Nog een paar jaar, en de kartonfabrikant Solidus Solutions, een van de grootste in Europa, is af van het Gronings gas.

ReportageAardgas

Van Gronings gas af? Dat wordt haastwerk

Nog een paar jaar, en de kartonfabrikant Solidus Solutions, een van de grootste in Europa, is af van het Gronings gas.Beeld Harry Cock/de Volkskrant

De grootste gebruikers van Gronings gas moeten overstappen op een andere energiebron. Het enthousiasme varieert van ‘ik vind het prima om ermee te stoppen’ tot ‘het Rijk moet betalen’. Het wordt sowieso een hele klus.

Nog een paar jaar, en de kartonfabrikant Solidus Solutions, een van de grootste in Europa, is af van het Gronings gas. Dat is opmerkelijk, want het bedrijf is nu een van de twintig grootste verbruikers van dat gas dat Groningers de bevingen bezorgt.

De plannen zijn heel concreet, zegt Richard Houben, bestuursvoorzitter van het bedrijf. Voor elk van de vier fabrieken, in Coevorden, Nieuweschans, Hoogkerk en Oude Pekela, is een andere oplossing bedacht, maar de grote gemene deler is: geen Groningengas meer.

In Coevorden bijvoorbeeld, gaat Solidus Solutions samenwerken met een buurbedrijf dat multiplex maakt. Het houtafval zal door beide bedrijven worden gebruikt om warmte en stroom mee op te wekken. In een andere fabriek zal het afval van de grondstof (oud papier) worden vergist tot biogas. Een derde fabriek gaat deels op zonnestroom draaien, een vierde gaat over naar hoogcalorisch gas. Na de hele operatie, die twee, hooguit drie jaar in beslag zal nemen, gebruikt Solidus 50 procent minder gas dan nu. ‘En helemaal geen Groningengas meer’, zegt Houben.

De operatie van Solidus staat niet op zich. Het kabinet besloot vorig jaar dat de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk moet krimpen. Eind 2022 moet de Gronings gasproductie omlaag van maximaal 27 miljard kuub naar 12 miljard. Om dat te bereiken, schreef minister Wiebes in maart van dit jaar, moeten de 170 grootste gebruikers van Gronings gas zijn overgestapt op een andere energiebron. Inmiddels mikt hij alleen nog op de 53 grootsten. 

Haastwerk 

Dat wordt haastwerk. Om het te halen moet Gasunie vele kilometers nieuwe gasleidingen leggen, en dat in een tijd dat alle gediplomeerde lassers het apedruk hebben. Ook de betrokken bedrijven moeten plotseling investeringen doen van soms miljoenen euro’s, investeringen die vaak dwars door al klaarliggende planningen heen fietsen.

Ceo Houben vindt medewerking aan Wiebes’ plan logisch. ‘We hebben 750 man in dienst, en de meesten ervan wonen vlakbij of zelfs bovenop het gasveld in Groningen. Die mensen ondervinden elke dag de gevolgen van de gaswinning, dus ik vind het prima om ermee te stoppen.’

Maar ook financieel is de overstap aantrekkelijk. ‘In vier jaar hebben we de investering terugverdiend’, zegt Houben tevreden. De prijs van een kuub gas steeg dit jaar al van 15 naar 25 eurocent, en zal naar verwachting nog verder stijgen. Bovendien moet het bedrijf steeds meer betalen voor emissierechten.

Minder enthousiast

Andere bedrijven die van het Groningengas af moeten, zijn minder enthousiast over het rendement van overschakelen. Hendrik van der Ploeg is directeur van Emmtec, dat een groot bedrijventerrein in Emmen exploiteert inclusief de bijbehorende energiecentrale. Ook Emmtec behoort tot de grootste gasverbruikers. ‘Dat we van het Groningengas af moeten, beschouw ik als een gegeven’, zegt hij; ook een deel van zijn personeel weet uit eigen ervaring hoe een aardbeving voelt. Maar Van der Ploeg vindt dat het rijk dan moet betalen. ‘Wij hebben die noodzaak tot overschakeling niet veroorzaakt. Die wordt veroorzaakt door de minister. Het is logisch dat de veroorzaker betaalt.’ En als dat geld er niet komt, gaat Emmtec dan toch ombouwen? ‘Wat denkt u zelf?’, ontwijkt Van der Ploeg de vraag.

Hij wijst op nog een probleem. Als Emmtec nu flink moet investeren in het overschakelen op hoogcalorisch gas, kan dat ten koste gaan van duurzamere plannen. ‘We hadden al een overeenkomst met de NAM, de provincie Drenthe en de gemeente Emmen om een waterstofproject te beginnen. Overschotten windstroom zouden hier worden omgezet in waterstof.’ Of dat project zal lijden onder de overschakeling naar ander gas, wil Van der Ploeg niet zeggen.

‘Geld van het Rijk’

Ook Suiker Unie, met vestigingen bij Groningen en Roosendaal, wil geld van het Rijk. Suiker Unie, zegt productiedirecteur Bram Fetter, heeft al langer een plan om op termijn energieneutraal te worden. Nu bijna op stel en sprong overstappen op hoogcalorisch gas kan wel, maar doorkruist het klaarliggende investeringsschema. ‘Dan moet het ministerie wel subsidies verstrekken’, vindt Fetter.

Met zijn verbruik van 100 miljoen kuub gas behoort het bedrijf tot de allergrootste verbruikers. ‘Maar’, zegt Fetter, ‘wij produceren ook gas, biogas met dezelfde kwaliteit als het Groningengas. Op dit moment 30 miljoen kuub per jaar, en dat kunnen we opvoeren naar 50 miljoen kuub. Maar dan heeft Suiker Unie twee gasleidingen nodig: één om hoogcalorisch gas aan te voeren, en één om biogas aan het net af te leveren.’ Of Suiker Unie ook afstapt van Groningengas als de subsidie uitblijft, wil Fetter niet zeggen.

Hij vindt het ministerie tot nu toe maar onduidelijk. ‘De brief die Wiebes dit voorjaar stuurde, suggereert dat de overstap op ander gas verplicht is. Maar er is helemaal geen wettelijke grondslag voor een verplichting. En nog steeds zegt het ministerie: het moet wel, maar het is op vrijwillige basis. Dat is verwarrend.’

Naar nul kuub gas uit Groningen in 2030

Nu nog mag Gasunie (in een koud jaar) maximaal 27 miljard kuub gas winnen uit Groningen. Voor 2030 moet dit nul zijn, en minister Wiebes heeft beloofd dat de productie in oktober 2022 al is gedaald tot onder de 12 miljard kuub.

Een groot deel van de vermindering moet worden opgevangen door de invoer van gas. Maar dat is ander gas, het levert veel meer warmte per kuub. Om dat ‘hoogcalorisch’ gas bruikbaar te maken voor de bestaande installaties in woningen en bedrijven, moet het worden verdund met stikstof. Een extra stikstoffabriek moet in 2022 klaar zijn en jaarlijks 7 miljard kuub gas kunnen verdunnen tot Groningen-kwaliteit.

Maar de tweede grote hap uit het gasverbruik moet komen van fabrieken die van het gas af gaan. Of overstappen op ander gas. Dat moet 4,4 miljard kuub schelen. Alleen al om de 53 grootste gasverbruikers (samen goed voor 3,4 miljard kuub) van hoogcalorisch gas te voorzien, moet Gasunie 220 miljoen investeren. Dat gaat Gasunie verhalen op zijn klanten, en uiteindelijk betalen consumenten en bedrijven het gelag. Voor een huishouden kan dat neerkomen op een extra post van enkele euro’s per jaar op de gasrekening.

Minister Wiebes wilde aanvankelijk dat álle 170 grootverbruikers naar andere energiebronnen zouden overstappen. Dat heeft hij laten varen. Gasunie rekende voor dat het goedkoper is om voor gasslurpers 54 tot en met 170 gas te importeren en dat met stikstof te verdunnen tot de gewenste Groningen-kwaliteit. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden