NieuwsSamenwerking banken

‘Uniek in de wereld’: Banken richten witwaswaakhond op

De Nederlandse banken gaan samen de financiële handel en wandel van hun klanten controleren. Via een nieuw op te richten bedrijf, Transactiemonitoring Nederland, hopen ze witwassen en terrorismefinanciering effectiever te kunnen bestrijden. 

Een klant gebruikt een pinautomaat van de ING bank. Beeld ANP XTRA

De vijf initiatiefnemers – ING, Rabobank, ABN Amro, Volksbank en Triodos – hebben hun gezamenlijke stap woensdagmiddag bekendgemaakt. ‘Uniek in de wereld’, aldus voorzitter Chris Buijink van de Nederlandse Vereniging van Banken. Ontkend wordt dat het doel kostenbesparing is. De dertig tot veertig medewerkers van Transactiemonitoring Nederland zullen zich met hun algoritmen in eerste instantie op extra controles richten, boven op het eigen speurwerk van de banken. Die hebben daarvoor de afgelopen jaren al duizenden extra krachten ingehuurd. Door alle afzonderlijke data te combineren, verwachten de betrokken partijen nieuwe patronen en criminele netwerken te ontdekken.

Speld in een hooiberg

De financiële sector ligt zwaar onder vuur. Hij is wettelijk verplicht om foute geldstromen te bestrijden. Maar in de praktijk zou winst jarenlang boven het aanpakken zijn gegaan van de naar schatting 16 miljard euro die drugshandelaren, fraudeurs en andere criminelen jaarlijks in Nederland witwassen. In 2018 zag ING zich gedwongen een recordschikking van 775 miljoen euro te treffen met het Openbaar Ministerie. De bank wist onvoldoende wat haar klanten uitspookten en had bezuinigd op een gedegen transactiemonitoring. Er loopt nog een soortgelijk strafrechtelijk onderzoek naar ABN Amro.

Zelf klagen de banken dat ze zoeken naar een speld in een hooiberg. Het gaat om 32 miljoen klanten en bijna 12 miljard transacties per jaar. Dat levert tal van meldingen op: van een bakker die elke dag verdacht veel cash geld stort, tot een bijstandsgerechtigde die plotseling 3.000 euro krijgt overgeschreven. Het leeuwendeel blijkt loos alarm. Bovendien kan iemand die vandaag betrapt wordt door ABN Amro, morgen hetzelfde trucje proberen uit te halen bij ING. ‘De recherche mag weinig informatie delen over de boeven’, verwoordde een leidinggevende bij Rabobank eerder de breed gevoelde frustratie, ‘maar wij moeten ze wél detecteren.’

Zakelijke klanten

Het onderling delen van verdachte betaaldata door de banken lijkt een vanzelfsprekende eerste stap. Toch ligt dit gevoelig, vanwege zowel privacybezwaren als mededingingsregels. Hiervoor is een wetswijziging nodig. Vooruitlopend daarop zal Transactiemonitoring Nederland alleen de transacties van zakelijke klanten extra screenen. Particulieren komen pas over een jaar of twee aan de beurt. De banken sluiten niet uit dat zij op een later tijdstip alsnog gaan proberen een deel van hun eigen taken over te hevelen naar de nieuwe witwaswaakhond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden