Van Aartsen reageert positief op verzoek Lockerbie-proces mag in Nederland gehouden

De Nederlandse overheid is bereid een eventueel proces tegen de twee Libische verdachten van de bomaanslag in 1988 op een PanAm-toestel boven de Schotse plaats Lockerbie op Nederlands grondgebied te laten plaatsvinden....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

Groot-Brittannië en de Verenigde Staten hebben Nederland ruim een half jaar geleden gevraagd mee te werken aan een mogelijk Lockerbie-proces. Minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken zei maandag dat Nederland positief heeft gereageerd op dat verzoek omdat 'ons land een traditie heeft op het terrein van de internationale rechtspraak'. Hij verwees daarbij naar het Vredespaleis en het Joegoslavië-tribunaal, beide in Den Haag. Ook, zei Van Aartsen, 'werken we mee omdat het verzoek kwam van onze vrienden, de VS en Groot-Brittannië'.

Bij de ramp op 21 december 1988 met het Amerikaanse verkeersvliegtuig kwamen 270 mensen om het leven, waaronder elf inwoners van het Schotse plaatsje Lockerbie. Kort na de bomaanslag op het toestel stelde Schotland twee Libische veiligheidsofficieren daarvoor verantwoordelijk.

Nederland heeft drie voorwaarden gesteld aan een eventueel proces tegen de twee Libische verdachten. De eerste is dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties instemt met de procedure die nu is afgesproken tussen de VS, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. 'Het moet een verzoek van de hele wereldgemeenschap aan Libië worden en niet een onderonsje van drie landen.'

Libië heeft tot nu toe nooit gehoor gegeven aan resoluties van de VN-Veiligheidsraad die vroegen om een berechting van de twee verdachten in Groot-Britannië of de VS. De vraag is ook nu of Libië akkoord zal gaan met dit voorstel. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright liet gisteren weten dat over het huidige voorstel niet te onderhandelen valt met Libië.

Daarmee blokkeerde Albright meteen een mogelijk verzoek van Libië om de verdachten te berechten volgens internationaal recht en niet volgens Schots recht. Volgens minister Van Aartsen is gekozen voor het Schotse recht, omdat deze rechtsvorm de nabestaanden van de ramp het meest bekend en vertrouwd is.

De tweede voorwaarde is dat de twee verdachten op basis van een officieel uitleveringsverzoek van het Verenigd Koninkrijk naar Nederland komen. Een dergelijk uitleveringsverzoek kan namelijk worden getoetst door de Nederlandse rechter. Mochten de twee verdachten na een proces schuldig worden bevonden, dan zullen ze hun straf moeten uitzitten in het Verenigd Koninkrijk.

De laatste voorwaarde die Nederland heeft gesteld is dat Groot-Brittannië de kosten van het proces en de bewaking van de verdachten en de rechters betaald.

Van Aartsen zei maandag dat Nederland zich realiseert met een proces tegen de twee Libische verdachten een veiligheidsrisico in huis te halen. Nederland, aldus de minister, is bereid dat risico te nemen omdat het voor de nabestaanden van de ramp belangrijk is dat het recht zijn loop krijgt. Buitenlandse Zaken houdt er rekening mee dat een proces in de Lockerbie-zaak jaren kan duren.

Op de vraag waar Nederland precies een stukje grond ter beschikking zal stellen voor het Schotse hof wilde de minister niet ingaan. 'Daar zijn wel gedachten over, maar laten we eerst maar eens kijken of het ook daadwerkelijk zover komt.'

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister: 'Het feit dat voor het hof een goede locatie kan worden gevonden waar ook de verdachten zullen worden gedetineerd, reduceert de risico's voor directe bedreigingen en verstoring van de procesgang in belangrijke mate.'

Mocht Libië de twee verdachten inderdaad uitleveren zodat ze in Nederland voor het Schotse hof kunnen verschijnen, dan worden de sancties die de Veiligheidsraad tegen Libië heeft ingesteld opgeschort. Die sancties gelden sinds 1992. De verdachten krijgen bij uitlevering een vrijgeleide naar Nederland en kunnen na een eventuele vrijspraak terugkeren naar Libië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden