Veilig Verkeer Nederland: gebruik smartphone in auto even ernstig als rijden onder invloed

Autorijden met een smartphone in de hand zou net zo hard moeten worden bestraft als absurd hoge snelheidsovertredingen en rijden onder invloed. In combinatie met strenge handhaving moet de automobilist weer het gevoel krijgen dat de politie werk maakt van roekeloos rijgedrag.

Een vrouw zit append achter het stuur Foto ap

Dit schrijft Veilig Verkeer Nederland (VVN) in een kritische brief aan minister Blok van Veiligheid en Justitie. Momenteel werkt hij aan een herziening van de Wegenverkeerswet. VVN vindt dat in de wet het harder aanpakken van smartphonegebruik in de auto moet worden opgenomen, om 'een ommekeer te bewerkstelligen in de jaarlijkse stijging van het aantal verkeersslachtoffers'.

Het aantal doden door verkeersongevallen met auto's en vrachtwagens is, volgens CBS-cijfers, na een jarenlange daling sinds 2014 weer toegenomen van 202 naar 260 per jaar in 2016. Ook het totaal aantal verkeersdoden is in dezelfde periode weer begonnen aan een opmars (van 570 naar 629). Cijfers over de rol van smartphones bij verkeersincidenten zijn niet beschikbaar.

Op dit moment is het tijdens het rijden niet toegestaan om een telefoon vast te houden. Appen of mailen vanuit een houder is nog niet verboden, maar gaat dit wel worden als het aan Verkeersminister Schultz ligt. Een woordvoerder van de Nationale Politie kan niet zeggen hoe actief zij het handmatig bedienen van een telefoon nu beboeten. 'Verkeershandhaving wordt lokaal bepaald, wij hebben daar geen overzicht van.'

Een telefoon vasthouden tijdens het rijden kost de bestuurder nu 230 euro, terwijl een boete voor rijden onder invloed kan oplopen tot 650 euro. Het grote verschil is niet het enige probleem voor VVN. Met het ontbreken van 'deugdelijke en effectieve handhaving en wetgeving', is de pakkans bij telefoongebruik in de auto nu 'bijna nul', schrijft de organisatie. Ze hopen dan ook dat de minister meer boetes gaat laten uitdelen door geautomatiseerde controles en dat meer telefonerende automobilisten van de weg worden geplukt.

'Verkeer heeft helaas geen prioriteit bij de politie'

Hoogleraar verkeerspsychologie Karel Brookhuis van de Rijksuniversiteit Groningen ziet dit niet snel gebeuren. 'Verkeer heeft helaas geen prioriteit bij de politie.' Terwijl handhaving volgens hem wel nodig is om het 'gevaarlijke telefoongedrag' van bestuurders te veranderen.

Om echt effect te sorteren is volgens Brookhuis ook een campagne nodig waarin wordt gecommuniceerd over de hogere straffen en scherpere controles. 'Zo'n actie moet er ook voor zorgen dat mensen werkelijk naar hun eigen rijgedrag gaan kijken, en niet blijven denken dat alleen de buurman ongelukken maakt.'

Een gebrek aan zelfreflectie bij bestuurders is volgens Brookhuis namelijk het grote probleem. Dit blijkt ook uit CBS-onderzoek. Bijna alle bestuurders zien het gevaar in van een bericht sturen tijdens het rijden, maar toch zegt 12 procent dit wel eens te doen.

Het ministerie van Veiligheid en Justitie kan nog niet zeggen of er strengere controles en hogere straffen komen. 'We kijken naar de brief van de VVN en nemen het mee in de voorbereiding van de wetswijziging', zegt een woordvoerder van minister Blok. 'In het najaar komen we erop terug.'

Onderzoek Rijksuniversiteit Groningen

Voor de wetswijziging liet Blok onderzoek doen door de Rijksuniversiteit Groningen. In zijn Kamerbrief van 20 juli schreef hij dat 'het niveau van bestraffing van ernstige verkeersdelicten over het algemeen adequaat is'. Wel is hij van plan, op advies van de onderzoekers, de straffen te verhogen voor herhaaldelijk rijden onder invloed, rijden tijdens een rijontzegging en bij schuld aan dood en letsel in het verkeer. Over telefoongebruik wordt in het rapport van 451 pagina's niet gesproken.

Een gemiste kans, vindt VVN. De organisatie constateert dat 'smartphonegebruik en beeldschermgebruik tijdens verkeersdeelname sterk in opmars is'. Verzekeraar Interpolis beweert zelfs dat 89 procent van de bestuurders hun telefoon wel eens in het verkeer gebruiken. Om dit aantal terug te dringen krijgen klanten korting als ze gebruik maken van hun app Automodus, die meldingen automatisch uitschakelt tijdens het rijden.

Minister Schultz is voorstander van het verplichten van zo'n blokkeersysteem. Verkeerspsycholoog Brookhuis is bang dat dergelijke maatregelen alleen gebruikt zullen worden door mensen die toch al bewust zijn van de gevaren. 'Anderen zullen een manier vinden om zo'n systeem te omzeilen.'

In een eerder versie van dit artikel stond dat het in de auto alleen niet is toegestaan om te bellen met de telefoon in de hand. Dit moet zijn: het is voor bestuurders niet toegestaan een telefoon vast te houden.

Meer over smartphonegebruik in het verkeer

Ook op de fiets is smartphonegebruik een discussiepunt. Bij één op de vijf fietsongelukken onder jongeren speelt de smartphone een rol. Daarom is er nu een app die bellen en whatsappen op de fiets onmogelijk maakt. De weg op met Stijn (13), een van de proefkonijnen.

De makkelijke oplossingen om het aantal verkeersdoden terug te dringen zijn wel ingevoerd. De maximumsnelheid, het verbod op alcohol, de autogordel en de airbag hebben het aantal doden (drieduizend in de jaren zeventig) drastisch verlaagd. Maar om de recente stijging om te buigen zijn nieuwe maatregelen nodig, zeggen deskundigen.

De minister die verwoede pogingen doet het gebruik van touchscreens in het verkeer uit te bannen, heeft nog flink wat werk te verzetten, bleek in december 2016 bij de opening van de A2-tunnel onder Maastricht. De buschauffeur die Schultz als eerste onder de stad door mocht rijden, filmde naast haar de rit met zijn mobiele telefoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.