Utrechtse primeur met groene stroom uit de elektrische auto

Overdag lokaal stroom opwekken met zonnepanelen; het overtollige deel opslaan in elektrische auto's uit de wijk, en die stroom 's avonds weer terugleveren aan huishoudens in dezelfde buurt. Dat was lang een toekomstdroom van groene energiedenkers, maar sinds dinsdag is het Utrechtse Lombok de eerste wijk in Europa waar het idee ook in praktijk wordt gebracht.

Jeroen Trommelen
null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

Aan de Jan Pieterszoon Coenstraat in de Utrechtse wijk werd gisteren de eerste van twintig 'slimme' elektrische laadpalen in gebruik genomen die het knooppunt worden van lokale vraag en aanbod van duurzame energie.

Voorlopig alleen in Lombok, zegt initiatiefnemer Robin Berg van LomboXnet. Maar zodra de technische, wettelijke en fiscale problemen zijn opgelost volgen later misschien tweehonderd laad- en lospalen over geheel Utrecht.

Daarmee is de stad de eerste die ervaring opdoet met het gebruik van elektrische auto's als tijdelijke opslag voor duurzame stroom. Het systeem, dat op proef al draait, is volgens veel energie-experts het ei van Columbus.

Het aantal elektrische auto's neemt de komende jaren sterk toe, net als het aantal zonnepanelen. Door dit te koppelen, kunnen problemen rond opslag van zonnestroom worden opgelost en kan veel geld worden bespaard op verzwaring van het stroomkabelnet. Landelijk wel 40 tot 60 miljard.

Lombok is een woonwijk met ongeveer 4.500 huishoudens. Op dit moment hebben ruim veertig van hen een elektrische auto, zegt Berg. 'Om elf uur 's ochtends staat de helft daarvan nog steeds voor de deur. Er zijn veel flexwerkers en thuiswerkers. Die auto's zijn beschikbaar om overtollige stroom op te slaan van zonnepanelen in de wijk.'

Mede dankzij enkele projecten op daken van scholen, telt de wijk eind dit jaar 1.500 zonnepanelen. Dat zou ruim genoeg zijn om te voorzien in de stroombehoefte van de eigenaren (die overdag in veel huizen laag is) en twintig zware autoaccu's op te laden. 'De benodigde stroom daarvoor valt mee. Gemiddeld heb je tien zonnepanelen nodig voor het gemiddeld gebruik van één elektrische auto.'

Het oplaadpunt in de wijk Lombok, Utrecht. Beeld anp
Het oplaadpunt in de wijk Lombok, Utrecht.Beeld anp

Omgekeerd kan die volle accu een gemiddeld huishouden voorzien van twee weken stroom, berekent Berg. 'Of je kunt er de elektrische auto van de buurman voor de helft mee opladen als die 's avonds thuiskomt, en zelf nog wat overhouden.'

Genoemde capaciteit geldt voor het modernste type accu, zoals van automerk Tesla. Maar vanaf 2017 is die volgens hem standaard voor alle elektrische auto's die op de markt komen. Ze zullen rond de 30 duizend euro gaan kosten en een actieradius hebben van 300 kilometer.

De gemeente Utrecht steunt de proef financieel, net als netbeheerder Stedin en het bedrijf General Electric dat er ervaring met lokale energiesystemen mee opdoet. Maar om het te laten slagen, moet de rijksoverheid nog heel wat hindernissen uit de weg ruimen, zegt de Utrechtse wethouder Lot van Hooijdonk.

Zo moet het aantrekkelijk worden om zonnestroom af te nemen op momenten dat die in overvloed wordt geproduceerd. Dat lukt alleen met flexibele tarieven en een flexibele energiebelasting, maar die zijn wettelijk nog niet mogelijk. 'Het Rijk moet die ruimte gaan bieden.'

Toezichthouder ACM, die namens de overheid toezicht houdt op de energiemarkt, bevestigt dat er strenge regels zijn voor netwerktarieven. 'Die moeten voor alle klanten gelijk zijn. Een netbeheerder mag geen aparte tarieven gebruiken voor een deel van zijn klanten.'

Hét moment om zonnepanelen te kopen

Zonnepanelen worden beter en goedkoper, maar dat is geen reden om langer te wachten met de aanschaf. Integendeel, zegt zonne-expert Wim Sinke van Energieonderzoek Centrum Nederland. 'De huidige situatie is voor de consument heel gunstig en wordt waarschijnlijk niet nog beter.'

Consumenten profiteren nu van relatief lage aanschafprijzen en een gunstige regeling van de overheid. Wie stroom produceert op eigen dak, mag het ongebruikte deel terugleveren tegen dezelfde prijs als waarmee stroom wordt ingekocht, inclusief heffingen en belastingen.

Bij dit 'salderen' ziet de overheid af van het innen van energiebelasting op de verkoop van zelf geproduceerde stroom. Maar omdat stroom opwekken steeds voordeliger wordt, wordt deze verkapte subsidie na 2017 mogelijk deels afgebouwd.

De prijs van een dakinstallatie met zonnepanelen is de afgelopen tien jaar spectaculair gedaald met bijna 75 procent. Die trend zal afzwakken, verwacht de expert. De laatste prijsverlaging werd deels veroorzaakt door wereldwijde overproductie van zonnepanelen. Verdere prijsdalingen komen er wel maar zullen iets langer op zich laten wachten.

De huidige panelen zetten maximaal eenvijfde van het zonlicht direct om in stroom. Dat rendement wordt beter bij toekomstige panelen. In theorie kan meer dan 50 procent van het zonlicht worden omgezet in stroom, zegt Sinke.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden