Tienduizenden huizen nog altijd onverkoopbaar door erfpacht

Tienduizenden huizen in Nederland zijn nog altijd onverkoopbaar omdat zij op particuliere erfpachtgrond staan. Anderhalf jaar geleden leek er een oplossing te zijn gevonden voor deze groep, maar die biedt in de praktijk weinig soelaas. Vandaag komt makelaarsvereniging NVM met de jongste cijfers over de huizenmarkt, die naar verwachting verder zal aantrekken.

Huis te koop. Foto anp

Slechts een kwart van de naar schatting 250 duizend huizen op particuliere erfpacht is dankzij het nieuwe beleid verkoopbaar. Dit zegt directeur van het Nederlands instituut voor Erfpacht (NivE) Koen de Lange, die afgelopen jaar enkele duizenden contracten heeft beoordeeld. De beroepsvereniging voor notarissen en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) kunnen het aantal niet exact bevestigen. 'Maar dat een hoog aantal contracten niet aan de gestelde criteria voldoet, is ook ons beeld', zegt een woordvoerder van de NVB. De gedupeerde erfpachters zijn boos dat zij aan hun lot worden overgelaten.

Amsterdam
Bij particuliere erfpacht is de grond onder een huis niet in handen van de bewoner of de overheid, maar van een private partij. Die is gerechtigd een 'canon' te heffen, een pacht die maandelijks betaald kan worden maar vaak ook voor een langere periode wordt afgekocht. Particuliere erfpachtconstructies komen veel voor in Amsterdam, maar ook in andere steden, en veel bij huizen die op landgoederen of in natuurgebieden staan.

Jarenlang hebben banken zonder enig probleem huizen op particuliere erfpacht gefinancierd. Tot zij in 2010 plotseling en tamelijk eensgezind besloten dat dergelijke constructies gevaarlijk zijn. Wanneer de verpachter in de toekomst zou besluiten de canon exorbitant te verhogen, zou de bewoner de hypotheek mogelijk niet meer kunnen betalen, was de gedachte. Een te groot risico voor bank en huizenbezitter. Daarmee was die groep huizen feitelijk onverkoopbaar geworden.

Groen stoplicht
Vorig voorjaar werd er een oplossing gevonden voor de impasse. Notarissen controleren sindsdien de betrouwbaarheid van de erfpachtcontracten op een aantal criteria. Als het contract de test doorstaat, geeft de notaris een 'groen stoplicht' en kan de bank financieren. Maar in de praktijk blijkt de 'opinie' in driekwart van de gevallen op rood of oranje uitkomt.

Dit tot irritatie van de gedupeerde erfpachters. 'De bedoeling van die regeling was om huizen op particuliere erfpacht weer verkoopbaar te krijgen', zegt voorzitter Piet van Buuren van de Stichting Gedupeerden Particuliere Erfpacht. 'In sommige gevallen zijn de notarissen aantoonbaar strenger dan vorig jaar is afgesproken.'

Onder de leden van de stichting zitten personen die om medische of andere urgente redenen moeten verhuizen. Ze zijn boos dat alleen zij voor de schade opdraaien, terwijl notarissen, makelaars, banken en overheid allemaal zeiden dat particuliere erfpacht een acceptabele constructie was. Daarbij steekt het extra dat het notariaat en de banken de urgentie van de zaak niet lijken te voelen. 'Toen vorig jaar dat akoord werd gesloten, is ook afgesproken dat we het nog datzelfde jaar zouden evalueren', zegt Van Buuren.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie zegt inderdaad geen overzicht te hebben. Ook de NVB heeft geen exacte cijfers, maar bevestigt wel dat veel pachters rode en oranje stoplichten te zien krijgen. Dat veel contracten worden afgestemd 'is vooral het bewijs de criteria doen wat ze moeten doen', zegt een woorvoerder. 'Ze filteren de contracten eruit waarbij de lasten in de toekomst voorspelbaar zijn en er dus een veilige en verantwoorde lening kan worden afgegeven.'

 
In sommige gevallen zijn de notarissen aantoonbaar strenger dan vorig jaar is afgesproken.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.