Vakantie zo vaak en zo lang als mogelijk

Hoe flexibeler de vakantieregeling hoe meer een bedrijf inspeelt op 'het nieuwe werken'. Een beperking: een baliemedewerker zal er niet snel van profiteren.

Beeld Claudie de Cleen

De regels rond vakantiedagen worden steeds flexibeler. Overgewaaid vanuit Silicon Valley in de VS kunnen personeelsleden bij enkele organisaties al vakantie opnemen wanneer ze willen en zo vaak als ze willen. Er zijn wel voorwaarden aan verbonden. De werknemer moet zijn zaakjes op orde hebben en er moet goed worden overlegd.

De extreemste vakantieregeling is begin dit jaar geïntroduceerd door techbedrijf Bynder. In theorie kan het personeel onbeperkt vrij nemen. 'Het is begonnen als een geste. Afgelopen jaar is er hard gewerkt bij ons en als dank willen wij flexibiliteit bieden,' aldus Chris Hall, de CEO van Bynder.

Reacties positief

Toch verwacht Hall niet dat er in de praktijk veel zal veranderen. 'Uiteindelijk zullen de mensen ongeveer evenveel dagen opnemen. Het gaat alleen wat flexibeler. Als iemand plots zes weken weg wil, kan dat, mits er geen projecten in de weg zitten.' In principe zit er geen maximum aan de regeling, maar 'een jaar lang weg, wordt wel iets te gortig'.

De reacties zijn positief. 'Ik ben blij dat er steeds meer op een normale manier wordt omgegaan met de medewerkers,' aldus Guido Heezen van Effectory, een organisatie die onderzoek doet naar werkbeleving. 'De baas gebruikt zijn gezag niet meer om dingen op te leggen bij de medewerker, ze overleggen meer.'

Lengte

Zo ook de werkgeversorganisatie AWVN. 'Wij hameren altijd op flexibiliteit, het zelf bepalen van de lengte van je vakantie is bij uitstek het nieuwe werken', aldus Jannes van der Velde van de organisatie. 'Iets wat enkele jaren geleden al is geïntroduceerd en steeds meer wordt geïmplementeerd bij ondernemingen.'

Bij de gemeente Hollands Kroon werken de ambtenaren al volgens dit principe. Hun productie, in plaats van het aantal uren aanwezig op het gemeentehuis, staat centraal. Zolang werknemers een afgesproken quotum binnen een jaar halen, is de keuze in de hoeveelheid vakantie die zij opnemen vrij. 'Medewerkers mogen bepalen hoeveel, waar en wanneer ze gaan werken, als ze hun doelstellingen maar halen,' aldus Noortje Slot van de gemeente Hollands Kroon.

Drukzo, een online drukkerij, biedt medewerkers soortgelijke contracten aan. Ze worden betaald naar prestaties en mogen zelf weten wanneer ze op vakantie gaan. Uitbetaling gaat gewoon volgens 'normale' contracten. 'Wij krijgen een urencontract en worden op die manier betaald, maar centraal staat je output', aldus Tom van Galen, ordermanager bij Drukzo.

Gebonden

In principe geldt de manier van werken voor alle werknemers, maar niet elke baan leent zich ervoor. 'De medewerkers die aan het loket burgerzaken zitten, zijn gebonden aan openingstijden en zullen zich daar ook gewoon aan houden,' merkt Noortje Slot op.

Maar techbedrijf Bynder gaat het verst. Werknemers krijgen daar nog gewoon per uur betaald en hoeven niet een bepaalde productie te behalen binnen een jaar voordat ze de zon op kunnen gaan zoeken. Die vakantie betaalt de baas, ongeacht de lengte daarvan, onbeperkt door.

'Bij deze invulling van de vrijheden voor medewerkers zijn toch wat kanttekeningen te plaatsen,' aldus Guido Heezen. 'Bij veel organisaties is de cultuur er niet naar om veel vrij te nemen. Doe je dat wel dan loop je het risico dat je eruit ligt, of met de nek wordt aangekeken door je collega's.'

Onwenselijk

Het is een onwenselijke situatie als de sfeer er niet naar is om gewoon op vakantie te kunnen, vertelt arbeidspsycholoog Jaap van den Broek, want 'als mensen non-stop werken ontstaat er een roes waarbij ze niet meer merken dat ze onder stress staan. Uiteindelijk leidt dit tot uitval. Juist vakantie is goed om even op te laden.'

Daarom is er in de wet geregeld dat iedere fulltime kracht recht heeft op twintig vakantiedagen. Daarbovenop zijn bij veel bedrijven afspraken gemaakt over bovenwettelijke vakantiedagen. Gemiddeld genomen is in de cao's vastgelegd dat de meeste werknemers 25 vakantiedagen hebben.

Een geruststelling voor de critici: aan dit minimum van twintig dagen voor een fulltimer houdt Bynder zich. 'Dit zal in principe alleen zijn als iemand vertrekt. Dan kunnen de dagen die nog openstaan, uitgekeerd worden.' Bynder ziet dan ook juist kansen in het nieuwe systeem om haar mensen in de gaten te houden. 'Wij kunnen hiermee per kwartaal meten wie er al wel vakantiedagen heeft opgenomen. Wie dat nog niet gedaan hebben, kunnen we op deze manier actief stimuleren dat wel te doen.'

Bezetting

Paul Boselie, hoogleraar strategisch human resource management aan de universiteit van Utrecht, vraagt zich af hoe dit is te verwezenlijken. 'Wat nou als iedereen op hetzelfde moment op vakantie wil? Of als iedereen lang wegblijft? We zien het nu al in de zorg tijdens de zomer: er moet wel een bezetting zijn ten behoeve van de bedrijfscontinuïteit.'

Dit probleem zegt Bynder voor te zijn door goede onderling afspraken te maken. 'Het is niet zo dat iemand zonder overleg weg kan.'

Wil je dit als bedrijf doorvoeren, dan moet de balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid goed zijn. Guido Heezen: 'Te veel vrijheid leidt ertoe dat medewerkers te makkelijk vakantie opnemen, te veel verantwoordelijkheid zorgt ervoor dat medewerkers het juist moeilijk vinden het bedrijf los te laten om op vakantie te gaan.'

Happy few

Ook zal niet iedereen aanspraak kunnen maken op een onbeperkte vakantie. Het zal volgens de hrm-hoogleraar niet toegepast worden bij 'een PostNL of de thuiszorg'. Het lijkt een zaak voor 'de happy few', aldus Boselie. 'De hoogopgeleide, dynamische en gewilde persoon.'

Van alle kritiek merkt ervaringsdeskundige Van Galen van Drukzo in de praktijk niets. 'Het bevalt goed. We zijn gemotiveerd en betrokken dankzij dit systeem. Het draait hierdoor bij ons meer om persoonlijke groei. Wil je op vakantie of lekker naar een festival? Dan kun je vrij nemen, mits de bezetting niet in gedrang komt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden