‘Uitgekleed thuiszorgadvies was niet te voorzien’

Maandenlang hebben de thuiszorgorganisaties er al voor gewaarschuwd: de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) begin van dit jaar leidt tot massaontslagen en tot uitgeklede zorg voor de klant....

Van onze verslaggeefster Çarlijne Vos

Met het ontslag van alle 1.050 thuiszorgmedewerkers van de Vierstroom krijgen zij het gelijk aan hun kant. De Zuid-Hollandse thuiszorgorganisatie ontslaat zijn medewerkers en wil ze vervolgens weer inhuren als zelfstandige alfahulp tegen veel slechtere arbeidsvoorwaarden. Wie weigert, wordt ontslagen.

‘Voor de thuiszorgmedewerker is dit een keuze tussen twee kwaden’, zegt bestuurder Arno Reijgersberg van CNV Publieke Zaak. Volgens de vakbondsbestuurder zijn op deze manier inmiddels al duizenden werknemers afgevloeid. ‘Uiteindelijk ontkomt geen thuiszorgorganisatie aan de gevolgen van de WMO.’

Sinds de invoering van de WMO zijn gemeenten verantwoordelijk voor de thuiszorg. Thuiszorgorganisaties hebben zich voor scherpe tarieven moeten inschrijven om de gemeentelijke aanbesteding niet te verliezen. Cruciale tegenvaller voor de instellingen is dat gemeenten vooral de goedkoopste vorm van thuiszorg (HV1) aan klanten blijken voor te schrijven, in plaats van de duurdere thuiszorg (HV2) waarbij de thuiszorgmedewerker behalve poetst ook bijvoorbeeld kijkt of iemand zich zelfstandig redt en niet vervuilt, of helpt met de administratie. De goedkope zorg moet worden geleverd voor een tarief van rond de 14 à 15 euro.

Gevolg is dat de dure vaste medewerkers, die voor een tarief van gemiddeld 21 euro werken, boventallig worden en thuiszorgorganisaties zich genoodzaakt zien goedkope zelfstandige alfahulpen in te huren om de goedkoper zorg te leveren.

‘Deze ommezwaai was niet te voorzien’, legt Marnix de Romph van de Vierstroom uit. ‘Vorig jaar kreeg 30 procent van de klanten de goedkopere HV1-zorg voorgeschreven, nu is dat 85 procent. Daar hebben wij bij onze inschrijving geen rekening mee gehouden.’ Volgens Romph is de Vierstroom bij de inschrijving uitgegaan van een gemiddeld uurtarief van 19 euro, gebaseerd op de oude verhouding tussen HV1 en HV2. Door de sterke verschuiving naar goedkope zorg komt de organisatie nu structureel 3 à 4 miljoen euro per jaar tekort.

De vakbonden AbvaKabo en CNV Publieke Zaak verwachten dat de stap van de Vierstroom ‘een kettingreactie’ gaat veroorzaken. ‘Sommigen houden nog maar net het hoofd boven water’, aldus een bestuurder van AbvaKabo, die betreurt dat ‘vooral vrouwelijke werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt de dupe zijn’. Alfamedewerkers bouwen geen pensioen op, zijn niet verzekerd tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid en moeten zelf al hun administratie regelen. Ze krijgen gemiddeld 12,20 euro per uur.

De brancheorganisatie Actiz pleit ervoor de arbeidsvoorwaarden voor alfahulpen te verbeteren door ze in de cao voor thuiszorg onder te brengen. De organisatie is bang in de toekomst niet voldoende alfahulpen te kunnen krijgen.

Volgende week vindt overleg plaats tussen de thuiszorgorganisaties, de gemeenten en verantwoordelijk staatsecretaris Jet Bussemaker. Bussemaker stelde vorige maand 20 miljoen euro extra beschikbaar om ontslagen werknemers om te scholen en zo voor de sector te behouden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden