Teveel kosteloze vervuiling in verleden van multinationals

Bedrijven als Shell, ExxonMobil, Dow Chemical, DSM en de NAM zijn in het verleden te ruim bedeeld met gratis rechten om het broeikasgas CO2 uit te stoten. De juridische procedures die ze hebben aangespannen omdat ze juist te weinig van die gratis rechten zouden hebben gekregen, slaan dus nergens op.

Ook de met kolen gestookte energiecentrale van Eon in Gelsenkirchen (Duitsland) vervuilt het milieu met CO2. Shell, DSM, AkzoNobel en de NAM moeten meer gaan betalen voor hun uitstoot. Beeld AP

Met dat harde oordeel maakte advocaat-generaal Juliane Kokott van het Europees Hof van Justitie donderdag een einde aan de kruistocht van tientallen grote industriële bedrijven tegen de Europese Commissie. In 2013 verlaagde de commissie de hoeveelheid gratis emissierechten die ze kregen, onder meer nadat duidelijk was geworden dat het Europese systeem van emissiehandel dreigde te mislukken omdat te veel rechten gratis waren uitgedeeld.

Binnen de Europese emissiehandel geldt een limiet aan de hoeveelheid broeikasgas die jaarlijks mag worden uitgestoten. Bedrijven die toch meer CO2 willen produceren, moeten de extra benodigde rechten van anderen kopen. Om te voorkomen dat industrieën zich zouden verplaatsen naar buiten de Europese Unie, kregen zij hun eerste uitstootrechten vaak gratis.

Het besluit van de Europese Commissie om deze gratis rechten vanaf 2013 te beperken, werd door bedrijven aangevochten voor nationale rechtbanken in Oostenrijk, Nederland en Italië. De gerechtshoven in deze landen vroegen de Europese rechter daarop vorig jaar om advies. Het nu uitgesproken oordeel van de advocaat-generaal wordt doorgaans overgenomen door het Europese Hof. De kans dat de bedrijven gelijk krijgen, lijkt daardoor dus verkeken.

In Nederland stapten onder andere Shell, DSM, AkzoNobel en de NAM naar de Raad van State omdat ze meenden recht te hebben op meer gratis uitstootrechten. De verontwaardiging daarover bij onder meer de milieubeweging was groot.

Meer dan nodig

In de jaren vóór 2013 kregen veel bedrijven al veel meer uitstootrechten dan ze feitelijk nodig hadden, mede omdat ze door de economische recessie minder produceerden dan voorheen. Aan de verkoop van hun rechten verdienden ze vele miljoenen, constateerde Natuur en Milieu. 'Ze hoeven niets te doen om hun CO2-uitstoot te verlagen en verdienen geld aan de verkoop van emissierechten.'

De spelregels van de Europese Emissiehandel (ETS) werden bewust veranderd om aan deze praktijk een einde aan te maken. Bedrijven kregen de rechten niet meer vooraf toebedeeld, maar achteraf aan de hand van hun werkelijke broeikasgasproductie en beperkt tot het niveau van de efficiëntste productiemethoden in hun sector.

De Europese Commissie heeft inderdaad fouten gemaakt in het toedelen van rechten, stelt advocaat- generaal Kokott nu in haar advies. Maar dat gebeurde dus in de omgekeerde richting dan de klagende bedrijven betogen. Het oordeel moet binnen een jaar leiden tot nieuwe regels, maar dat betekent niet dat de bedrijven alsnog moeten gaan bijbetalen voor te ruim toebedeelde emissierechten. Het (nog te nemen) besluit van het Hof heeft geen terugwerkende kracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden