REPORTAGE

Twee rechterhanden en genoeg tijd

Zelf je huurwoning renoveren in ruil voor lagere maandlasten: woningbouwcorporaties experimenteren met 'klushuur'.

Imre Schouten in zijn zelf opgeknapte huurwoning. Beeld null
Imre Schouten in zijn zelf opgeknapte huurwoning.

Klushuur. Imre Schouten had er wel oren naar. Dankzij zijn eigen inspanningen en veel hulp van familie en vrienden betaalt de 24-jarige Rotterdammer voor zijn piekfijn opgeknapte woning maandelijks slechts 635 euro huur in plaats van 750 euro.

Puinhoop

Hij stuitte op de klushuur op een woningbeurs, werd enthousiast en ging een kijkje nemen in de bovenwoning van 110 vierkante meter in het Oude Westen, waar hij inmiddels woont. 'Binnen was het een puinhoop, 19de-eeuws. Volgens mij stond het al een tijd leeg. We kregen het aanbod het zelf op te knappen. De corporatie zei: je staat er heus niet alleen voor, het kost je 20 uur in de week, een klus voor twee man in de weekends.'

Al viel al het werk nog behoorlijk tegen. 'Ik vind dat we nu een tof huis hebben, maar mijn vriendin zegt: als we dit hadden geweten, waren we er nooit aan begonnen.'

Normaal gesproken pakken woningbouwcorporaties verouderde woningen op een standaardmanier aan: overal plaatst de aannemer hetzelfde keukenblok, dezelfde badkamertegeltjes en dezelfde tussenwanden. Dat houdt de renovatie betaalbaar en overzichtelijk, zeker als het een rij woningen betreft in hetzelfde appartementencomplex. Maar voor een huurder kan het juist aantrekkelijk zijn een woning naar eigen smaak en inzicht op te knappen - zeker als daar een lagere huur tegenover staat.

Nieuw fenomeen

Klushuur is een nieuw fenomeen bij woningbouwcorporaties en bedoeld voor huurders met twee rechterhanden en genoeg vrije tijd. Een aantal jaren geleden werd het principe in Rotterdam bedacht om Oost-Europese arbeidsmigranten aan een betaalbare woning te helpen: ze zouden hun huurwoning renoveren in ruil voor lagere maandlasten. Maar dat bleek voor deze doelgroep, voornamelijk vanwege de taalbarrière, te gecompliceerd.

Inmiddels heeft de Rotterdamse corporatie Havensteder tien klushuurders in zijn bestand. Een derde ronde van tien woningen begint binnenkort. 'We hadden weinig geld, maar we zaten met een aantal leegstaande woningen die grondig moesten worden opgeknapt', zegt Jet Derksen, kwartiermaker assetmanagement van Havensteder. 'Ze waren bijvoorbeeld dichtgetimmerd om te voorkomen dat ze werden gekraakt of dat ze werden gebruikt voor een wietplantage. Wat doe je dan? Laat je die woningen leegstaan of zoek je een alternatief dat minder duur is dan een gewone renovatie?' Tegelijk wilde Havensteder experimenteren met meer inbreng van huurders. 'Die twee zaken komen bij klushuur samen.'

Havensteder maakt in samenspraak met de klushuurders een takenlijst en begroting, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Zaken als elektra, gas, riolering blijven taken voor de aannemer, terwijl de aanstaande bewoners bijvoorbeeld zelf de wanden stucen, plafonds vernieuwen, de toiletpot plaatsen en de keuken installeren. De materialen worden door de corporatie geleverd.

De helft van de uren die een aannemer niet hoeft te doen, komen in een woontegoed, waarvan gedurende vijf jaar maandelijks een deel in mindering wordt gebracht op de huur. Dat scheelt aardig wat bij Imre Schouten. 'Wij deden voor 18.000 euro werk dus krijgen de komende jaren 9.500 euro aan huurkorting', vertelt hij.

Klushuis kopen bestaat al langer

Naast klushuur zijn er al langer klushuizen voor kopers. Onder meer in Den Haag, Haarlem, Den Bosch en Rotterdam verkopen gemeente of corporaties verouderde huizen voor weinig geld, op voorwaarde dat de eigenaar deze op korte termijn opknapt. Een variant is dat nieuwbouw casco wordt opgeleverd en naar eigen smaak kan worden ingericht.

Wie helemaal zijn eigen gang wil gaan, kan een kavel kopen in stedelijke gebieden die worden heringericht. Gemeenten hebben de laatste jaren meer moeite projectontwikkelaars te interesseren voor grote percelen en verkopen de grond daarom aan particulieren. De Kavelwinkel in het stadhuis van Den Haag heeft sinds 2012 honderden kavels en klushuizen verkocht aan particulieren, ondernemers en ontwikkelaars.

Kinderschoenen

Klushuur staat nog maar in de kinderschoenen. Naast Havensteder in Rotterdam is alleen Mitros in Utrecht ermee bezig. Nog eens negen woningbouwcorporaties zijn het van plan, maar ze kijken voorlopig de kat nog uit de boom. 'De juristen van corporaties staan nog niet te popelen om huizen via klushuur aan te bieden', zegt Annemiek Lucas van Platform31, een kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale ontwikkeling. 'Het concept klinkt op zich simpel, maar je kunt het op talloze manieren invullen. Telkens levert dat andere vragen en belemmeringen op.'

Platform31 probeert corporaties te helpen met klushuur. De corporaties verwachten niet dat klushuur op grote schaal zal worden ingevoerd - bij woningen waar relatief weinig aan hoeft te gebeuren, is het de moeite financieel niet. 'Al kan je het ook dan doen, want veel corporaties hebben als hoofdmotief 'keuzevrijheid en aansluiten bij de 'do it yourself'-trend', zegt Annemiek Lucas. 'In dat licht zijn in potentie alle woningen geschikt.'

Het is niet per definitie goedkoper of minder werk voor de coöperaties, aldus Lucas. 'Het kost veel tijd en energie om het planmatig aan te pakken. Corporaties zijn gewend alles gestructureerd en gestandaardiseerd te doen: overal dezelfde tegeltjes is minder ingewikkeld dan maatwerk. Met de ervaringen en lessen uit het experiment hopen we klushuur te 'standaardiseren' en zo op grotere schaal toepasbaar te maken.'

Te optimistisch

Maar ook voor de huurders valt het niet altijd mee. Imre Schouten vindt dat Havensteder alle werk al te optimistisch voorspiegelde. 'De bedoeling was om van half mei tot half augustus bezig te zijn, maar het duurde tot december. Elk weekend waren we met zes man bezig. Het idee dat mijn vriendin en ik het wel even zouden doen, klopte niet. De veronderstelling was dat wij als amateurs twee keer langer over elke klus zouden doen dan een professionele opdrachtgever. Maar dat werd vaak wel vijf tot tien keer zoveel werk.'

Ook de samenwerking met de aannemer liep stroef. Schouten: 'De afspraak was dat de aannemer in de weekends kwam kijken om advies te geven, maar dat gebeurde steeds minder. Ik trof een keer een emmer urine aan, daar ben ik woest over geworden. En de koperen leidingen die de loodgieter zou afvoeren, lagen bij de onderbuurman in de tuin.'

Havensteder erkent de problemen, zegt Jet Derksen. 'Het heeft onze projectleider ook meer tijd gekost dan vooraf was verwacht. Er moesten tekeningen worden gemaakt, bouwvergaderingen geleid, zaken afgestemd. Aannemers zijn gewend lege woningen op te knappen, niet om in overleg met huurders werk te verdelen en af te stemmen. Maar we leren van de ervaringen en gaan er zeker mee verder.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden