Van geld tot bankpapierpapier

Een duurder tijdschrift bestaat waarschijnlijk niet. Ruim honderd gulden kost een los nummer van View on Colour dat de Amsterdamse ontwerper Anthon Beeke maakt samen met Lidewij Edelkoort, een vanuit Parijs opererende textiel- design- en kleurzieneres....

Cryptische woorden die samen de vakterm vormen voor de papiersoort waarop View on Colour wordt gedrukt. Dat de papiersoort in het colofon van een magazine staat vermeld, is hoogst uitzonderlijk, maar het betreft hier dan ook een soort papier die bekend staat als 'de Rolls-Royce onder het kunstdrukpapier'. Bij de keuze van het papier laat Anthon Beeke zich adviseren door Grafisch Papier, en ook dat zet hij pontificaal in het colofon.

Grafisch Papier is een bedrijf dat handelt in papier en, gemeten naar omzet (160 miljoen gulden), in Nederland de derde plaats bezet in de papiergroothandel. Ontwerpers en drukkerijen zijn kind aan huis bij Grafisch Papier dat niet alleen handelt in papier maar het, zoals woordvoerder Stefan Kirschner het omschrijft, tevens creëert.

Nieuwste creatie is een papiersoort die op de markt wordt gebracht onder de naam 'Pecunia'. Stefan Kirschner: 'Een paar jaar geleden hebben we De Nederlandsche Bank benaderd met de vraag om oude bankbiljetten. Het idee was de snippers van deze biljetten te verwerken in een nieuwe papiersoort. Tot onze verrassing stond men open voor het plan, maar het heeft even geduurd voordat de Security-afdeling van de bank akkoord ging.'

Dagelijks worden de inkomende bankbiljetten op het Frederiksplein in Amsterdam beoordeeld op hun houdbaarheid. Gescheurde en smoezelige biljetten worden in streng bewaakte ruimtes machinaal versnipperd, wat resulteert in samengesperste en kleurrijke schijven met een dikte van anderhalve cm en een diameter van vijf cm. Gebruikelijk is dat de schijven worden verbrand bij de drukker die de biljetten ooit drukte, Johan Enschedé in Haarlem. Sinds kort gaan er nu dus ook balen met snippers naar Grafisch Papier.

Kirschner: 'Het verwerken is niet eenvoudig want bankbiljetten zijn gemaakt van katoenvezel en dat is buitengewoon 'natsterk', net als de etiketten van bierflessen. De snippers eerst tot pulp verwerken had niet zoveel zin want dan ging de herkenbaarheid verloren. Bij drie papiermakers hebben we proeven laten doen en Schut, een op de produktie van speciale papieren gericht fabriekje in Heelsum, wist het probleem op te lossen.'

Elke enveloppe en elk vel schrijfpapier van Pecunia oogt verschillend want de snippers zitten nergens op dezelfde plek. De geldfragmenten zijn zo'n halve cm groot en het valt niet moeilijk om aan de hand van de kleuren de biljetten van tien, vijfentwintig, vijftig, honderd en duizend gulden te traceren - het paarsrood van het tweehonderdvijftiggulden-biljet komt daarentegen maar sporadisch voor.

Lyrisch wordt Kirschner als hij over 'zijn' papieren praat die liefst moeten afwijken van de alledaagse papiersoorten die in bulk worden afgezet. Over papier met de naam Cannabis bijvoorbeeld. Sinds enige tijd laat hij in Zuid-Duitsland schrijfpapier maken dat voor honderd procent uit hennepvezels is vervaardigd. De pulp komt uit Spanje waar enorme hennepvelden zijn aangelegd, uitsluitend ten behoeve van de papierindustrie.

Of over het elegante Crane-papier dat in talloze variaties leverbaar is. 'In Amerika schrijft elke advocaat zijn brieven op Crane, anders tel je niet mee. Je hebt daar giantische papier-stores, waar alle soorten papier te koop zijn. Amerikanen kopen papier op het geluid, of het een lekkere rattle heeft.'

Met de gebruikelijke papiermonster-collectie, traditioneel bestaand uit een reeks in linnen gebonden boekwerken en al gauw een meter plank eisend, heeft Grafisch Papier onlangs rigoureus gekapt. In plaats daarvan wordt aan zowel gearriveerde als aankomende ontwerpers gevraagd rondom elke papiersoort een boekje te maken waarin de gegevens over de eigenschappen en mogelijkheden van het papier worden gevisualiseerd. De reeks beslaat intussen ruim tien oogstrelende deeltjes, vormgegeven door ontwerpers als Willem van Zoetendaal, André Toet, Will de l'Ecluse en Milford-Van den Berg. Aldus documenteert de papierhandel op de lange duur tevens de ontwikkeling van het grafisch vormgeven.

In uitzonderlijke gevallen kan ook Stefan Kirschner zijn klanten niet helpen. 'Ontwerpster Irma Boom klopte bij ons aan toen ze bezig was met haar kapitale jubileumuitgave voor de Steenkolen Handels Vereeniging. Het beste was niet goed genoeg. Ik adviseerde haar een bijzondere soort rijstpapier te gebruiken, alleen verkrijgbaar in Japan. Helaas, het produceren van het papier, nodig voor het boek, zou veertien jaar nemen. Dat duurde Irma te lang.'

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.