Varkenswet nog harder dan gevreesd

De nieuwe Wet herstructurering varkenshouderij wordt een nog strenger instrument dan de boerenorganisaties in Nederland al vrezen. Minister Van Aartsen van Landbouw gaat er bij voorbaat vanuit dat de wet voor een groot aantal boeren in feite een onrechtvaardige inkrimping van hun varkensstapel zal opleveren....

Van onze verslaggevers

Thom Meens

Frank Poorthuis

AMSTERDAM

Van Aartsen wil bovendien het instrument van de Planologische Kernbeslissing (PKB) inzetten om te bepalen waar in Nederland wel en waar geen varkenshouderijen mogen staan. De PKB, waarbij de inspraak van burgers ingrijpend wordt beperkt, is een middel dat tot nog toe voornamelijk gebruikt is voor grote infrastructurele werken als de rivierdijkverbetering, de Betuwelijn en de HSL.

In boerenkringen is geschokt gereageerd op dit stuk. De accountantsorganisatie ABAB, die duizenden veehouders ook juridisch bijstaat, meent dat op basis van de nu uitgelekte stukken 'zeven van de tien varkenshouders in grote problemen komen'.

Van Aartsen wil via de wet de varkensstapel in Nederland met een kwart verminderen. Er is een beperkt aantal boeren dat aan een korting van 25 procent kan ontkomen. Het zullen er echter minder zijn dan op basis van 'het rechtvaardigheidsgevoel' zou moeten, schrijft de minister in de memorie van toelichting op het wetsvoorstel.

Er komen zo min mogelijk uitzonderingen. Anders wordt wellicht meer recht gedaan aan het 'rechtvaardigheidsgevoel in individuele situaties', schrijft Van Aartsen, maar kan een handelwijze ontstaan die 'de werkbaarheid en effectiviteit van de wettelijke regeling ernstig kan ondermijnen'. Uit het stuk blijkt verder dat de minister ook op andere terreinen de sector keihard gaat aanpakken.

Basis van de wet is de generieke korting van 25 procent op de varkensstapel, zoals die al eerder was aangekondigd. Boeren moeten volgend jaar 15 procent van hun varkenstapel inleveren en in 2000 nog eens 10 procent. De boeren krijgen 'varkensrechten' op basis van het aantal beesten dat ze in 1995 of 1996 op stal hadden. De verkoop van varkensrechten wordt streng ingeperkt. In feite lijkt alleen verkoop binnen één concentratiegebied van varkens mogelijk.

Er is geen overgangsregeling voor boeren die in 1995 of 1996 mestproductierechten van andere boeren hebben gekocht, maar die nog niet hebben kunnen verwezenlijken omdat de aanvraag van vergunningen en de bouw van stallen te veel tijd in beslag namen. Volgens de ABAB zijn er alleen daardoor al tientallen boeren die zo investeringen van vele honderdduizenden gulden verloren zien gaan.

Boeren die nu al helemaal zijn overgegaan op milieuvriendelijke stallen of die scharrelvarkens houden, hoeven volgend jaar geen 15 maar 7,5 procent in te leveren. Wie echter slechts gedeeltelijk overgegaan is op milieuvriendelijker produceren, hoeft niet op clementie te rekenen. En in het jaar 2000 moeten alle milieuvriendelijke varkenshouders toch nog 10 procent van hun varkens inleveren.

De ongeveer duizend boeren die de afgelopen jaren de mestboekhouding hebben geboycot, krijgen extra problemen omdat het officieel onmogelijk is te tellen hoeveel varkens zij hebben. Zij kunnen volgend jaar rekenen op een korting van 33 procent.

Uit de memorie van toelichting blijkt dat er ook een 'varkensheffing' komt. Daaruit moeten in de toekomst de kosten van ziekten als de varkenspest worden betaald. Nu komen die miljarden voornamelijk ten koste van de schatkist. Bedrijven met meer risico's moeten een hogere heffing betalen dan andere.

Van Aartsen wil de spreiding van varkensbedrijven in concentratiegebieden vastleggen in een aparte Reconstructiewet met 'versnelde procedures' voor de landinrichting. Daarnaast wil hij de mogelijkheden voor vestiging van varkensbedrijven in heel Nederland vastleggen in een structuurschema, dat bepalend is voor de invulling van streek- en bestemmingsplannen.

Daarvoor wordt het Structuurschema Groene Ruimte herzien. Inzet is dat 'schone gebieden' schoon moeten blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden