De Onderneming Ventis Scheepstimmerwerk

Ventis Scheepstimmerwerk bouwt klassieke zeiljachten, beginnend bij de boom in Alaska

TNO-techonoloog Hans-Peter Baars gooide het roer om en kocht botenreparateur Ventis. Inmiddels produceert die Enkhuizer werf klassieke zeiljachten voor de happy few, die ermee racen in de Mediterranee. 

Bewerking van een klassiek zeiljacht bij scheepstimmerbedrijf Ventis in Enkhuizen. Beeld Katja Poelwijk

Het maken van een mast voor een scherp zeiljacht (classic yacht zoals dat in het Engels heet), begint in Alaska. Daar moet iemand de Sitka Spruce gaan lezen en de juiste boom selecteren op basis van een rechte draad, fijne nerf en hoegenaamd geen knoesten.

‘Dat kan er een zijn van 400 jaar oud en 2 meter dik’, zegt Hans-Peter Baars (61) van Ventis Scheepstimmerwerk in Enkhuizen. Als de boom is uitgezocht, krijgt die het label mast and spars grade en gaat iemand de mast ontwerpen. Daarna wordt de boom in planken gezaagd, gedroogd en naar Enkhuizen verscheept. Daar worden de planken uitgefreesd en gelijmd tot de vorm van een mast. De conditionering van het hout voor de verlijming is belangrijk, evenals de verlijming zelf.

Vervolgens worden de roestvrijstalen beslagen op de mast gemonteerd en getuigd met verstaging en lijnen. Pas dan kan het merk Brasker Masten erop. ‘Ze moeten licht, stijf en sterk zijn’, aldus Baars. ‘Vaak wordt gesproken over het trimmen van de zeilen. Maar zeilen zijn slechts doek. Het trimmen wordt gedaan door de buigingen van de mast.’ De Noorse koning Harald V kocht een Brasker-mast voor zijn Sira, een klassiek zeiljacht uit 1938, waarmee hij tijdens het laatste WK in de 8 meter-klasse tweede werd.

Baars geeft een rondleiding door het bedrijf dat hij in 2008 kocht, nadat hij 22 jaar bij TNO had gewerkt als milieutechnoloog. In elf jaar heeft hij het bedrijf enorm uitgebreid. Hij kocht niet alleen het mastenmerk, maar ging ook nieuwe klassieke zeiljachten bouwen naast het restaureren van de oude. Dit jaar werden zijn inspanningen beloond. Ventis won niet alleen twee ‘Oscars’ tijdens de uitreiking van de Classic Boat Award Ceremony in Londen (‘het was voor het eerst dat een werf er twee won’) maar ook de Ondernemersprijs van Noord-Holland.

Eigenaren Tanja E. Algra en Hans-Peter Baars van Ventis in Enkhuizen. Beeld Katja Poelwijk

Baars moet een beetje wennen aan al die eer. Eigenlijk is het toeval dat hij scheepsrestaurateur en -bouwer en mastenmaker is gewonnen. Hij werd geboren in Utrecht en studeerde chemische technologie in Groningen. Hij kreeg een baan bij het Instituut voor Milieu & Energie van TNO in Delft, waar hij voorspoedig carrière maakte en adjunctdirecteur werd. ‘Ik had daar een fantastische tijd, totdat ik ineens werd belast met de opdracht om de vestiging in Apeldoorn te saneren. Ik moest afbreken wat ik mede opgebouwd had en zat niet meer lekker in mijn vel. Ik was vijftig geworden, de twee dochters waren het huis uit en was zoekende. Wat vind ik belangrijk in het leven? Een coach heeft mij laten inzien dat ik mijn droom moest najagen. Toen kwam ik iemand tegen die een scheepstimmerbedrijf te koop had in Enkhuizen met vier man personeel. Die heb ik gekocht en ben ik met mijn vrouw Tanja gaan exploiteren.’

Het was een stap in het diepe en dat vlak voor de crisis. Baars had weliswaar in zijn leven veel gezeild – ook over de wereldzeeën – maar had geen ervaring met het bouwen van boten. ‘Ik had thuis wel geklust en was toen ik hier kwam van plan om elke dag met een andere machine te leren  werken. Maar de mensen hier keken ernaar. Ze zagen al snel dat dit niets zou worden. ‘We zien je stoethaspelen met al die apparatuur. We hebben het erover gehad. En we willen geen baas zonder vingers. Dus het is beter dat je hiermee stopt.’ Achteraf is het eigenlijk een zegen voor het bedrijf geweest dat ik niet kan timmeren. Ik kon gaan doen waar ik goed in was: ondernemen en innoveren.’

Tot dan toe was het een lokaal bedrijf geweest. Ventis repareerde het houtwerk zoals masten, zwaarden en interieurs van de bruine vloot op het IJsselmeer: botters, klippers en Lemsteraken. Dat doet het bedrijf nog steeds. Maar Baars zocht ook een andere niche van de markt op – die van klassieke zeiljachten die in de eerste helft van de vorige eeuw werden gebouwd voor de wedstrijdsport. Het zijn allemaal smalle en lange schepen met de vorm van een sigaar. Hij specialiseerde zich in de reparatie van deze schepen en ging er uiteindelijk ook een van scratch helemaal nieuw bouwen. Dit schip, de Nyala, dat was gebaseerd op een ontwerp uit 1954 en vorig jaar werd opgeleverd, won een van de twee awards in Londen.

Scheepstimmerbedrijf Ventis in Enkhuizen. Beeld Katja Poelwijk

Ventis doet dat niet helemaal alleen. ‘We doen het projectmanagement en al het houtwerk. Het ontwerp laat ik ergens anders doen, net als bijvoorbeeld installatietechniek en motoren. We hebben hier in wat we Nautisch Enkhuizen noemen een uitstekende samenwerking met andere bedrijven.’ Hij noemt de klassieke jachten toys for the boys. Het is een dure hobby, ze worden vooral gebruikt voor de wedstrijdsport. Als er een uit de Middellandse Zee of de Bodensee in Zwitserland naar Enkhuizen moet komen, worden ze vervoerd met diepladers. In Enkhuizen wordt dan de refits uitgevoerd om het jacht nog sneller te maken. In de hal liggen nu classic yachts als de Hollandia uit 1927 – die nog meedeed aan de Olympische Spelen in Amsterdam een jaar later – en de Ranja uit 1939.

Daarnaast is er een hal waar de masten worden gemaakt. ‘Het klimaat wordt geregeld met een innovatief warmtepompsysteem. Dankzij de warmte uit het Markermeer houden wij het mastenhout onder goede condities en wordt het eindproduct, het rondhout, nog beter van kwaliteit. Dit kost ook nog eens minder energie en dus minder CO2-uitstoot. Dit past bij de maatschappelijk verantwoorde onderneming die Ventis wil zijn’, vertelt Baars.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Inmiddels is daarvoor ook de markt vergroot. Ventis maakt nu ook houten masten voor lantaarnpalen zoals in de nieuwbouwwijk Leidse Rijn. Vorig jaar zijn er 200 geleverd die een wijk een meer natuurlijke aanblik geven. Buiten de werkhal liggen iepenstammen opgestapeld. ‘Die worden geschild, waarna de ziekte eruit is. Daarna gebruiken we het hout voor het interieur. Het zijn iepen die moesten worden verwijderd omdat ze ziek waren. Van die iepen hebben we ook broodplankjes gemaakt die we hier in Enkhuizen cadeau hebben gedaan aan de bewoners die tegenover de weggehaalde iepen woonden.’

‘De keuze die ik heb gemaakt in 2008, is de beste keuze van mijn leven geweest. Het is hier never a dull moment’, zegt Baars, die nog altijd dromen koestert. Volgend jaar vindt het wereldkampioenschap in de 8 meter-klasse in Enkhuizen plaats. Daar hoopt hij goede zaken te doen. En hij zou voor zijn bedrijf nog graag een haven voor klassieke jachten willen laten aanleggen. Dromen moet je blijven najagen.

Bedrijf: Ventis Scheepstimmerwerk

Eigenaren: Hans-Peter Baars en Tanja E. Algra

Aantal werknemers: 11 medewerkers

Omzet: 1,6 miljoen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden