Reportage Elektrische ketel

Van het gas af met een elektrische ketel: ‘Stekker erin en klaar’

Mar Aalders bij de elektrische ketel in zijn appartement in Middelburg. Beeld Raymond Rutting

Nederland moet straks verder zonder gas. Maar wat doe je in een flatgebouw waar je met een warmtepomp geen kant op kunt? Mar Aalders denkt de oplossing te hebben. ‘Stekker erin en klaar.’

In Middelburg gaat een flatgebouw met 51 woningen grotendeels van het gas af. Maar er hoeft niet te worden gebroken en verbouwd, er komt geen vloerverwarming, geen warmtepompen aan de gevel, het gebouw wordt niet tot in het extreme geïsoleerd. Van een grote ingreep is geen sprake. Integendeel, zegt Mar Aalders, de eerste die de nieuwe verwarming liet installeren. ‘De installateur haalt de oude gasketel weg, hangt er een elektrische voor in de plaats, stekker erin en klaar.’

Vanaf zijn balkon op de vierde verdieping kijkt hij uit over de plezierjachten in de Fittinghaven, en boven de daken verderop ziet hij de Lange Jan staan. Dertig jaar staat de flat nu op deze prachtige plek. Vrijwel iedereen hier warmt zich nu bij de tweede verwarmingsketel, en ook die is nodig aan vervanging toe.

Drie jaar geleden begaf de pomp van Aalders’ oude ketel het, en toen moest hij snel handelen. Hij wilde al van het gas af, want dat voelde deze tachtiger zich aan zijn kleinkinderen verplicht. Een warmtepomp? Geen denken aan. ‘Je moet er toch niet aan denken dat aan al die 51 woningen straks zo’n ding hangt dat 42 decibel produceert. Niemand slaapt meer!’ Bovendien: de Fittinghaven is beschermd stadsgezicht, en daar mogen aan de gevel geen ventilatoren hangen. Alternatieven vielen af, zoals infraroodverwarming op de vloer omdat daarvoor te veel gebroken moest worden, en stadsverwarming omdat er in geen velden of wegen een warmtebron beschikbaar is.

Maar hoe kwam hij op het idee van de elektrische ketel? ‘Mijn zoon vaart op de binnenvaart. Ik ga af en toen met hem mee. Op zo’n schip heb je geen gas, dus draait de verwarming er op stroom.’

Lekker warm

Na drie jaar kan Aalders er nog geen nadeel aan ontdekken. Zijn vrouw Lenie ook niet. ‘Het is hier lekker warm’, zegt ze tevreden. ‘En ik heb nu meer warm water dan met de oude cv-ketel. En sneller.’

Hij is niet goedkoper in gebruik dan gas, dat wil Aalders niet beweren, ‘nog niet’. ‘Ik betaalde vroeger 100 euro per maand aan energie, en nu ook.’ Hij spaart een paar honderd euro uit omdat onderhoud niet nodig is, en omdat hij geen vastrecht voor gas hoeft te betalen. En hij had het geluk dat zijn oude koelkast en wasdroger het begaven: nu heeft hij superzuinige aangeschaft. Op termijn, denkt hij, wordt zijn elektrische verwarming zelfs goedkoper dan de oude gasketel, ‘want gas zal de komende jaren steeds duurder worden’.

Een belangrijke overweging om voor elektrisch te kiezen, was dat er geen verbouwingen nodig zijn. De grootste ingreep was een aanpassing aan de stoppenkast. Zo moest er krachtstroom worden aangelegd.

Rookgaskanalen

Het is nog niet zeker dat alle bewoners overstappen op Aalders’ oplossing, maar een goede reden hebben ze wel. De rookgaskanalen in al hun woningen zijn nog net goed genoeg voor de ouderwetse verbeterd-rendementsketel, maar niet voor een moderne hoogrendementsketel. Wie zo’n ketel wil plaatsen, moet het rookkanaal laten uitbreken en een nieuwe laten maken. Dat kost 2.000 euro per woning. Normaal gesproken zou de vereniging van eigenaren (VVE) zoiets betalen, maar die heeft besloten dat niet te doen. En dus, denkt secretaris Paul Aarssen van de VVE, zullen de meeste bewoners uitkomen op elektrisch.

Rob Hamers van VVE Advies, een adviesbureau met 2.500 verenigingen van eigenaren als klant, is enthousiast over de oplossing van Aalders en zijn buren. Juist vanwege dat probleem met het rookgaskanaal. ‘Ik denk dat dit voor veel bewoners van oudere flats een uitkomst zal zijn. Ik krijg nu al elke week aanvragen binnen van vve’s die informatie willen over de elektrische ketel.’ Maar, zegt hij, er is natuurlijk geen enkele reden waarom dit alleen een oplossing zou zijn voor vve’s.

Financieel zijn er plussen en minnen. Elektrische ketels zijn goedkoper te installeren, zegt Hamers. ‘Maar in het gebruik zal een moderne gasketel weer 10 procent goedkoper zijn dan een elektrische.’

Nog wel. Want gas wordt duurder, en zal de komende jaren steeds duurder worden. Elektriciteit, zo heeft de regering beloofd, wordt goedkoper. En dus wordt de elektrische ketel langzamerhand relatief steeds goedkoper. ‘Daar komt bij dat je geen onderhoud hebt, en dat de verzekering vaak wat goedkoper kan worden.’

André la Grand, importeur van elektrische verwarmingsapparaten, ziet de markt voor elektrische ketels snel groeien. Tot twee jaar terug verkocht hij er voor woningen enkele tientallen per jaar, bijvoorbeeld aan boeren die geen gasaansluiting hebben. ‘Ze installeerden het apparaat meestal zelf’, zegt hij. Inmiddels verkoopt hij er enkele honderden per jaar. De afgelopen maanden kreeg hij informatievragen van zeker duizend bewoners van flatgebouwen, ‘vooral sinds besloten is dat Nederland van het gas af moet’. Maar niet alleen in flatgebouwen en afgelegen woningen zijn zijn elektrische apparaten plotseling interessant. ‘Er zijn ook veel mensen in een eensgezinswoning die veel zonnepanelen hebben. Die hebben stroom over. Voor hen is dit ook een goede oplossing.’

Jan Roelof Hoving van de Vereniging Eigen Huis kent de elektrische verwarming wel. ‘In andere landen worden ze vaak gebruikt, maar Nederland is verwend met veel en goedkoop gas. Dus hier is die elektrische verwarming relatief duur.’ Een kuub gas kost 80 cent. Dezelfde hoeveelheid warmte uit een elektrische ketel kost 1,98 euro, zo rekent hij voor. Die andere vorm van elektrische verwarming, de warmtepomp, is 4- tot 5 maal efficiënter en is daarom wel concurrerend met gas. ‘Maar dan moet je woning wel heel goed geïsoleerd zijn, op het niveau van de huidige nieuwbouw.’ En isoleren, dat is vaak een dure ingreep. Bovendien is de warmtepomp door het geluid dat hij maakt niet overal een goede oplossing.

Netbeheerders

Voor de netbeheerders heeft de elektrische ketel wel een nadeel. Het kan de zoveelste aanslag worden op hun broze netwerk. Stroomnetwerken blijken al niet opgewassen tegen het wispelturige stroomaanbod van wind- en zonneparken, die bij mooi zeilweer maximaal stroom produceren om vervolgens in windstille nachten helemaal niets te leveren. En nu dreigen ook nog flatgebouwen veel meer stroom te gaan vragen. En wie weet niet alleen flatgebouwen.

De standaardaansluiting voor elektra in een woning is goed voor drie maal 25 ampère, maar in een gewoon huishouden wordt vrijwel nooit zoveel stroom gevraagd. Ook niet als de wasmachine en de waterketel en het broodrooster tegelijk aan staan. Maar als de verwarming op stroom gaat, dan moet die 25 ampère vaak echt geleverd worden.

De Zeeuwse netbeheerder Enduris laat weten dat een paar woningen in een flat in Middelburg geen probleem zijn. ‘Maar als de hele flat overstapt op elektrische verwarming, dan moeten we de aanvoerlijn verzwaren. En als dit een populaire manier van verwarmen wordt, zullen we stukken van ons netwerk moeten verzwaren.’ Wat dat zou kosten? ‘Dat weten we niet’, zegt de woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden