Van PTT-stem tot kostenpost

Ze waren de stem van de toenmalige PTT en dus belangrijk: de telefonistes. Veertig dienstjaren later vindt KPN ze duur en lastig....

Van onze verslaggever

Ooit was telefoniste bij het staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie (PTT) een gewild beroep. De mannen en vooral de vrouwen die bij de PTT de telefoon opnamen, informatie gaven en doorverbonden, werden aan de borst gedrukt door het overheidsbedrijf. Want, zo redeneerde de PTT, deze telefonisten waren de stem van het bedrijf en daar werd goed voor gezorgd.

Bovendien zat de tijd mee. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw groeide het aantal PTT’ers hard als gevolg van de toename van het internationale telefoonverkeer. Vooral meisjes met een mulo-opleiding vonden de weg naar de PTT, waar het werk spannend was en de arbeidsvoorwaarden goed.

Later kwamen daar de zogenoemde werkstudenten bij. Zo werkte Tobias Walraven, oprichter en oud-directeur van het callcentrum SNT – de huidige werkgever van de telefonistes – als student tussen de vrouwen die nu tegen SNT en KPN te hoop lopen. Walraven studeerde af, richtte SNT op, verdiende daar miljoenen mee en doet tegenwoordig leuke dingen met zijn geld. Zo is hij de man achter Dutch Water Dreams, een grote wildwaterkanobaan in Zoetermeer.

Walraven en de andere werkstudenten gingen, de mulo-meisjes bleven. ‘De meisjes van toen, dat zijn de vijftigers waar KPN nu niets voor wil doen,’ zegt de woordvoerster van de ongeveer vijfhonderd telefonistes die een conflict hebben over hun salaris. Dat is met ingang van 1 januari met 300 tot 500 euro per maand verlaagd, precies zoals KPN en de vakbonden in 2000 afspraken.

‘Ik werk nu bijna 40 jaar voor KPN,’ zegt een medewerkster die niet met haar naam in de krant wil. ‘Ik verdiende tot een paar dagen terug 1000 euro per maand, en ga er nu een kwart in salaris op achteruit. Dat kan toch niet waar zijn?’

Maar het is wel waar. De PTT-telefoniste van vroeger, heet bij het commerciële KPN nu een agent of een ‘callcentrummedewerker’. Deze medewerkers moeten zo veel mogelijk telefoontjes beantwoorden, en verder niet zeuren, zegt zij. ‘We hebben iedereen bij KPN en SNT aangeschreven over deze armoedeval, maar het kan niemand wat schelen.’

Een woordvoerder van KPN zegt dat het telecombedrijf niets voor de telefonistes kan doen. Volgens hem hebben de vrouwen jarenlang voor het opnemen van de telefoon meer verdiend dan elders in de branche gebruikelijk is. ‘We volgen de markt,’ zegt hij. ‘En dit is de gangbare beloning voor het werk dat deze vrouwen doen.’

Vakbondsman Etienne Haneveld, die voor de Abvakabo FNV over de cao’s bij telecombedrijven onderhandelt, vindt de opstelling van KPN stijlloos. ‘Deze vrouwen waren tientallen jaren belangrijk voor KPN. Het is niet chique ze nu af te poeieren. Ze zitten vrijwel allemaal tegen de vut aan. Ze verdienen een glorieuzer aftocht.’

Haneveld probeert in de cao-onderhandelingen met KPN nog iets uit het vuur te slepen voor de oud-gedienden, al weet hij dat hij formeel geen poot heeft om op te staan. Abvakabo ging in 2000 akkoord met het stapsgewijs omlaag schroeven van de arbeidsvoorwaarden van de KPN’ers.

‘Wij hadden gehoopt dat deze vrouwen elders een plekje zouden vinden, zoals dat bij ongeveer 80 procent van de duizenden oud-KPN’ers is gelukt,’ zegt hij. ‘Maar ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. De tragiek is dat het werk van telefoniste met de jaren steeds minder status heeft gekregen, ook bij KPN. De nerds op de adsl-helpdesk zijn de hoogwaardige telefonisten waar KPN nu op zit te wachten. Maar helpen met adsl kunnen de dames doorgaans niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden