Nieuws Topinkomens

Topinkomens stijgen sneller, loonkloof groeit

De topinkomens in Nederland, die zich de afgelopen jaren gematigd ontwikkelden, stijgen weer sneller. Ook de loonkloof tussen de top en de werkvloer groeit, met Unilever als koploper. Bij de Nederlands/Britse multinational verdiende topman Paul Polman vorig jaar 287 keer meer dan de gemiddelde werknemer.

Exterieur van Unilever aan de Nassaukade in Rotterdam. Beeld anp

Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de beloning van de top van 111 toonaangevende bedrijven en instellingen. Uit dit jaarlijkse onderzoek blijkt dat beloning van de hoogste bazen vorig jaar in doorsnee 4,2 procent steeg, van 757 duizend naar 789 duizend euro. Die stijging zit vooral in de bonussen, die door de vaak florissante gang van zaken met ruim 10 procent toenamen. De basissalarissen bleven vrijwel gelijk. 

De loonkosten per werknemer bij de onderzochte bedrijven stegen gemiddeld 2,8 procent, tot 76 duizend euro. Dat is het bedrag dat de werkgever kwijt is aan een werknemer, niet wat die in de portemonnee krijgt. Volgens het CBS stegen de cao-lonen in het bedrijfsleven vorig jaar 1,6 procent.

Best betaalde bestuursvoorzitter

Nancy McKinstry was volgens het onderzoek van de Volkskrant wederom de best betaalde bestuursvoorzitter. De Amerikaanse topvrouw van informatieconcern Wolters Kluwer ontving vorig jaar in totaal 14,5 miljoen euro aan basissalaris, bonus, pensioen, onkosten en aandelenwinsten. Een jaar eerder verdiende ze nog 15,6 miljoen euro, omdat haar aandelen toen nog meer waard waren.

Directeuren spelen haasje-over met topinkomens

Een van de oorzaken van de groeiende loonkloof: het ‘omhoog vergelijken’ met grotere bedrijven. Krijgt de directeur van VW meer geld, dan ook de directeur van de Kas Bank. Lees het uitgebreide verhaal.

McKinstry wordt gevolgd door Paul Polman. De beloning van de topman van Unilever steeg met bijna eenderde tot 11,7 miljoen euro, vooral doordat de waarde van het aandelenpakket van Polman bijna verdubbelde. Ook Erik Engstrom van uitgever RELX (voorheen Reed Elsevier) en Jean-Francois van Boxmeer van bierbrouwer Heineken verdienden vorig jaar meer dan 10 miljoen euro.

Unilever voert door de gestegen beloning van Polman ook de lijst aan van bedrijven met de grootste loonkloof. De topman verdiende volgens het onderzoek van de Volkskrant 287 keer meer dan het gemiddelde van de werknemers van Unilever.  Voor die berekening werd de totale beloning van Polman afgezet tegen de gemiddelde loonkosten van een Unileverwerknemer. Een jaar eerder was deze factor 224. 

Deels verklaarbaar

Dat grote gat tussen top en werkvloer is deels verklaarbaar. Unilever heeft als multinational relatief veel goedkope werknemers in onder meer Azië en Afrika. Voor bedrijven die vooral in Nederland of Europa werken geldt dat niet. De loonkloof bij Unilever gaat dit jaar normaal gesproken verder oplopen. De multinational – die het hoofdkantoor wil verhuizen van Londen naar Rotterdam –gaat de beloning van Polman verder verhogen, tot maximaal 13,7 miljoen euro. Grote Britse en Nederlandse beleggers vonden die loonsprong te gortig, maar ze konden het niet tegenhouden.

Bedrijven moeten volgens de vernieuwde gedragscode met ingang van dit jaar melden hoe groot hun interne loonkloof is. Zo kunnen commissarissen bij het bepalen van de beloning voor de top ook rekening houden met wat de werkvloer verdient. Bedrijven mogen zelf weten hoe ze hun loonkloof berekenen. Volgens Unilever verdiende Polman 134 keer meer dan de gemiddelde werknemer, tegen 100 keer een jaar eerder. Unilever heeft dat verschil berekend ten opzichte van ‘het middenkader’.

Knokken voor loonsverhoging

Bij de ruim honderd bedrijven en instellingen die de Volkskrant onderzocht liep die loonkloof vorig jaar licht op, van 24 naar bijna 25 (24,8). Vakbond FNV vindt twintig keer voor de top het maximum en dan ten opzichte van de laagstbetaalde werknemer, niet ten opzichte van de gemiddelde, zoals in het Volkskrant-onderzoek. Zakaria Boufangacha, cao-coördinator: ‘Wij willen dat mensen met weinig inkomen er ook meer bij krijgen, vandaar dat we centen vragen naast procenten. De top casht weer, aandeelhouders profiteren, en wij moeten voor elke loonsverhoging knokken.’ Werkgeversvereniging VNO-NCW wijst erop dat werknemers voor de werkgevers bijna 3 procent duurder werden, terwijl werknemers (door belastingen en premies) daar veel minder van over houden.

Gemiddeld verdiende een bestuursvoorzitter bij de onderzochte bedrijven vorig jaar ruim 1,65 miljoen euro, bijna 4 procent meer. De kloof tussen de top van het bedrijfsleven (plus 3,8 procent) en de top van de (semi)publieke sector (2,3 procent erbij) liep ook verder op. De topinkomens ontwikkelen zich de laatste jaren gematigd. Commissarissen lijken meer rekening te houden met de maatschappelijke omstandigheden. Dit jaar was er toch weer ophef, vooral bij ING. De bank wilde de beloning van topman Ralph Hamers met de helft verhogen tot 3 miljoen euro. Dit omdat Hamers – in de woorden van president-commissaris Jeroen van der Veer – ‘eredivisie is, maar Jupiler League wordt betaald’. Na maatschappelijke en politieke protesten werd het plan dit voorjaar al na een paar dagen ingetrokken door ING.

Verantwoording

Het onderzoek is gebaseerd op de opgave van de beloning van de bestuursvoorzitters in de jaarverslagen van 111 bedrijven en instellingen over 2017. De beloning van opties en prestatieaandelen tellen pas mee als deze definitief zijn toegekend. Het onderzoek is uitgevoerd door Robin Dirker.

Lees meer over de oorzaken van de stijgende topinkomens: hoe het benchmarken de topinkomens opdrijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.