Analyse

Variabele energietarieven in het nieuwe jaar nog variabeler

De tijd dat de tarieven van variabele energiecontracten maximaal twee keer per jaar werden aangepast, is voorbij. Vanaf volgend jaar herzien steeds meer energiebedrijven hun tarieven per kwartaal of zelfs maandelijks.

Tjerk Gualthérie van Weezel
Een windturbine van Greenchoice. Beeld ANP / Harold Versteeg
Een windturbine van Greenchoice.Beeld ANP / Harold Versteeg

In het nieuwe jaar worden veel variabele energiecontracten nog variabeler. Na Budget Energie gaat ook Greenchoice de tarieven van variabele klanten niet meer per kwartaal, maar elke maand aanpassen. Essent gaat over van halfjaarlijkse prijsaanpassing naar een herziening per kwartaal.

Door over te stappen op maandtarieven zit Greenchoice volgens de woordvoerder ‘dichter op de marktontwikkelingen’, wat betekent dat Greenchoice minder risico loopt bij inkoop ‘en we dus lagere risico-opslagen in rekening hoeven te brengen’. Gezien het prijsplafond lijkt het ook behoorlijk aantrekkelijk voor klanten. Zij zijn beschermd door het prijsplafond wanneer de prijzen hoog blijven, maar als de gasprijs onder het prijsplafond daalt, kunnen klanten daar dus direct een maand later al van profiteren. ‘Dat kan zo zijn, maar het is niet de reden dat we deze beslissing hebben genomen’, zegt de woordvoerder.

Jarenlang was het gangbaar de tarieven voor variabele contracten maximaal twee keer per jaar aan te passen: in januari en in juli. Dat is logisch, gezien het energieverbruik van consumenten. Er zijn binnen die periodes evenveel dure wintermaanden (hoog energiegebruik) als goedkopere zomermaanden (laag energiegebruik). Daardoor kun je als energiebedrijf een redelijk stabiel voorschot per maand berekenen.

Verschillende strategieën

Maar in de loop van het afgelopen jaar hebben veel bedrijven al afstand genomen van die systematiek. Door de zeer hoge en sterk fluctuerende prijzen en de mogelijkheid dat klanten elk moment kunnen overstappen naar een andere aanbieder, werd het te riskant om tegen zeer hoge prijzen op langere termijn energie in te kopen. Van de vijf grootste aanbieders stapte Budget Energie daarom begin 2022 over naar maandtarieven. Eneco, dat variabele tarieven eerder jaarlijks bijstelde, ging over naar elk kwartaal. Greenchoice van een halfjaarlijkse herziening naar een aanpassing per kwartaal. Essent en Vattenfall hielden vast aan het halfjaarstarief, maar moesten die tarieven wel twee keer tussentijds licht verhogen.

Die verschillende strategieën hebben bijna alle bedrijven inmiddels de nodige negatieve publiciteit opgeleverd. Toen stroom- en gasprijzen deze zomer en ongekende piek lieten zien, kregen de klanten van Budget Energie daar als eerste mee te maken. Doordat die ruim een maand later al direct werden doorberekend, gingen de tarieven van Budget van de ene op de andere maand soms met honderden euro’s omhoog. Drie maanden later haalden Eneco en Greenchoice het nieuws als ‘de allerduurste’, omdat hun klanten toen de prijs kregen doorberekend van de dure energie die tijdens de zomer was ingekocht.

Aanzienlijke verschillen

Waar de tarieven van Budget, Greenchoice en Eneco inmiddels alweer licht dalen, is de schok nu het grootst bij klanten van Vattenfall en Essent. Die klanten krijgen nu pas de rekening van de zomerpiek en zien per 1 januari de tarieven hard stijgen. Zo betalen de klanten met een variabel contract bij Vattenfall in het nieuwe jaar, inclusief belastingen en heffingen, 3,20 euro per kubieke meter gas. Bij Greenchoice, dat dit jaar met een gastarief van 3,55 euro per kuub nog het duurst was, geldt in januari een tarief van 2,55 euro per kubieke meter.

Dat zijn aanzienlijke verschillen, maar omdat de tarieven bij alle aanbieders nog ruim boven het prijsplafond van 1,45 euro liggen, heeft dat voor de meeste consumenten niet heel veel betekenis. Pas als zij meer gas of stroom gebruiken dan onder het plafond valt, moeten zij tegen het markttarief afrekenen. Maar klanten die meer gebruiken dan onder het prijsplafond valt, zijn begin volgend jaar wel beter af bij aanbieders die hun tarief snel aanpassen – vanwege de gedaalde gasprijs. En mocht de groothandelsprijs nog verder dalen, kunnen bedrijven met maandtarieven de prijs dus ook als eerste onder het prijsplafond laten zakken. Terwijl een plotse prijsstijging hen door het prijsplafond dus niet direct of beperkt bedreigt.

Maandtarieven zijn voor de meeste consumenten, dankzij het prijsplafond, inderdaad best aantrekkelijk, zegt Machiel Mulder, hoogleraar energiemarkten in Groningen. ‘Toch denk ik dat de bedrijven het vooral doen om de eigen risico’s te beheren. Door de hoge en sterk fluctuerende energieprijzen is het nog altijd duur om gas ver vooruit te kopen.’ Zeker voor bedrijven die vooral energie inkopen en weer doorverkopen en niet zelf energie opwekken, kunnen zulke financieringskosten zwaar op de bedrijfsvoering drukken, stelt Mulder. ‘Dat risico willen ze beperken.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden