Unilever wil af van Brits-Nederlandse structuur. Wordt het 'Brexit' of 'Nexit'?

Unilever gaat niet alleen de margarinetak verkopen, het wil ook af van de Brits-Nederlandse structuur. Wat wordt het, Londen of Rotterdam?

Beeld anp

Ineens loopt Nederland het risico zijn op een na belangrijkste multinational te verliezen. Niet door de overnamepogingen van de Amerikaanse concurrent Kraft Heinz, dat onlangs vergeefs 134 miljard euro bood, maar geheel uit eigen beweging. Het Brits-Nederlandse Unilever wil af van zijn dubbele paspoort.

De aankondiging maakt deel uit van de strategiewijziging die het bedrijf donderdag presenteerde. In een poging de aandeelhouders tevreden te stellen, wil Unilever de margarinedivisie (Blue Band, Becel, Zeeuws Meisje) verkopen.

En passant kondigde CEO Paul Polman aan de complexe Brits-Nederlandse structuur tegen het licht te houden. Die gaat volgens hem ten koste van de slagkracht. Zo moeten belangrijke beslissingen niet aan één, maar aan twee aandeelhoudersvergaderingen worden voorgelegd.

De mogelijke gevolgen voor Nederland zijn groot. Nu is Unilever nog een Nederlandse NV, met een hoofdkantoor in Rotterdam en een notering op de Amsterdamse beurs. Een 'Nexit' kan dat alles doen verdwijnen. Demissionair minister Kamp van Economische Zaken kondigde gisteren aan te gaan praten met Unilever. 'Het is denkbaar dat het een Brits bedrijf wordt. Maar het is ook denkbaar dat het een Nederlands bedrijf wordt', zei de VVD'er tegenover BNR Nieuwsradio. Ook minister-president Rutte is betrokken bij de lobby.

Op het eerste gezicht lijkt het een gelopen race. Het zwaartepunt van de winstmachine van Unilever, persoonlijke verzorgingsproducten, ligt in Groot-Brittannië. Merken als Dove waren afgelopen jaar goed voor 38 procent van de omzet en 48 procent van de winst. Ondertussen valt de groei van de van oudsher 'Nederlandse' voedingstak tegen. Met het afstoten van de smeersels boet deze verder aan belang in binnen de multinational.

Het is niet de enige reden waarom analist Robert Jan Vos van ABN Amro het onwaarschijnlijk acht dat de keuze op Nederland valt. 'Feitelijk is er bij Unilever al langer geen sprake meer van twee hoofdkantoren. Van de leiding van het concern zitten nog maar twee mensen níét in Londen.'

Een verhuizing van het hoofdkantoor naar Rotterdam zou om die reden een drastische ommezwaai zijn. Een eventuele keuze voor Londen bevestigt slechts de bestaande situatie. Vos: 'In dat geval zul je echt geen stoet verhuiswagens van Rotterdam naar Londen zien rijden.'

Machtige staat

Nog een Britse pre: multinationals als Unilever hebben een machtige staat nodig die zich internationaal hard maakt voor hun belangen. Gaat de keuze tussen Mark Rutte en de Britse premier Theresa May, dan heeft die laatste de beste kaarten. Simpelweg omdat Groot-Brittannië mondiaal meer in de melk heeft te brokkelen.

Toch is niet iedereen somber over de kansen voor Nederland. 'Ik denk niet dat het een gelopen race is', stelt Jos Versteeg, als beursanalist werkzaam voor Theodoor Gilissen. 'Ik kan me goed voorstellen dat Unilever Europees wil blijven. Vergeet niet: Nederland biedt veel belastingvoordelen.'

Hij wijst op de Brexit. Belastingspecialisten waarschuwen dat een vechtscheiding ingrijpende gevolgen kan hebben voor Britse bedrijven. Nu mogen Europese winsten nog fiscaal gunstig verrekend worden met het Britse hoofdkantoor. Dat gaat wellicht veranderen. In het slechtste geval besluit vervolgens ook Groot-Brittannië fiscale cadeautjes uit te delen. Dat kan leiden tot een fiscale beautycontest tussen Nederland en de Britten. 'Unilever kan de twee landen prima tegen elkaar uitspelen', denkt ook Versteeg.

Nederlandse banen

Mocht Nederland het pleit verliezen, dan zullen de gevolgen van een Unilever-afscheid volgens hem beperkt zijn. Van de 169 duizend werknemers die Unilever wereldwijd heeft, zitten er ruim 3.000 hier. Het ligt voor de hand dat een keuze voor Londen alleen gevolgen heeft voor een deel van de 919 banen bij het hoofdkantoor in Rotterdam. Andere activiteiten, zoals in het nieuwe onderzoekscentrum in Wageningen, zullen gewoon doorgaan. Voor de AEX zijn de druiven wel zuur. Met het verdwijnen van Unilever zou de beurs verder aan belang inboeten.


Zover is het nog niet. Unilever kan voor een compromis à la Shell kiezen. Dat werd in 2004 in juridisch opzicht Brits, maar met het hoofdkantoor in Den Haag. Of misschien herhaalt de geschiedenis zich wel. In 2005 onderzocht Unilever ook al een keuze voor Nederland of Groot-Brittannië. Uiteindelijk besloot het bedrijf alles bij het oude te laten. Reden: te duur. De dubbele nationaliteit, stelde toenmalig topman Antony Burgmans, bleek toch dé manier 'om te profiteren van het beste uit diverse culturen'.

Meer over Unilever

Met het afstoten van de productie van margarine en ander smeerbaar broodbeleg, stopt Unilever met het product waar het allemaal mee begon. (+)

Bestuurders waarschuwen voor buitenlandse overnamen: waar komt dat Oranjegevoel vandaan?


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.