Reportage Pulsvisserij

Totaalverbod op pulsvisserij dreigt, vissers op de Noordzee zetten zich schrap

Pulsvissers in actie. Deze vorm van visserij kost minder energie, in brandstof én in spierkracht, zeggen vissers, doordat ze niet met zware kettingen hoeven te werken. Beeld ANP

In Brussel wordt sinds vorige week weer gesproken over de toekomst van de Nederlandse pulsvisserij. Die beleeft angstige tijden. Na een negatieve stemming in het Europarlement is het aan de Europese Commissie en visserijministers om een totaalverbod tegen te gaan.

Het is zonnig in Scheveningen, aan het einde van de ochtend. Pulskotter OD-17 staat klaar om de Noordzee op te gaan met vissers die er precies uitzien zoals je verwacht dat ze eruitzien. Neem Teun Heerschap. Kaal hoofd, tatoeage op zijn bovenarm en twee gouden oorringen. ‘Ik kom uit een echte vissersfamilie. Heb nooit anders gewild. Mijn vader heeft ook zijn hele leven gevaren’, zegt de goedlachse Zeeuw.

Op het dek van de pulskotter, één van de 84 in Nederland, zijn ze al te zien: de elektrische draden die voor kleine schokjes zorgen, waardoor vissen verdoofd worden en makkelijk te vangen zijn. Het pulstuig wordt vooral gebruikt voor platvissen als tong en schol. 

De pulsvisserij redde de Nederlandse vloot begin deze eeuw, toen de brandstofprijzen de pan uit rezen. Een pulsschip verbruikt de helft minder aan brandstof dan een traditioneel boomkorschip dat een zwaar gevaarte over de bodem sleept. Maar europarlementariërs stemden in januari voor een totaalverbod op pulsvisserij en nu ziet het er somber uit voor de vissers.

Massavernietigingswapen

‘Een ramp.’ Visser Teun van Dam kan het weten. Hij was erbij toen het pulsvissen begon. ‘Het is voor ons makkelijker doordat we niet met zware kettingen moeten werken, zoals eerst. Het is ook nog duurzamer en beter voor het milieu.’ Hij stopt even en kijkt naar de kust van Scheveningen die uit het oog verdwijnt. ‘Politici hebben emotie verkozen boven feiten’, zegt de Stellendammer over de stemming in het Europees Parlement.

Tegenstanders voerden toen een act op met een dansgroep die de elektrocutie van een vis uitbeeldde. Een Belgische garnalenvisser verklaarde enkel vis met brandwonden, dode tong en gebroken kabeljauw te vangen als een pulsschip was gepasseerd en de Franse milieuorganisatie Bloom vergeleek pulsvissen met een massavernietigingswapen. Dat stak wat schril af bij de wetenschappers, van Nederlandse komaf, die voor de verdediging moesten zorgen: dat boomkorvissen de zeebodem beschadigt – dus slecht is voor het milieu – en veel minder rendabel is dan pulsvissen.

In de kajuit bij de stuurman, zit Durk van Tuinen van de Nederlandse Vissersbond. Met zijn nette vest en overhemd valt de dertiger op tussen de vissers. ‘Wat ik raar vind, is dat de nadelen overbelicht worden en er steeds gevraagd wordt naar nieuw onderzoek. Tot nu toe is alleen bekend dat een heel klein percentage van kabeljauwen lijdt door het pulsvissen. Maar hoeveel onderzoek is er gedaan naar boomkorvissen?’ De vraag is retorisch. ‘Uit onderzoek blijkt in elk geval dat pulsvissen duurzamer is dan boomkorvissen.’

Pulsvissers op de TX38 aan het werk. Het Europees Parlement stemde eerder dit jaar voor een totaalverbod op pulsvissen. Beeld ANP

Fraude

Dat concludeerde visserij-staatssecretaris Bleker ook in 2009. De pulsvissers, toen met een vloot van 22 schepen, haalden meer vis binnen dan de boomkorvissers en bespaarden bovendien veel brandstof. Elk EU-land mocht echter slechts 5 procent van hun vloot beschikbaar stellen voor pulsvisserij. Bleker besloot vergunningen aan te vragen voor nog eens twintig pulsschepen en zijn opvolger Dijksma vier jaar later nog eens twintig. Beiden gebruikten de EU-regel dat dit mag als die schepen gebruikt worden voor wetenschappelijke doeleinden.

Dat is niet gebeurd, vinden 23 milieuorganisaties en binnen- en buitenlandse vissers. Zij stapten in juni naar het Europees Bureau voor Fraudebestrijding Olaf met de beschuldiging van fraude: de schepen zouden voornamelijk voor commerciële visvangst zijn gebruikt en niet voor wetenschappelijke doeleinden. Onzin, zei de organisatie voor Nederlandse kottervissers VisNed, er is genoeg wetenschappelijk onderzoek gedaan. Bovendien mág er commercieel gevist worden.

Gevist wordt er in elk geval tot 2019. Dan lopen veel Nederlandse vergunningen voor pulsschepen af. Vorige week werden de onderhandelingen tussen de Europese Raad, Commissie en het Europees Parlement over een eventueel totaalverbod op pulsvissen uitgesteld naar nog onbekende datum.

Ondanks de slechte vooruitzichten maakt Teun Heerschap zich niet al te druk. ‘Ik zal toch blijven vissen, heb nooit anders gedaan.’ Hij kijkt op naar de meeuwen die een graantje willen meepikken van de binnengehaalde vis. ‘Weet je wat ik zo geweldig vind aan dat vissen? Vrijheid. Op zondagmorgen vertrekken en op vrijdagavond terugkomen. Elke dag is anders. Dat zou ik voor geen goud willen missen.’

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.