Trappen naar de baas

Bijna niemand fietst nog naar het werk. Werkgevers die de ziektekosten willen beheersen of gewoon krap in de parkeerplaatsen zitten, proberen het tij te keren met cadeautjes....

'Het is prettig om twee keer een half uur per dag buiten te zijn in combinatie met een kantoorbaan', vindt Peter Louwerse, procesmanager bij energiebedrijf Delta in Middelburg. Hij fietst dagelijks acht kilometer naar zijn werk en terug: vooral voor z'n gezondheid. 'Ik mis het echt als het een keer niet kan, omdat ik die dag voor het werk op pad moet in de auto.' Hij coördineert ook al acht jaar een fietsactie binnen het bedrijf. Het gaat om de landelijke actie: 'Ik fiets naar mijn werk' (website: www.fietsnaarjewerk.nl). Werkgevers sponsoren daarin projecten van ontwikkelingsorganisatie Novib door werknemers bijelkaar gefietste kilometers.

De actie loopt jaarlijks tussen 1 april tot vandaag, 1 oktober. Delta sponsort het fietsen met één cent per kilometer. Van de honderdtwintig personeelsleden die meedoen, op een totaal van 1200 medewerkers, komen sommigen uit Goes op de fiets: 28 kilometer enkele reis. Anderen fietsen dagelijks slechts twee keer één kilometer.

Vorig jaar fietsten ruim 22 duizend deelnemers van ongeveer vijfhonderd bedrijven gemiddeld zo'n duizend kilometer bijelkaar. Dat leverde Novib meer dan 115 duizend euro op. Nobel, maar of je zo verstokte automobilisten op de fiets krijgt, is maar de vraag.

Effectiever is om werknemers zelf een worst voor te houden, bedacht het bureau Fietsmobiliteit. Dat ontwikkelde in samenwerking met het ministerie van Verkeer en Waterstaat en het ministerie van Financiën het project Trappers. Werknemers die met de fiets naar het werk gaan, verdienen per gefietste rit een aantal punten ofwel trappers. Trappers zijn in te wisselen voor cadeautjes, zoals een barbecue of een boormachine.

'Net zoals je de mooiweer-surfers hebt, heb je ook mooiweer-fietsers. Die kijken 's morgens omhoog en bij twijfel nemen ze toch maar de auto', zegt coördinator Berto Fijn van Draat. 'Als deze mensen sparen voor een cadeau, kan dat ze over de streep trekken.' Iedere deelnemer krijgt een eigen pagina op internet om de stand bij te houden. Een zendertje op de fiets registreert de kilometers. Er doen inmiddels negen organisaties mee.

Eén op de tien bedrijven in Nederland bevordert het fietsen naar het werk door werknemers, bijvoorbeeld met een fiets-privéplan. Op dit moment betaalt de fiscus nog flink mee aan een nieuwe fiets voor medewerkers die binnen een straal van tien kilometer van hun werk wonen. Sinds begin dit jaar mag een werkgever bovendien werknemers die op een eigen fiets komen een onbelaste kilometervergoeding van 18 cent betalen.

Volgens Fijn van Draat zoeken werkgevers momenteel naar nieuwe manieren om het fietsen te stimuleren vanwege het toegenomen belang van ziekteverzuimpreventie, bereikbaarheidsproblemen en om fiscale redenen. 'In 2000 gaf het ministerie van Financiën al aan dat van het geld voor de 'fiets van de zaak' te vaak fietsen voor partners of de kinderen worden gekocht. Dat betekent dat er bij controle naheffingen kunnen komen. Alle fietsende werknemers moeten nu tekenen voor een gebruik van minimaal 50 procent in het woon-werkverkeer.'

Voor werkgevers wordt ziektepreventie belangrijker, nu zij zieke werknemers twee jaar moeten gaan doorbetalen. Onderzoek van de Vrije Universiteit toont aan dat de conditie van mensen die regelmatig naar het werk fietsen al snel met 13 procent toeneemt. Uit een ander onderzoek blijkt dat fietsen effectief is tegen lage rugpijn. Met een ritje van en naar het werk voldoen mensen al gauw aan de Norm Gezond Bewegen van een half uur per dag. En natuurlijk is fietsen goed voor het milieu.

Veel werkgevers worstelen daarnaast met een stevig bereikbaarheids- of parkeerprobleem. Een gemiddelde parkeerplaats kost 550 euro per jaar. Het Academisch Ziekenhuis Maastricht rekende uit dat het met het project Trappers maar liefst 1500 euro per deelnemer per jaar bespaart.

Voor de gemeente Hilversum kost een parkeerkaart jaarlijks zelfs 1280 euro per medewerker, weet vervoerscoördinator Diana Sloof. Alle ambtenaren mochten vanaf begin 2002 een fiets uitkiezen, voor maximaal zeshonderd euro. Zij ondertekenden wel eerst een verklaring dat ze voor minimaal de helft van het woon-werkverkeer de fiets zouden gebruiken. Hun leidinggevende houdt daar zicht op. 'Maar de regeling ging aan succes ten onder', zegt de vervoerscoördinator. 'Want meer dan de helft van de ambtenaren maakte er gebruik van. Er werden zo'n vijfhonderd fietsen uitgedeeld, op bijna achthonderd werknemers.' Daarom is de regeling voor werknemers uit Hilversum zelf inmidels weer geschrapt en ingeruild voor de maximale jaarvergoeding van dertig euro voor het fietsonderhoud. Het fietsgebruik verslapt niet, nu de mensen hun fiets eenmaal in bezit hebben; op topdagen staan de stallingen overvol.

Landelijk blijken alle stimuleringsmaatregelen echter weinig op te leveren. Het aantal fietskilometers valt nog altijd in het niet vergeleken met het aantal autokilometers. Nederland telt 5,5 miljoen forenzen , maar slechts een kwart daarvan pakt de fiets, tegenover 57 procent die met de auto gaat.

Dit terwijl 43 procent van de werknemers minder dan 7,5 kilometer van het werk woont. Slechts iets meer dan een derde van deze korte ritten gebeurt op de fiets. Dat betekent dat forenzen er jaarlijks 464 miljoen autoritjes van 7,5 kilometer of minder doorheenjagen.

Sinds maart neemt De Friesland Zorgverzekeraar deel aan het project Trappers. 'Vooral om uit te stralen dat wij ziektepreventie belangrijk vinden', verklaart woordvoerder Otto Möller van het verzekeringsbedrijf. 'Het verzuim is de afgelopen twee jaar ruim een procent gezakt, maar niet helemaal duidelijk is wat het aandeel van het fietsproject daarin is.' Een ander punt was ook hier de parkeerproblematiek. 'Er waren wel oproepen aan mensen die dichtbij woonden om op de fiets te komen, zodat collega's van buiten de stad ook konden parkeren, maar dat zette weinig zoden aan de dijk.'

Van de vierhonderd mensen in dienst, doen er 190 mensen mee. 'Zij komen in beginsel vrijwel niet meer met de auto. Hoewel het nog te vroeg is om het effect precies te meten, is wel duidelijk dat er 's ochtends tot een later tijdstip plaats is op de parkeerplaats. We proberen nu het verschijnsel tegen te gaan dat mensen toch weer met de auto komen nu het herfst wordt. Daarom krijgen ze voor een ritje in november straks meer punten. Als mensen eenmaal gegrepen zijn door de spaarkoorts, verwachten we dat ze bij twijfel toch eerder zullen kiezen voor de fiets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden