Trump vraagt enorme verhoging staatsuitgaven: 'We gaan bouwen en onderhouden'
© ANP

Trump vraagt enorme verhoging staatsuitgaven: 'We gaan bouwen en onderhouden'

Minder voor sociaal vangnet, meer voor leger en infrastructuur

De Amerikaanse president Donald Trump wil de overheidsuitgaven drastisch verhogen, maar tegelijkertijd wel bezuinigen op het sociale vangnet. Het plan zal niet tot in detail worden uitgevoerd, maar kan worden gezien als een cijfermatige onderbouwing van het 'trumpisme'.

De meerjarenbegroting, die maandag werd gepresenteerd, zou de Amerikaanse staatsschuld de komende tien jaar volgens realistische schattingen met 7.000 miljard dollar verhogen (nu bedraagt die bijna 21.000 miljard dollar). Daarmee bevestigt president Trump de financiële filosofie van vastgoedontwikkelaar Trump. 'Ik ben de koning van de schulden. I love debt', zei Trump tijdens de campagne.

Bij het indienen van zijn begroting vorig jaar zei Trump nog dat federale uitgaven en inkomsten over tien jaar in balans zouden zijn. Nu is dat doel verdwenen. Ook op de lange termijn zal de schuld blijven groeien. Vooral de uitgaven aan leger en infrastructuur zouden sterk stijgen.

Principes

Ook de meeste Republikeinse volksvertegenwoordigers willen de overheidsuitgaven vergroten, zo bleek vorige week, toen het Congres instemde met een groter uitgavenpatroon. De Republikeinen, die tijdens Democratische presidentsjaren altijd hamerden op begrotingsdiscipline, laten dat principe los nu zij het voor het zeggen hebben (zoals ook gebeurde onder de presidentschappen van Ronald Reagan en George W. Bush).

Het Witte Huis doet in tegenstelling tot het parlement wel een poging het niet-militaire deel van de uitgaven in te perken. Trump wil drastisch korten op de sociale zekerheid, milieubescherming en buitenlandse hulp. Het uit de jaren zestig stammende programma van voedselbonnen voor de armen zou met 25procent worden ingekrompen; een deel van de bonnen wordt vervangen door thuisbezorgde pakketten met voedzame Amerikaanse waar. Ook wil Trump bezuinigen op Medicaid, de zorg voor armeren, en Medicare, de zorg voor ouderen en gehandicapten. Tijdens de verkiezingscampagne zei Trump dat dat programma buiten schot zou blijven.

Blauwdruk

De kans dat het voorstel van Trump door het Congres in deze vorm wordt aangenomen is klein - het is zelfs al ingehaald door de werkelijkheid. Trump zette vrijdag zijn handtekening onder de door het Congres ingediende begroting voor 2019, waarmee die wet is geworden. Daarin wordt niet grootschalig bezuinigd.

Maar het voorstel van Trump kan wel een blauwdruk vormen voor komende jaren. Als de rente gaat stijgen of de economische groei tegenvalt, kan het tekort nog verder oplopen en zullen de Republikeinen de druk van een deel van hun achterban om het begrotingstekort terug te brengen gaan voelen. Ontvangers van voedselbonnen worden door velen gezien als profiteurs.

Rooskleurig

Een van de zwakke plekken in de door Trump ingediende begroting is dat die gebaseerd is op 'extreem rooskleurige aannames en trucs' die de berekende besparingen opblazen, aldus het (onpartijdige) Committee for a Responsible Federal Budget. Het Witte Huis rekent met een economische groei van gemiddeld 2,9 procent over de komende tien jaar, wat anderhalf keer zo veel is als de afgelopen acht jaar. Zelfs voorspellers binnen de overheid, zoals de federale bank, zien veel minder steile langjarige trends van 2,2 procent groei. Daarmee komt de staatsschuld over tien jaar nog eens 3.100 miljard hoger uit dan in het scenario van het Witte Huis.

Een andere zwakke plek is dat de rente laag wordt verondersteld. Juist als de economie op volle toeren draait, met een lage werkloosheid, is de kans groot dat de rente stijgt. De extra injectie van overheidsbestedingen in het militaire apparaat en de infrastructuur zullen die opwaartse rentedruk verder vergroten.

Infrastructuur

Een van de centrale punten van Trumps plan is een injectie in de Amerikaanse infrastructuur. 'We gaan bouwen, we gaan onderhouden, een grote meerderheid van de Amerikanen wil dat we beter voor onze infrastructuur gaan zorgen', zei Trump maandag. Hij wil er de komende tien jaar 200 miljard in steken, een bedrag dat als een hefboom moet werken door nog eens zeven keer zo'n bedrag aan investeringen van steden, staten en private partijen uit te lokken.

Maar tegelijkertijd wil hij bezuinigen op spoorwegmaatschappij Amtrak (die de afgelopen jaren geplaagd werd door ongelukken) en het Army Corps of Engineers, het Amerikaanse Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor kustbescherming en waterwegen.

Trump wil 1,6 miljard dollar voor een stuk muur van 100 kilometer langs de Texaanse grens met Mexico.