. ‘Voor elektrische voertuigen lijkt een vooraanstaande positie voor de Nederlandse industrie op langere termijn niet waarschijnlijk.'

'De ledverlichtingsmarkt draagt nauwelijks bij aan de Nederlandse economie. (...) Ook op het gebied van zonneboilers, aardwarmte en waterkracht is er geen reden aan te nemen dat Nederland een vooraanstaande rol zal spelen.’

Dat is nogal wat. Het staat in een rapport van het Innovatieplatform, dat adviseert aan het kabinet. Zulke duidelijke keuzen worden niet vaak gemaakt in de vaderlandse industriepolitiek.

Biomassa

Wat we moeten doen: vooral biomassa, biobrandstoffen en offshore-wind, een beetje isolatie, zonnecellen en hre-ketels (de verwarmingsketels die ook elektriciteit opwekken). Wat we niet moeten doen: de rest.

Het advies heeft als doel Nederland te laten profiteren van de transitie naar een groenere economie, waar veel landen mee bezig zijn. Nu staat Nederland nog op een zeventiende plek, gemeten naar de omzet die we halen uit de duurzame industrie. Dat is niet gunstig, in een markt die met 7,5 tot 11 procent per jaar groeit.

De totale wereldmarkt in 2020 wordt door de auteurs (van de gerenommeerde consultancyfirma Roland Berger) geschat 800 tot 1.200 miljard euro per jaar. Om daar een graantje van mee te pikken, moet de overheid steun bieden in de vorm van proefprojecten, subsidies en infrastructuur, zegt het Platform. Maar dat kan niet op alle terreinen.

Versnipperd

‘Nu is de steun nog veel te versnipperd’, zegt projectleider Nathalie Koot van het Innovatieplatform. ‘We vinden dat Nederland beter een paar gebieden grootschalig kan steunen. Op die gebieden moet Nederland wereldmarktleider zijn.’

Criteria voor die keuze zijn naast de directe, ook de indirecte verdiensten. De kraanschepen die nodig zijn om windturbines neer te zetten kan de offshore-industrie ook weer voor andere projecten gebruiken. Volgens het rapport kan Nederland in 2020 8 tot 14 miljard euro verdienen met duurzame energie. De werkgelegenheid zou toenemen van 12 duizend naar maximaal 85 duizend banen.

Maar dan moeten we dus kiezen. Mede dankzij de weging van verdiensten komt het advies uit bij duurzame bedrijvigheid (biomassa, biobrandstoffen en offshore-wind) die aansluit bij sectoren die nu al belangrijk zijn: chemie, transport, de agrarische sector.

Ledverlichting

De belangrijkste slachtoffers van het advies zijn elektrische voertuigen en ledverlichting. Dat zijn troeteldieren van de energiebedrijven en van de beleidsmakers. Elke zichzelf respecterende stad of provincie heeft wel plannen voor een grootschalige uitrol van elektrische oplaadpunten.

Ook demissionair premier Balkenende mag graag in elektrische karretjes rondrijden. ‘Ik ben ervan overtuigd dat we die kant op moeten’, zei hij vorig jaar toen hij in de RAI het Actieplan Elektrisch Rijden in handen kreeg.

Ook de andere verliezer, ledverlichting, krijgt veel aandacht van de overheid. ‘Voor de transitie naar een schonere toekomst zijn elektrische voertuigen en ledlampen inderdaad nodig’, zegt projectleider Natalie Koot van het Innovatieplatform. ‘Maar aan de Nederlandse economie dragen die twee voor 2020 niet veel bij.’

Neem de ledlampen, zegt hoofdauteur Arnoud van der Slot van Roland Berger. ‘Philips is een grote speler. Maar het onderzoek vindt plaats in de Verenigde Staten, de productie in China. Nederland verdient daar niet veel aan, in termen van kennis en banen. ’

Gevaren

Voor elektrische auto’s ziet hij andere gevaren. Nederland heeft weliswaar interessante kleine bedrijfjes die onderzoek doen naar bijvoorbeeld nieuwe batterijen, oplaadpunten en versnellingsbakken, maar hij vreest dat die het afleggen tegen de grote autobedrijven in het buitenland. ‘Kijk hoeveel geld die er tegenaan smijten. Die bedrijven ontwikkelen ook accu’s en versnellingsbakken. Daar sta je dan straks, met je Nederlandse product.’

Harald Bresser van het Platform Elektrische Mobiliteit, dat zich toelegt op elektrische auto’s, kan zich wel wat voorstellen bij het advies. ‘Wij hebben geen grote maakindustrie voor auto’s, alleen toeleveranciers. Die zijn niet zo groot. Dus als je naar economisch volume kijkt, worden dat nooit winnaars.’

Ruud Koornstra van groene investeerder Tendris, onder meer eigenaar van ledfabrikant Lemnis, is feller. ‘Hoezo geen auto-industrie? Dan zetten we die toch neer? Overal staat de auto-industrie op omvallen. Dat is het moment om met elektrische auto’s te beginnen.’

Koornstra vindt het rapport te conservatief en ambitieloos. ‘Het innovatieplatform beschermt de belangen van de bestaande bedrijven. Kijk naar Lemnis: we staan nu mondiaal in de top-10 van innovatieve bedrijven, in één rijtje met Nike en Dyson. De potentie van groeiende bedrijven wordt in Nederland miskend.

‘Het platform luistert te veel naar de ouderwetse bedrijven. Dan krijg je dit. Als je vegetariër wil worden, moet je geen advies aan de slager vragen.’

Een elektrische Reanault/Nissan wordt opgeladen bij een oplaadpunt van Better Place in Israël. (Reuters)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden