Textielmaker Vlisco op zoek naar tientallen miljoenen

De Helmondse fabrikant van wereldberoemde Afrikaanse stoffen moet vechten om te overleven. Het bedrijf, 170 jaar oud, lijdt grote verliezen. Alleen dit jaar al is 25 miljoen euro nodig. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Minister Lilianne Ploumen (R) bezoekt een modeshow van het Nederlandse bedrijf Vlisco in Lagos in Nigeria tijdens een handelsmissie. Beeld anp

Vlisco is een wereldwijd begrip dankzij zijn waxprints, dubbelzijdige bedrukte doeken met vaak uitzinnige motieven waarvan vrouwen in Centraal- en Midden-Afrika hun traditionele outfits laten maken. Het bedrijf opereert al een paar jaar in zwaar weer. De afgelopen twee jaar werden bij reorganisaties al tegen de 300 werknemers ontslagen, maar nog heeft Vlisco het lek niet boven. Er circuleren geruchten dat de geldschieters op het punt staan de stekker eruit te trekken.

De 170 jaar oude textielmaker lijkt de laatste jaren wel bezocht door de tien plagen van Egypte. Wat Vlisco is opgebroken is de expansiedrift van Actis, de Britse investeringsmaatschappij die het bedrijf in 2010 opkocht. De nieuwe eigenaar voerde de productie fors op, zodanig dat de kwaliteit van de waxprints eronder ging lijden. Topman David Suddens, in 2015 aangetrokken als puinruimer, zint op maatregelen die moeten voorkomen dat miljoenen meters stof verspild worden door mislukte prints.

De andere pijn zit in Vlisco's belangrijkste afzetmarkten, in Afrika. Die kampen met politieke en economische crises, onder meer door een daling van de prijzen voor olie en andere grondstoffen. Een ander groeiend probleem dat daarmee samenhangt is de moordende concurrentie van Chinese namaak. Het textiel uit China is aantoonbaar van slechtere kwaliteit, maar goedkoper. Er is in tijden van krappe beurzen dus een alternatief voor de Afrikaanse klanten waarvan de Helmonders het moeten hebben.

Ironisch genoeg ondergaat Vlisco nu een lot dat anderen in zijn geschiedenis overkwam. De afhankelijkheid van het Nederlandse bedrijf van landen als Nigeria en Congo is ontstaan door een historisch toeval. Het textielbedrijf dat Pieter Fentener van Vlissingen in 1846 overneemt, produceert aanvankelijk zakdoeken en beddenspreien. Het latere Vlisco stapt al snel over op de export van batik naar Nederlands-Indië. Niet dat de kwaliteit van de Nederlandse variant kan tippen aan die van originele Indonesische batik, maar dankzij een minder arbeidsintensief productieproces is de Helmondse namaak stukken goedkoper.

De batik vindt zijn weg naar Nederlands-Indië via schepen die Afrikaanse havens aandoen en daar goederen overslaan: de stoffen raken in zwang als ruilmiddel. Zo maken de Afrikanen kennis met de doeken van Vlisco. De naamsbekendheid van het stoffenmerk neemt toe als Ghanese militairen die in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger hebben gediend met de betaalbare batik naar huis terugkeren. Al die ontwikkelingen zullen het Indonesische origineel uiteindelijk de das omdoen.

Tegen de tijd dat de twintigste eeuw aanbreekt, is er een bloeiende textielmarkt ontstaan. In de jaren dertig gaan Afrikanen Vlisco-ontwerpen in hun lokale outfits verwerken. Er ontstaat vraag naar wax hollandais. Alleen de nazi's gooien een korte tijd roet in het eten.

Fentener van Vlissingens nazaten proberen nu een oplossing te vinden voor de meest nijpende problemen bij Vlisco. Er is dit jaar 25 miljoen euro nodig om leningen af te lossen bij de bank en om investeringen te doen. De directie heeft het Nederlandse personeel, 700 man, een loonoffer gevraagd. De jaarlijkse salarisstijging volgens de CAO zit er misschien niet in. 'Maar de directie wil ook de jaarlijkse periodieken schrappen', zegt FNV-bestuurder Jacob Plat. 'Die maatregel treft alleen jongeren en andere mensen die nog aan de top van hun loonschaal zitten.'

De vakbonden hebben voorgesteld om de premie die werknemers nog steeds betalen voor een al afgeschafte vroegpensioenregeling aan te wenden om het bedrijf van zijn liquiditeitsproblemen af te helpen.

Terwijl ze bij Vlisco naar een uitweg zoeken, maakt het Museum Helmond reclame voor de tentoonstelling Vlisco 1:1 Un à Un, waar de geschiedenis, het productieproces en de ontwerpen van het bedrijf worden belicht. De expositie loopt nog tot 12 maart. Tegen die tijd moet duidelijk zijn of Vlisco niet zelf een museumstuk wordt.

Viert Vlisco zijn laatste knalfuif?

Twee tentoonstellingen in het Gemeentemuseum Helmond, een enorm feest met vier modeshows in het belangrijkste theater, een speciaal jubileumdoek met een roze fabriek en goudopdruk: Vlisco, maker van de 'Afrikaanse' luxestoffen, Dutch wax, viert zijn 170-ste verjaardag. Ondanks de massaontslagen en de onzekere toekomst. Lees hier de reportage over de twee tentoonstellingen terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden