NieuwsNoodloket UWV

UWV opent maandag digitaal noodloket: ‘Geen zorgen, er gaat vast íets mis’

Ondernemers kunnen vanaf maandag terecht bij het digitale noodloket van het UWV. Of de uitkeringsinstantie die megaklus wel kan behappen? ‘Als er één club is die het aankan, dan zijn wij het.’

Fred Paling, voorzitter van de raad van bestuur van UWV, geeft een toelichting over de Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud. Beeld ANP

Zeven medewerkers op een verder verlaten 23ste verdieping, dat heet deze dagen oorlogssterkte bij het UWV. In het grote glazen hoofdgebouw van de uitkeringsinstantie in Amsterdam-West zetten ze zich schrap voor misschien wel de grootste, maar zeker de snelste operatie uit de moderne geschiedenis van de dienst: de opening van het digitale noodloket voor werkgevers.

Vanaf maandag kunnen de tienduizenden bedrijven die door de coronacrisis hun omzet zagen verdampen zich bij het UWV melden voor de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). De uitvoeringsdienst neemt hun loonbetaling dan voor drie maanden deels over, zodat alle medewerkers op de loonlijst kunnen blijven staan. In afwachting van betere tijden.

De ongekende compensatieregeling moest er in allerijl komen om de economie, en daarmee duizenden banen, te redden. Een proces waar normaal tot wel anderhalf jaar voor wordt uitgetrokken, moest in drie weken uit de grond worden gestampt. Zeker 150 medewerkers van zes verschillende afdelingen van het UWV - van Uitkeren tot Klant & Service - werkten grotendeels vanuit huis ‘zeven dagen per week, soms vijftien uur per dag’.

De zes leden van ‘het kernteam’, die vrijdagmiddag voor het laatst met UWV-baas Fred Paling samenkomen op het hoofdkantoor van de uitvoeringsdienst, noemen het ‘een ongelooflijk ongekende opdracht’. Het resultaat een ‘huzarenstukje’.

Dat het ooit zou lukken, leed volgens Paling geen twijfel. ‘Maar het was wel spannend of we het in zo’n korte tijd konden doen.’ Toen hij dinsdag tijdens de persconferentie met minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) de details van de NOW bekendmaakte, moest het belangrijkste nog gebeuren: testen, testen en, jawel, testen.

Wat nou als een rekeningnummer niet aan de juiste werkgever gekoppeld kan worden of een opdracht blijft hangen in het betalingssysteem. Op al die mogelijke ‘crashscenario’s’ probeerden ze zich de afgelopen dagen voor te bereiden. Ondertussen moesten knopen worden doorgehakt over netelige kwesties zoals: welk betalingskenmerk ziet de ontvanger straks op zijn rekening? Het antwoord is, niet geheel verrassend, ‘Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid’.

Vrijdagmiddag om twaalf uur viel de beslissing: het is ‘verantwoord’ open te staan. Paling pleegde een telefoontje met dezelfde strekking naar de minister. Toch staat de spanning enkele uren later nog op hun gezichten: de praktijk is altijd weerbarstig, weten ze hier.

Potloodschets

Dat het mis kan gaan, bleek half maart wel toen de voorloper van de NOW, de Werktijdverkorting (wtv), totaal vastliep. De overheidsregeling, waarbij werknemers met een gedeeltelijke ww-uitkering naar huis konden worden gestuurd, was berekend op zo’n 200 aanvragen per jaar - het ministerie van SZW kreeg er de eerste weken van maart bijna 55 duizend. Eén ding werd toen duidelijk: die wtv-regeling moest van de baan.

Dus terwijl Nederland op zondag 15 maart deels op slot ging, en de massasprint naar de coffeeshops werd ingezet, snelde strategisch beleidsadviseur Matthijs Bruns van het UWV naar het ministerie voor overleg. Er moest iets simpelers voor de wtv in de plaats komen, iets snellers vooral. Ter plekke werden de eerste potloodschetsen gemaakt. De grote vraag was alleen: hoe moest het worden gerealiseerd?

‘Ik heb tegen de minister gezegd: dit is een heel ingewikkelde opdracht, maar als er één club is die het aankan, dan zijn wij het’, vertelt Paling. Dat rotsvaste vertrouwen in de uitvoeringsdienst vond niet overal weerklank. De Tweede Kamer zou juist dit voorjaar een parlementair onderzoek beginnen naar het UWV vanwege het ‘verdwijnen van de menselijke maat’ en de beruchte Polen-fraude.

Die kritiek wordt op de 23ste etage met wat gezucht begroet. ‘Er zit zo’n verschil tussen niks goed doen en alles goed doen’, zegt Paling. ‘Als iets niet goed gaat, is het terecht om daarop aangesproken te worden. Maar dat veralgemeniseren naar dat niks deugt, heeft ons wel pijn gedaan. Medewerkers worden op verjaardagen steeds geconfronteerd met die krantenkoppen.’

Details

Toch lijkt dat sentiment wel wat te veranderen. Toen Levent Aykul van het kernteam vorige week voor de zoveelste keer voor dag en dauw in zijn auto stapte naar zijn werk, kreeg hij ineens een compliment van de buurman. Beleidsadviseur Bruns mocht zijn zoon naar de crèche brengen omdat zijn werk bleek te behoren tot de ‘vitale beroepen’. ‘Dat het UWV in deze moeilijke tijd positief in het nieuws komt, doet me goed’, zegt hij. ‘De vraag is natuurlijk wel altijd: voor hoelang?’

De duivel, weten ze bij het UWV, zit in de details. Er zullen zich komende week ongetwijfeld werkgevers melden voor wie de regeling ongunstig uitpakt. Die in seizoenssectoren, bijvoorbeeld. Om te berekenen hoeveel omzetverlies een ondernemer deze drie maanden lijdt, kijkt het UWV naar de omzet over 2019 gedeeld door vier. Wie juist in de lente een omzetpiek beleeft, komt er dus bekaaid vanaf.

‘Het was de keuze: of heel lang nadenken over maatwerk of zorgen dat iedereen snel geld krijgt’, zegt Paling. ‘Als je met alle verschillen rekening had willen houden, hadden we nu nog in de fase van het uitdenken gezeten.’

Dat snelheid boven zorgvuldigheid wordt gesteld, maakt de regeling kwetsbaar voor gesjoemel. De aanvragen worden pas getoetst nadat het voorschot is uitbetaald.

Toch is het gerechtvaardigd, vindt Paling. ‘Elke dag extra zonder inkomsten kan voor veel bedrijven net de druppel zijn die de emmer doet overlopen.’ Dus gaat het digitale loket maandagochtend 9.00 uur open. Er staan 150 UWV-medewerkers klaar voor het geval de website er toch uitklapt en alle aanvraagformulieren handmatig per post moeten worden afgehandeld. Paling verwacht dat ze niet nodig zullen zijn. ‘Maar maak je geen zorgen: er gaat vast wel íets mis.’

Geplaagde Belastingdienst en UWV moeten ook nog coronasteun uitvoeren: gaat dat wel goed?

Werkgevers die lonen blijven uitbetalen, kunnen straks een groot deel terugkrijgen. Hoe werkt het precies?

Economieverslaggever Joost de Vries dook met collega Mira Sys in de wereld van het UWV. Ze maakten een vierdelige reeks over de problemen bij de uitvoeringsdienst. ‘Ik word niet boos tijdens het schrijven. Ik denk niet: wat een schande dat dit gebeurt.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden