Winnaar en verliezer

Topbelegger haat te hoge beloning, Turkse minister snapt niets van te hoge prijzen

Nicolai Tangen neemt het op tegen hebzucht bij bedrijven, en dan vooral die van middelmatige toplui. Nureddin Nebati gaat mee in de monetaire kamikaze van zijn president.

Daan Ballegeer
Nicolai Tangen, ceo van het Noorse staatsinvesteringsfonds. Beeld Reuters.
Nicolai Tangen, ceo van het Noorse staatsinvesteringsfonds.Beeld Reuters.

Winnaar: Nicolai Tangen

Nicolai Tangen haalde deze week in een interview met de Britse zakenkrant Financial Times hard uit naar ‘de hebzucht van bedrijven’ en de buitensporige vergoedingen die toplui daar vangen voor ‘middelmatige prestaties’. Hij zwoer om actie te ondernemen tegen de ergste gevallen.

Dat doet ertoe, want Tangen is ceo van het Noorse staatsinvesteringsfonds, ook wel bekend als de grootste aandelenbelegger ter wereld. Om een idee te geven: dit fonds beschikt over zoveel geld dat het 1,5 procent van de aandelen kan kopen van élk beursgenoteerd bedrijf ter wereld.

Het staatsinvesteringsfonds liet deze week zijn tanden zien door met vele anderen op de aandeelhoudersvergadering van Philips tegen de voorgestelde beloning voor de top te stemmen, waaronder een bonus van 1,8 miljoen euro voor topman Frans van Houten. Het mocht niet baten.

Nieuw is het allemaal niet. In de praktijk gaat Tangen verder op de al ingeslagen weg, zij het nu met extra tamtam. Eerder dit jaar kregen ook Intel, IBM, General Electric en Harley Davidson op de algemene vergadering afkeuring te horen vanuit Noorwegen over hun beloningsbeleid. Het kon meestal niet voorkomen dat de bovenbazen toch kregen wat hen was voorgespiegeld.

De grootste schuld voor de uitwassen ligt bij de raad van commissarissen die het beloningsbeleid opstelt, zegt Tangen. De focus van het Noorse staatsinvesteringsfonds ligt vooral op de VS, ‘omdat daar de hoogste beloningspakketten’ te vinden zijn.

Ook beleggers treft schuld, meent de Noor. ‘Volgens ons hebben aandeelhouders op dit vlak niet altijd hun werk gedaan.’ Zonder koersverandering zal het probleem alleen maar groter worden, waarschuwt hij. Toch overheerst het optimisme. ‘We voelen dat het sentiment onder grote beleggers aan het veranderen is.’

Nureddin Nebati, de Turkse minister van Financiën. Beeld Reuters.
Nureddin Nebati, de Turkse minister van Financiën.Beeld Reuters.

Verliezer: Nureddin Nebati

De Turkse minister van Financiën Nureddin Nebati vroeg bedrijven in zijn land deze week om hun prijzen tijdelijk te bevriezen. Dat past in ‘het plan’ van de regering om de hoogste inflatie in twee decennia te bedwingen. Volgens het Internationaal Monetair Fonds stevent Turkije dit jaar af op een inflatie van 52,4 procent. Enkel Venezuela, Soedan en Zimbabwe doen het naar verwachting nog slechter.

Het illustreert nog maar eens hoe weinig de Turkse leiders begrijpen van hoe een economie werkt, en hoe je geldontwaarding bestrijdt. Ondernemers gaan heus niet massaal vrijwillig verliezen slikken, en hen een prijzenstop opleggen biedt evenmin soelaas. Zoals de monetaire econoom Milton Friedman vijftig jaar geleden al uitlegde, nemen in dat geval de tekorten aan goederen toe zolang de prijzenstop geldt, en spuiten de prijzen omhoog zodra die voorbij is.

De juiste remedie is de rente op te trekken, maar dat is iets wat Recep Tayyip Erdogan absoluut niet wil. Volgens de onorthodoxe en onnavolgbare lezing van de Turkse president zouden hogere rentes juist leiden tot hogere inflatie, niet lagere. Als de gouverneur van de centrale bank er anders over durft te denken, mag die meteen zijn boeltje pakken. Het verklaart waarom de huidige topman daar, Sahap Kavcioglu, absoluut geen plannen heeft om de rente te verhogen.

De opeenvolgende renteverlagingen vorig jaar – komend van 19 procent tot 14 procent vandaag – hebben de waarde van de lira bijna gehalveerd. Dat is nog eens extra pijnlijk omdat Turkije een grote importeur is van grondstoffen die moeten worden afgerekend in dollars, zoals olie en graan. De prijzen daarvan zijn door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne sterk gestegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden