REPORTAGE

Uber heeft het moeilijk in de Chinese taxijungle

Taxistrijd in China

Een buitenlander met een rood rugzakje op de ventweg. Moet met spoed naar station Peking-Zuid. Yang Guobin (54) ziet het ritje op zijn mobiele telefoon en reageert meteen. Voordat de passagier de nummerplaat en het mobiele telefoonnummer via de app van China's grootste taxibestel-dienst Didi Chuxing heeft doorgekregen, staat Yang al enthousiast te toeteren. 'Zuidstation? En je had haast?'

Links de app van Uber en rechts de app van Didi Chuxing. Beeld ap

Aan Yangs dashboard bungelen maar liefst drie mobiele telefoons aan kabeltjes. Die heeft hij allemaal nodig om alle taxi-apps in de gaten te houden. Hebben andere landen aan Uber en normale taxi's genoeg, in China is een wildgroei aan mobiele diensten die op afroep vervoerders regelen. Een tiental apps beconcurreert elkaar op leven en dood, en dan zijn er ook nog de gewone taxicentrales.

Sinds maandag wordt het iets rustiger op de oververhitte auto-bestelmarkt, want de twee grootste rivalen, Didi Chuxing en Uber, zijn na jaren van bittere rivaliteit samengegaan. Uber China heeft zichzelf aan Didi overgedaan in ruil voor twintig procent aandelen. Didi zal Uber China optuigen met een miljard dollar aan investeringen per jaar. Daar worden beide aanbieders beter van: Didi kan Uber goed gebruiken bij de ambitie internationaal terrein te winnen met chauffeursdiensten. Eerder verwierf het bedrijf al belangen in Indiase en Zuid-Oost-Aziatische apps voor chauffeursdiensten. Uber blijft een zelfstandig bedrijf onder Didi's paraplu, maar hoeft niet langer tegen de Chinese zwaargewicht op te knokken in een poging een poot aan de grond te krijgen in de grootste markt voor chauffeursdiensten ter wereld. Na de fusie is Didi Chuxing 35 miljard dollar waard.

Buitenlandse techbedrijven zoals het Amerikaanse Uber hebben het moeilijk op de Chinese markt, waar vaak al soortgelijke diensten bestaan, of waar hun slimme services razendsnel worden gekopieerd door goedkopere Chinese techbedrijfjes. Eerder dit jaar zei Uber-CEO Travis Kalanick dat er per jaar een miljard dollar bij moest om Uber in China op de weg te houden: Uber lokte zowel chauffeurs als passagiers met subsidies. Didi, met de andere, kleinere Chinese taxi-apps in het kielzog, sloeg terug met nog goedkopere ritprijzen.

Didi is met 14 miljoen ritjes per dag de oudste taxigigant in China. Het bedrijf begon al in 2012 met een simpele mobiele app waarmee normale taxi's konden worden opgeroepen. Daar sloten privéchauffeurs van allerlei pluimage zich bij aan: een ritje via Didi kan eindigen in een halfgare Mitsubishi met een kerel die het gaspedaal niet van de rem kan onderscheiden, of in een luxe Mercedes met een chauffeur die klassieke muziek laat klinken door het surround-soundsysteem.

Beeld epa
Jean Liu, president van Didi Chuxing. Beeld afp

Ongereguleerde jungle

Uber maakte na zijn entree op de Chinese markt in 2013 met '100 procent gegarandeerd beschaafde' chauffeurs in nette auto's. Dat model werd al snel overgenomen (gejat) door Shenzhou, een app die zich laat voorstaan op onberispelijke service, tot en met wifi in de auto en koud of warm water. Dit zijn de grote drie, maar regelmatig wagen nieuwe techbedrijfjes zich op de markt. Probeer een ritje bij nieuwkomer Yidao en maak kans op een gratis mobiele telefoon van het elektronicamerk dat grootaandeelhouder van Yidao is: dat werk.

Deze jungle van apps en aanbieders was tot vorige week volslagen ongereguleerd, met alle chaos van dien. De twee toegangswegen naar ingang van station Peking-Zuid staan vol met geparkeerde auto's. 'In elke auto zitten de oogjes aan de mobiel gelijmd om een ritje te vangen', zegt Yang. Niemand treedt op tegen de verkeersopstoppingen die de vrije rijders van Didi, Uber en consorten veroorzaken. 'Ongereguleerd betekent in China dat er echt niemand naar omkijkt, zelfs de verkeerspolitie niet. Al staat de weg naar jouw station volkomen vast', zegt Yang. Hij adviseert zijn passagier de laatste kilometer te lopen om de trein te halen.

Het logo van China's grootste taxibestel-dienst Didi Chuxing. Beeld reuters

Terwijl de online autodiensten als paddenstoelen uit de grond schoten, bleef de overheid achter met regels. Menige Chinese stad zag de afgelopen jaren rellen tussen Uber- en andere online-chauffeurs die werden achtervolgd door gewone taxichauffeurs. Die moeten een fors deel van hun inkomen afdragen aan hun centrales, belasting betalen en andere kosten ophoesten om legaal te mogen rijden, de chauffeurs die in een grijs gebied opereren niet.

De overheid heeft vorige week een eerste voorstel gedaan om de mobiele ritjesaanbieders te reguleren. Didi Chuxing inclusief Uber en andere apps opereren niet meer in grijs gebied, waardoor waarschijnlijk het ultragoedkope, gesubsidieerde rijden tot het verleden behoort. De regelgeving, door Didi Chuxing geprezen als 'de allereerste nationale wetgeving voor mobiele auto-oproepdiensten ter wereld' hangt van vaagheden aan elkaar, maar dat geeft plaatselijke overheden juist de mogelijkheid de officiële taxicentrales te beschermen, door chauffeurs tot hogere prijzen te verplichten.

'De goede kant van regulering is dat er kwaliteitseisen en toezicht kan komen', zegt Yang. Hij wisselt het rijden in een officiële taxi af met zwart bijklussen met zijn eigen auto. 'Als niemand optreedt tegen die onprofessionele chauffeurtjes die de weg blokkeren verdien ik voor geen meter.'


Uber meer waard dan autoreuzen maar nog steeds niet winstgevend

Uber is volgens de laatste schattingen meer waard dan de autoreuzen Ford en General Motors. Toch maakt de taxi-app nog geen cent winst. Het geld dat het bedrijf ophaalt bij investeerders heeft het bedrijf vooralsnog nodig om tegenslagen te overwinnen en de snelle groei te financieren.

Het Amerikaanse bedrijf is al jaren verwikkeld in allerlei rechtszaken. In Europa draaien die juridische procedures vooral om de dienst UberPop, die chauffeurs zonder taxilicentie passagiers laat oppikken. In meerdere landen, waaronder Nederland, eindigden die rechtszaken in een verbod. Omdat de UberPop-chauffeurs niet voldoen aan regels voor professioneel personenvervoer, vormen ze oneerlijke concurrentie voor taxichauffeurs die wel een (dure) licentie hebben, zo oordeelden de rechters.

Ondanks die verboden gaat het bedrijf, waarvan oud-eurocommissaris Neelie Kroes sinds dit jaar adviseur is, in sommige landen door met UberPop. Dat kwam Uber al op miljoenen euro's aan boetes te staan. In Nederland heeft het bedrijf de strijd opgegeven en voldoen alle taxi's die via Uber werken nu aan de taxiregels.

In de Verenigde Staten spannen ook de Uberchauffeurs zelf rechtszaken aan tegen de onderneming. Zij eisen dat Uber hen als werknemers behandelt, zodat ze onkosten vergoed krijgen en aanspraak kunnen maken op werknemersrechten. De taxidienst houdt vol dat het bedrijf slechts als bemiddelaar optreedt en dat de chauffeurs dus zzp'ers zijn. In thuisstaat Californië en in Massachusetts hebben chauffeurs dergelijke rechtszaken gewonnen.

Ondanks de juridische moeilijkheden groeit het internetbedrijf onmiskenbaar. Uber publiceert geen financiële cijfers, maar af en toe lekken er documenten uit die enig inzicht geven. In de eerste helft van 2015 boekte het bedrijf bijvoorbeeld een omzet van ruim 660 miljoen dollar. In heel 2014 was dat 495 miljoen dollar. De omzetgroei was vorig jaar dus ronduit indrukwekkend.

Een ander teken van groei is de beschikbaarheid van de Uber-app. De Nigeriaanse hoofdstad Abuja werd dit voorjaar de vierhonderdste stad waar Ubertaxi's rijden. Twee jaar eerder konden reizigers nog maar in ongeveer honderd steden een Uber-taxi oproepen. Met name in Afrika en het Midden-Oosten breidt Uber zijn werkterrein snel uit. Maar net als in China, waar Uber nu de concurrentiestrijd heeft verloren, vecht het bedrijf op veel plaatsen tegen lokale concurrenten die dezelfde diensten aanbieden.

Los van de geografische uitbreiding probeert Uber het productaanbod te verbreden. Met de app UberEats gaat het bedrijf bezorgdiensten als Thuisbezorgd.nl, Deliveroo en Foodora beconcurreren. In Europa doet het bedrijf dat sinds kort al in Londen en Parijs. De vacatures op de website van Uber lijken erop te wijzen dat Amsterdam de volgende stad is waar Uber de app introduceert.

Voor winst zorgt al die groei vooralsnog niet. Uit de gelekte documenten blijkt dat ook de kosten flink toenemen. In 2014 gaf het bedrijf een slordigemiljard dollar uit. Dat bedrag verdrievoudigde in de eerste twee kwartalen van vorig jaar. Hetmiljardengat wordt voorlopig gedicht met telkens nieuwe investeringen van durfkapitalisten. Twee maanden geleden stak het Saoedi-Arabische staatsfonds 3,5miljard dollar in het bedrijf (ruim 3,1miljard euro).

Gidi Pols

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.