Achtergrond Kleine pensioenen

Tijdens uw studententijd een paar jaar in de horeca gewerkt? Let op: uw kleine pensioen gaat verhuizen

Volgend jaar begint een grote schoonmaakactie in de pensioensector. Kleine pensioenen die elders zijn opgebouwd, verhuizen naar het fonds waaraan u op dit moment deelneemt. Handig? 

Beeld Peter van Hugten

Waar komen al die kleine pensioenen vandaan?

Wie als student ooit een paar jaar in een café heeft gewerkt, heeft een klein pensioen opgebouwd. Ook in andere sectoren met korte dienstverbanden, zoals de uitzendsector, de detailhandel, de landbouw en de schoonmaakbranche, wemelt het van kleine pensioenen. Nederland telt ruim vijf miljoen kleine pensioenen die bij pensionering minder dan 500 euro per jaar opleveren.

Sommige fondsen, zoals de fondsen in de uitzendsector, kopen die pensioenen na twee jaar af. Andere fondsen, zoals Horeca & Catering en Detailhandel, laten deze pensioenen juist staan. 

Om ervoor te zorgen dat dit geld zo veel mogelijk de bestemming ‘pensioen’ krijgt, gaat volgend jaar een wet in die regelt hoe pensioenfondsen kunnen omgaan met die pensioenpotjes. Pensioenfondsen en verzekeraars gaan de komende jaren die pensioenen massaal overdragen naar het huidige pensioenfonds van hun ex-deelnemers. Als de studente die achter de bar stond nu voor de klas staat, gaat haar horecapensioen naar het ABP.

Er wordt bij deze schoonmaakactie onderscheid gemaakt tussen piepkleine en kleine pensioenen. Piepkleine pensioenen brengen bij pensionering niet meer op dan 2 euro bruto per jaar. Kleine pensioenen zijn hoger dan 2 euro en lager dan zo’n 474 euro per jaar. Dit is de zogeheten afkoopgrens die jaarlijks wordt geïndexeerd.

Waarom gaan kleine pensioenen op de schop?

Om te voorkomen dat kleine pensioenen worden afgekocht. Het verplicht gespaarde geld gaat dan op aan de dagelijkse boodschappen. Het is beter als dit geld zijn pensioenbestemming behoudt. Een paar kleine pensioentjes samen, is altijd nog beter dan geen pensioen. Bovendien leidt het bijhouden van die pensioenaanspraken tot extra administratiekosten.

Wat gebeurt er met de piepkleine pensioenen van minder dan 2 euro?

Die vervallen eind dit jaar, behalve als u voor het eind van het jaar aanklopt bij uw voormalige pensioenfonds. De afkoopwaarde van een pensioen van 2 euro per jaar is circa 30 euro. ‘Veel pensioenen zijn nog minder waard’, zegt Theo Brugmans van het Pensioenfonds Detailhandel, dat 42 duizend piepkleine pensioenen in de boeken heeft. ‘Bij ons is het gemiddeld 0,89 euro per jaar. De afkoopwaarde is zo’n 10 euro.’ Het exacte bedrag is leeftijdsafhankelijk. Hoe ouder, hoe hoger het bedrag.

Wie het geld in handen wil krijgen, moet actie ondernemen. Controleren of nog ergens kleine pensioenen liggen te slapen, kan bij Mijnpensioenoverzicht.nl. Op die site staan alle pensioenen die u heeft opgebouwd bij Nederlandse pensioenfondsen.

Tot nu toe loopt het niet echt storm bij pensioenfondsen. Bij het Pensioenfonds Detailhandel vroegen tot nu toe bijvoorbeeld slechts honderdvijftig personen hun piepkleine pensioen op.

Pensioenfondsen gaan de tienduizenden bezitters van piepkleine pensioenen niet actief benaderen. ‘Te duur’, zegt Raimond Schikhof van Flexsecurity, een van de fondsen voor de uitzendsector. ‘We hebben het een keer geprobeerd, maar de respons was slechts 15 procent. Dat is niet verantwoord omdat andere deelnemers dan moeten meebetalen aan de pogingen die pensioentjes af te kopen.’

Hoe zit het met de gewone kleine pensioenen?

Er staat een gigantische verhuisoperatie op stapel voor de miljoenen pensioenen hoger dan 2 euro en lager dan de afkoopgrens van ruim 474 euro. Om daarmee ervaring op te doen, pakken fondsen volgend jaar eerst de kleine pensioenen aan die in 2018 zijn opgebouwd. Fondsen gaan deze pensioenen medio volgend jaar overdragen aan het huidige fonds van de (ex-)deelnemer. Die deelnemers hoeven daarvoor niets te doen.

Dat is een groot verschil met pensioenoverdrachten waar werknemers mee te maken krijgen als ze van baan veranderen. Die zogeheten waarde-overdracht moet de werknemer zelf in gang zetten en is nogal langdradig. Bovendien is die overdracht niet mogelijk als het fonds onder de dekkingsgraad van  100 procent duikt.

‘Het mooie van de nieuwe regeling is dat het helemaal automatisch gaat’, zegt Schikhof, die ook betrokken is bij uitzendfonds Stipp, dat ruim 800 duizend kleine pensioenen heeft. ‘Het fonds zoekt via het Pensioenregister op bij welk fonds de ex-deelnemer nu pensioen opbouwt. Daar gaat het kleine pensioen naartoe. Ook als de dekkingsgraad onder de 100 procent staat.’

Gaan alle kleine pensioenen verhuizen?

Nee. Kleine pensioenen kunnen bijvoorbeeld niet worden overgeheveld als de ex-deelnemer geen pensioen opbouwt. ‘Dat geldt voor mensen die in de bijstand zitten of zzp’er zijn’, aldus Schikhof. ‘In de uitzendbranche is er ook grote groep buitenlanders die weer naar eigen land is teruggekeerd. We kunnen kleine pensioenen niet overzetten naar buitenlandse fondsen. Wij verwachten dat we uiteindelijk zo’n 60 procent van de kleine pensioenen elders kunnen onderbrengen.’ Andere fondsen zijn verplicht deze nieuwe pensioenen te accepteren.

Pensioenfonds Horeca & Catering is optimistischer. ‘We denken dat 80 procent van de kleine pensioenen overgaat naar andere fondsen’, zegt Tarik Uçar van Pensioenfonds Horeca. ‘Met name naar grote fondsen zoals ABP en zorgfonds PFZW. Veel mensen hebben in hun studietijd in de horeca gewerkt en gaan daarna in een andere sector aan de slag.’

Moet u echt niets doen?

Alleen werkenden met een piepklein pensioen moeten dat opvragen voor het eind van het jaar. Alle andere werknemers hoeven niets te doen. Hun kleine pensioen verhuist op den duur naar het fonds waar ze nu deelnemer zijn. Ze kunnen het zelfs niet tegenhouden. Pensioenfondsen hebben het recht dit te doen.

Profiteren pensioenfondsen hiervan?

Ja, als de grote verhuizing achter de rug is, hebben ze minder ex-deelnemers in hun administratie staan. Dat leidt tot iets lagere kosten. Pensioenfondsen brengen geen kosten in rekening voor de overdracht van kleine pensioenen.

De pensioenfondsen ontvangen verder geld zodra de piepkleine pensioenen vervallen. Dat geld gaat in de grote pot en komt ten goede aan alle deelnemers van het fonds. Hoewel het om tienduizenden piepkleine pensioenen gaat, is het bedrag dat fondsen ontvangen relatief klein. Het zal niet leiden tot een zichtbare verhoging van de dekkingsgraad.

Niet alle fondsen

Pensioenfondsen mogen volgend jaar nog kleine pensioenen afkopen. Pensioenfonds Detailhandel doet dat niet meer. Het laat die pensioenen staan, zodat ze op den duur kunnen overgaan naar de huidige pensioenuitvoerder van de deelnemer.

Recht en geen plicht

Pensioenfondsen krijgen het recht kleine pensioenen over te hevelen naar het huidige fonds van de de ex-deelnemer. Ze hoeven het niet te doen. Anderzijds moeten alle fondsen binnenkomende kleine pensioenen accepteren. Naar verwachting gaan alle grote fondsen gebruikmaken van het recht de kleine pensioenen te verkassen.

Horeca

Pensioenfonds Horeca & Catering heeft bijna 800 duizend kleine pensioenen in de boeken. Dat hoge aantal is het gevolg van het beleid pensioenen niet af te kopen. Het pensioenfonds hanteerde altijd al beleid dat het pensioengeld pensioen moet blijven. Andere fondsen voeren juist een actief afkoopbeleid en hebben daardoor veel minder kleine pensioenen.

Verlaagde afkoopgrens

Sommige fondsen zoals voor de detailhandel en de schoonmaakbranche hanteren een verlaagde afkoopgrens. Ze kochten pensioenen af onder de pakweg 115 euro per jaar. Andere fondsen zoals uitzendfondsen Stipp en Flexsecurity kopen af onder de 474 euro. Bij hogere bedragen kan dit alleen met instemming van de deelnemer.

Na vijf jaar

Na vijf jaar tevergeefs zoeken naar het huidige fonds van de ex-deelnemer mag het pensioenfonds het kleine pensioen alsnog afkopen. De deelnemer moet daar dan wel mee instemmen. Afkopen kan ook nog op de pensioendatum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.