U hoeft niet stinkend rijk te zijn om filantroop te worden

Drie tips waar uw geweten en portemonnee vrolijk van worden

Het zijn vooral de rijken die met grote giften aan goede doelen de aandacht trekken. Jasmijn Melse schreef een gids waarin ze uitlegt hoe ook jan modaal zich filantroop kan voelen.

Foto Peter van Hugten

Een cadeau aan de stad, noemde burgemeester Eberhart van der Laan de grootste gift van Joop van den Ende. De verbouwing van het DeLaMar Theater kostte de invloedrijkste filantroop van Nederland ruim 60 miljoen euro.

Menig Nederlander droomt ervan cultuur te steunen, ongelijkheid uit te roeien of dierenopvang mogelijk te maken met miljoenen filantropische euro's. Anders dan die maandelijkse acceptgiro van een goededoelenstichting met een duur betaalde directeur en een flinke strijkstok, maakt de methode-Van den Ende pas echt verschil, is de gedachte.

'Onzin', zegt Jasmijn Melse, voorheen docent internationale betrekkingen en noodhulp aan de Rijksuniversiteit Groningen en nu hoofd filantropie voor vermogenden bij ABN Amro MeesPierson. 'Je hoeft geen miljonair te zijn om filantroop te zijn.' Sterker nog, de gewone Nederlander schenkt relatief meer dan de miljonair.

Toch haalt jan modaal minder voldoening uit zijn giften, is hij zich er minder van bewust of het geld op de goede plek komt en maakt hij nauwelijks gebruik van de fiscale voordelen die bij rijke filantropen beter bekend zijn.

En dat is zonde, zegt Melse. 'Tientjesdonateurs zijn steeds meer zoekende. De groep die het meest bijdraagt, heeft de minste kennis en is het minst bewust. Hun geld zou op betere plekken terecht kunnen komen met een klein beetje extra moeite.' Om dat te bereiken schreef Melse Jouw gids door de goededoelenjungle waarin ze haar lezers uitlegt hoe ook zij filantroop kunnen zijn.

Eberhard van der Laan en Joop van den Ende tijdens de heropening van het DeLaMar Theater Foto anp

1 Een filantroop schenkt proactief

Het aantal goede doelen is de laatste jaren snel gegroeid. Er zijn er inmiddels ruim tienduizend. 'Er zijn alleen al vijf organisaties die zich het lot van ezels aantrekken', zegt Melse. 'Ze vechten allemaal om die ene euro.'

Goede doelen proberen op allerlei manieren impulsgiften binnen te halen. In de binnensteden en op stations hangen studenten in jasjes van het doel rond om zieltjes te winnen die op regelmatige basis geven. Met grote evenementen als Serious Request of Dance4Life proberen de doelen van geven een feestje te maken. En ook de vertrouwde collectebus gaat nog jaarlijks door de Nederlandse straten.

'Het probleem hiermee is dat donateurs vaak niet geven aan wat ze belangrijk vinden', zegt Melse. 'Ik sprak pas iemand die maandelijks drie doelen steunde. Alle drie had ze op straat afgesloten. Van twee wist ze niet eens wat het doel doet. Ik vroeg haar wat zou ze doen met een miljoen. Ze antwoordde dat ze het aan de opvang voor pleegkinderen zou geven, omdat ze zelf ook een moeilijke jeugd in pleeggezinnen had gehad.'

Melse gaf de vrouw het advies om de drie doelen op te zeggen en in plaats daarvan maandelijks geld te geven aan een stichting die pleegkinderopvang verbetert. 'Bewust geven geeft meer voldoening, waardoor donateurs ook eerder geneigd zijn meer te geven.'

BN'ers rennen tijdens de presentatie van de collectebus waarmee contactloos betaald kan worden. Foto anp

2 Een filantroop kijkt naar resultaten

Bovendien komt bewust gegeven geld eerder op de juiste plek terecht. Melse: 'Het is een feit dat de kwaliteit van goede doelen wisselend is. Het is daarom belangrijk het kaf van het koren te scheiden.'

Bij het beoordelen van goede doelen ligt de focus op de strijkstok en het directeurssalaris. 'Er wordt vaak geklaagd dat bij goede doelen veel geld verdwijnt naar fondsenwerving, administratie, salarissen en gebouwen', schrijft Melse in haar boek. 'Maar het is een groot misverstand dat lage overheadkosten leiden tot betere resultaten.'

Na een staaroperatie heeft een Somalische vrouw een bandage voor haar oog. Foto afp

Het heeft meer zin te kijken naar wat een doel precies met het geld doet en of die aanpak werkt. 'Er zijn goede doelen die nog steeds veel geld besteden aan het uitdelen van condooms om te strijden tegen hiv of aids. Dat klinkt heel goed en effectief, maar wetenschappelijk onderzoek heeft laten zien dat het niet werkt', zegt Melse.

Zelfs als een methode wel werkt, is het goed het eindresultaat in oog te houden. 'Soms kan 35 euro aan de ene organisatie, meer verschil maken dan 1.000 euro aan een andere organisatie. Voor 35 euro kun jij bijvoorbeeld iemand die blind is dankzij een staaroperatie weer laten zien. Dit terwijl, hoe belangrijk ook, het opleiden van één blindengeleidehond wel 35 duizend euro kan kosten. Door slimme keuzen te maken kun jij met 35 euro per jaar net zoveel verschil maken als iemand die zonder na te denken duizenden euro's weggeeft.'

3 Een filantroop heeft zelf ook wat aan zijn vrijgevigheid

Vrijgevige vermogenden weten dat geven naast een goed gevoel ook fiscale voordelen heeft. Uit onderzoek van ABN Amro MeesPierson blijkt dat 41 procent van de ondervraagde miljonairs bewust gebruiktmaakt van een fiscale regeling, zodat hun giften van de belasting mogen worden afgetrokken.

'De kleine donateur is niet bekend met deze regelingen', zegt Melse. Toch kunnen ook donaties van een paar tientjes per maand al belastingkorting opleveren. Losse giften aan stichtingen van minimaal 60 euro mag de donateur aftrekken. De gift moet dan wel minimaal 1 procent en maximaal 10 procent van het jaarlijkse inkomen zijn. Iemand die het minimumloon verdient, mag jaarlijks giften tussen de 187 euro en 1.878 euro aftrekken van de belasting. Iemand die modaal verdient moet minstens 365 euro per jaar uitgeven om voor deze regeling in aanmerking te komen.

'Veel mensen zitten net niet op die 1-procentgrens', zegt Melse. Maar gelukkig zijn er andere regelingen die voor elke donateur interessant zijn, ongeacht het inkomen. Wie vijf jaar lang een vast bedrag per jaar geeft aan een goed doel, mag het hele bedrag aftrekken. De donateur moet dit wel vastleggen met een formulier van de Belastingdienst.

Filantropen die hun geld in cultuur steken, krijgen zelfs nog een extraatje. Door de zogenoemde culturele multiplier mag een donateur die bijvoorbeeld jaarlijks 100 euro geeft aan het lokale theater of de lokale kunstuitleen, op de belastingaangifte 125 euro van het belastbare inkomen aftrekken. Voor de jan modaalversie van Van den Ende hoeft vrijgevigheid dus niet alleen een cadeau voor zijn stad of dorp te zijn, maar kan het ook een fiscaal cadeau aan zichzelf zijn.

Meer over