'Terug met die Melkertbaan!'

Laagopgeleiden zullen nooit meer profiteren van de opleving van de economie, waarschuwt het UWV, tenzij we het geld voor hun uitkeringen beter benutten. 'Mensen aan de kant laten staan kost juist geld.'

Tof Thissen Beeld Jiri Buller

Een baan voor iedereen zit er zo goed als zeker nooit meer in, alle positieve cijfers over de aantrekkende economie ten spijt. Tof Thissen (59) pleit daarom voor de terugkeer van de gesubsidieerde baan. Dat is goedkoper dan werklozen en bijstandsgerechtigden een uitkering geven, stelt de directeur van het UWV Werkbedrijf, de overheidsinstantie die werkzoekenden (weer) aan een baan probeert te helpen.

Gesubsidieerd werk, hoe stelt u zich dat voor?

'We weten allemaal waar behoefte is aan extra handjes. In de zorg, op scholen, het openbaar vervoer, bij gemeenten. Daar blijft werk liggen, of het wordt gedaan door vrijwilligers terwijl duizenden mensen langs de kant staan.'

Schoffelen in plantsoenen, koffie schenken bij zieken en bejaarden: dat is vrijwilligerswerk geworden. Te duur voor betaalde banen.

'Ik durf de stelling aan dat we nu veel duurder uit zijn. Kijk eens naar wat iemand met een bijstandsuitkering elders kost. Aan ziektekosten, welzijnsvoorzieningen, politie, sanering van schulden, de toeslagen van de Belastingdienst - de grootste sociale dienst van ons land. En dan loop je ook nog het gevaar dat het met hun kinderen niet goed gaat.'

Dat klinkt als de melkertbaan uit de jaren negentig, de door de overheid betaalde conciërge of tramcontroleur. Dat project mislukte, omdat mensen niet verder kwamen.

'Wat er verkeerd was: dat mensen meer konden dan waarvoor ze werden ingezet en niet doorstroomden naar een gewone baan. Maar er zijn ook mensen die van gesubsidieerde banen ongelooflijk gelukkig worden, omdat ze er weer toe doen. En het is goedkoper dan mensen aan de kant laten staan. Daarom moeten we nadenken over moderne vormen van gesubsidieerd werk, ook in bijvoorbeeld de persoonlijke dienstverlening als huishoudelijke hulp en het onderhouden van de tuin.

'Ik wil weleens weten hoeveel we daaraan in het zwarte circuit uitgeven. Wat wil je liever? 1,5 miljoen mensen met dromen en talenten in diverse uitkeringen, die elders in de samenleving 'schadelast' veroorzaken? Of een deel van dát geld inzetten om voor deze mensen werk te creëren?'

Door de crisis zijn degenen die het al moeilijk hadden nog veel meer op achterstand gekomen, staat in uw arbeidsmarktanalyse.

'Neem de arbeidsgehandicapten. Alleen door een wetswijziging is vorig jaar het aantal nieuwe toekenningen voor de Wajong, de uitkering voor jonge arbeidsgehandicapten, gedaald van 27 duizend naar 1.500. Maar daarmee hebben we geen probleem opgelost. Nee, deze jongeren vallen voortaan onder de Participatiewet, meestal zonder recht op een uitkering. Doordat de meesten nog thuiswonen - en helemaal geen uitkering meer krijgen - verdwijnen ze uit beeld. De gemeenten richten zich vooral op het aan het werk krijgen van mensen uit de bijstand.

'En wat doen we met al die mbo'ers die ontslagen worden bij banken, verzekeraars en in de detailhandel? Ouderen, die vaak al jong bij hun bedrijf zijn begonnen, komen dan toch nooit meer aan de bak? Bedrijven moeten veel eerder in actie komen. Wie digitaliseert, weet dat dit ongelooflijk veel werkgelegenheid kost. Ga in overleg met ons en met werkgevers die in hun sector wel tekorten zien aankomen. Laat je medewerkers de laatste twee jaar korter werken, zodat ze zich dan al kunnen omscholen, bijvoorbeeld voor een baan in de zorg. Gebruik daar ook de transitievergoeding voor.

'Maar wat doen we? We komen pas in actie als iemand in de WW is beland, de ontslagvergoeding nodig is om de hypotheek te kunnen betalen en er nauwelijks geld is om iemand om te scholen. We organiseren voortdurend onze eigen machteloosheid en veroorzaken continu maatschappelijke schade, maar die valt dan onder een ander potje. Laten we nou eens slim zijn.'

Beeld Marcel van den Bergh

Schaart u zich hiermee in de rij wensdenkers die zich met een verzoek om meer geld melden bij informateur Edith Schippers?

'Nee. Ik ben geen politicus meer (Thissen was in de jaren negentig wethouder in Roermond en zat vanaf 2004 elf jaar voor GroenLinks in de Eerste Kamer, NT.). Als het bij Schippers over de arbeidsmarkt gaat, hoop ik dat ze het hebben over een arbeidsmarkt voor iedereen. Zeker, ik wil er best geld bij. Om mensen aan werk te helpen en veel eerder dan nu om- of bij te scholen. Of om werkgevers veel beter te kunnen helpen, want van hen moeten de vacatures komen.

'Dat betekent niet per se méér geld, dat betekent vooral het verschuiven van geld zodat we iedereen een plek op de arbeidsmarkt kunnen bieden.'

Velen voortaan zonder werk

De economie groeit, er komen meer banen en meer vacatures. Toch is er onvoldoende werk voor iedereen die wil en kan werken. Dit schrijven uitkeringsinstantie UWV en onderzoeksbureau Panteia in de Arbeidsmarktanalyse 2017, die vandaag wordt gepubliceerd. De werkschaarste is bijvoorbeeld het gevolg van automatisering en robotisering. Niet alleen verdwijnt daardoor veel werk, ook blijken voor nieuwe banen veelal de oude opleidingen en vaardigheden waardeloos. Door het 'afzakken' van werkloze middengroepen - denk aan bankmedewerkers of verkopers van V&D - ontstaat er meer gedrang aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Betaald werk is voor grote groepen ouderen, arbeidsgehandicapten, laaggeschoolden en migrantenjongeren verder weg dan ooit. De politiek moet de arbeidsmarkt 'weerbaar en toekomstbestendig' maken, adviseert het UWV. En wie wil werken moet een leven lang leren, op school of in de praktijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden