Reportage

Van militaire dictatuur naar economische belofte

De oude weg van Yangon naar Thilawa is zoals je je een oude weg in Myanmar voorstelt. Trucks, bussen, busjes, auto's en voetgangers verdringen zich op een smal stuk asfalt dat van gaten en lappen aan elkaar hangt. Het gedrang wriemelt zich een stokoude gietijzeren brug op, die naar de overkant van de brede Yangon-rivier leidt. Voor de brug staat alles stil, want de brug is smal: links en rechts één rijstrook voor de auto's, en in het midden een spoor voor de trein.

Beeld getty

Anderhalf uur duurt de martelgang van de stad naar de overkant en als je niet beter weet wil je daar meteen omkeren, want er is niets. Het verkeer lost op tot er niemand meer over is: de weg is leeg, de berm is leeg.

Maar dit is wel waar de toekomst van Myanmar begint. Links en rechts van een boulevard is het land afgepaald en afgerasterd. Kaarsrechte zandwegen leiden er naar de horizon, gloednieuwe stroomkabels verbinden fonkelnieuwe betonnen elektriciteitsmasten.

Woestijn

Hier wordt met Japans kapitaal de Thilawa Special Economic Zone aangelegd, zegt een eenzaam bord. En wat wij zien is nog niet alles - het enorme terrein is alleen nog maar Zone A. We hebben nog een heel alfabet te gaan. Een schets op het bord toont dat het hele gebied bijna tien keer zo groot zal moeten worden: een gebied zo groot als een hele stad, helemaal gevuld met bedrijven.

Achter het bord ligt nu nog een woestijn, maar die zal worden ingevuld. De eerste aarzelende beginnetjes zijn er al. Losjes verspreid staan enkele splinternieuwe bedrijfshallen van bedrijven die in logistics doen en in cement, de eerste levensbehoeften van een opkomende economie. Thilawa Special Economic Zone is duidelijk voorbereid op een economische bloeitijd.

Beeld getty

Belofte

De 'boom' hangt al vijf jaar in de lucht. Vanaf het moment dat de democratisering inzette geldt Myanmar internationaal als een belofte. Zuchtend onder een militaire dictatuur was het land tientallen jaren hermetisch van de buitenwereld afgesloten geweest, en ineens gingen die grenzen open. Naarmate de democratisering vorderde werden bovendien internationale sancties opgeheven, en niets leek investeerders meer in de weg te staan om zich te storten op deze markt met 60 miljoen consumenten en evenveel goedkope arbeidskrachten. De haastig toegestroomde consultants prezen het land aan als 'the last frontier'. Het onontgonnen Wilde Westen, waar nog kansen lagen op ongekende rijkdom - voor wie er vroeg bij was.

Oude elite

Toch ging niet alles zo snel en zo makkelijk. De hoop op de 'boom' is deze week nieuw leven ingeblazen met het aantreden van de nieuwe, democratisch gekozen regering. Misschien kan zij een einde maken aan de monopolies van de oude militaire elite, en misschien kan haar aantreden voor het buitenland aanleiding zijn om ook de allerlaatste sancties op te heffen.

Nyantha Maw Lin merkt dat oplevende optimisme als geen ander, als de Myanmarese partner in het internationale consultancybedrijf Vriens&Partners. Hij wordt 'overspoeld', om niet te zeggen 'gek', van alle afspraken van de afgelopen weken. Het is nog nooit zo druk geweest. Zijn boodschap is dan ook positief. Hij ziet nu al deregulering en vereenvoudiging van procedures op veel terreinen, zegt hij. 'Zoals autohandel en palmolie-industrie, die min of meer werden gecontroleerd door de militairen en hun zakenpartners.'

Beeld getty

Kroon

De kroon op deze succesverhalen wordt gezet door de telecomindustrie: het Noorse Telenor en Ooredoo uit Qatar hebben toestemming gekregen een mobiel netwerk op te zetten, en dat hebben zij in een ongekend tempo aangepakt. Vijf jaar geleden waren mobiele telefoons nog schaars. Wie wilde bellen deed dat bij een publieke telefoon aan de straat, en had dan de garantie dat elk woord door de geheime dienst werd afgeluisterd. Nyantha Maw Lin: 'In nog geen twee jaar tijd is het mobiele telefoongebruik van minder dan 10 procent van de bevolking gestegen naar meer dan 70 procent. En al die gebruikers gaan meteen naar 3G en smartphones.'

Het gaat dan ook zichtbaar beter in Myanmar dan vijf jaar geleden. Yangon gaat prat op lange files, die een duidelijk teken van vooruitgang zijn. Steeds meer mensen kunnen zich een auto permitteren. Het leven gonst ook van kleine bedrijfjes, vooral theehuizen, restaurants, hotels en smartphonewinkels, die mikken op de mensen met nieuw geld en op toeristen die met honderdduizenden tegelijk toestromen om Myanmar nog snel te zien voordat het land door het toerisme voorgoed veranderd zal zijn.

Biermonopolie

De grote stroom echte investeerders moet nog op gang komen. Alleen grote spelers slagen erin zich toegang te verwerven. Unilever en Nestlé waren bij de eersten. Ook Heineken is er. De brouwer opende vorig jaar een fabriek, puur op de verwachting dat Myanmar een enorm bierland kan worden. 'Myanmar is een van de uitzonderlijke landen met een enorm potentieel voor groei op de biermarkt', zei Roland Primez, regionaal directeur van Heineken bij de opening.

De brouwer zal moeten opboksen tegen het staatsbedrijf dat tot voor kort het biermonopolie in handen had, en het zal moeten vechten voor een aandeel op de markt waar ook Carlsberg actief is. Maar zij zijn er vast, omdat zij niet te laat willen zijn als straks de economie echt op gang komt.

Honger naar meer

In de nieuwe kantoortorens van Yangon heeft de internationale consultancywereld zich genesteld. Het Union Business Centre huisvest KPMG plus een trendy Italiaans restaurant; de Centrepoint Towers heeft Maybank, Nestlé, PricewaterhouseCoopers, de Canadese ambassade en Standard Chartered Bank. En er is honger naar meer.

De rode bakstenen toren van de Anglicaanse kathedraal van de stad steekt niet langer boven alles uit. Hij staat in de schaduw van Junction City, waarvan de betonnen geraamtes van de torens inmiddels 19 verdiepingen de lucht in steken. Nog één jaar en de nieuwbouw is klaar en dan heeft de stad er twee kantoortorens bij, een appartemententoren, een Pan Pacific hotel en een luxe shoppingmall met bioscoop. Dat is leuk voor de bedrijven die kantoorruimte zoeken, en voor hun medewerkers die geld kunnen uitgeven. Het gewone volk blijft vooralsnog arm. Daar moet de Thilawa Special Economic Zone iets aan doen, zegt Nyantha Maw Lin. 'Daar moeten fabrieken komen die banen kunnen gaan creëren.'

Files

Gefabriceerd wordt er nog niets in de zone. Ook de nieuw aangelegde haven aan de rand ervan moet nog tot wasdom komen. Op het haventerrein staan behalve wat containers vooral tweedehands auto's die met een schip uit Japan hierheen zijn gebracht. Zij wachten op hun Myanmarees kenteken, en kunnen daarna hun plaats innemen in de groeiende files van Yangon.

Veel banen zijn daar niet mee gemoeid. En de banen die er komen zullen van lage kwaliteit zijn. De net aangetreden parlementariër Kyaw Htwe, van de regeringspartij NLD van oud-dissidente Aung San Suu Kyi, vreest dat de fabrieken zullen oplopen tegen een van de grootste problemen van het land.

Beeld getty

Stap voor stap

'Er is een groot gebrek aan geschoolde arbeidskrachten. Het onderwijs is tientallen jaren verwaarloosd. Mensen hebben geen kennis, geen vaardigheden. De economische vooruitgang zal daardoor een langzaam proces worden, stap voor stap.' Kyaw Htwe moet erop toezien dat de arbeiders een behoorlijk minimumloon krijgen. Meer zit er voorlopig niet in, zegt hij.

Het geloof is er niet minder om. Van de Thilawa Special Economic Zone loopt tegenwoordig ook een nieuwe weg naar Yangon, over een brede nieuwe brug. De route is veel langer dan de oude, en wordt nog weinig gebruikt, maar hij is er vast, voor als het straks echt nodig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden