Telegraaf-concern ligt onder vuur

En wéér zit een krantenbedrijf in de problemen in de wereld van het snelle en grote geld. De Telegraaf Media Groep (TMG) ligt toenemend onder vuur van kritische aandeelhouders.

TMG ging begin deze maand de mist in met een optieconstructie rond ProSiebenSat1. De eigenaren van dat Duitse tv-bedrijf, de opkoopfondsen KKR en Permira, bleken TMG volgens een oude afspraak te kunnen dwingen een belang te kopen voor veel meer geld dan het bedrijf na een koersval nog waard is. Daardoor moet TMG tussen de 150 en 200 miljoen euro afboeken; hoeveel precies maakt het mediabedrijf vrijdag bekend bij de presentatie van de halfjaarcijfers.

De Duitse strop komt op een slecht moment. De economie draait slecht, wat minder advertentie-inkomsten betekent. De uitgever van De Telegraaf moest de bekendmaking van de tegenvaller anderhalve week geleden dan ook vergezeld laten gaan van een winstwaarschuwing. De beloofde winstmarge wordt niet gehaald (8 procent, in plaats van 9 à 10) en TMG gaat flink snijden, waarbij gedwongen ontslagen niet zijn uitgesloten. Volgens analisten moet er 50 tot 60 miljoen euro bezuinigd worden.

Dat komt hard aan in het gesloten TMG-bolwerk aan de Amsterdamse Basisweg. Daar was het onder de noemer ‘De Telegraaf tegen de rest van de wereld’ altijd goed toeven. Werknemers waren verzekerd van een baan voor het leven en werden uitstekend beloond – ‘blauw-geel bloed’ stroomde door hun aderen. Maar zo gezellig als vroeger is het al een tijdje niet meer.

TMG-topman Ad Swartjes probeert sinds zijn benoeming in 2005 zowel de cultuur als de activiteiten van het bedrijf te veranderen. De dreigende taal in het dit voorjaar verschenen jaarverslag over 2007 getuigt daarvan: het is afgelopen met de ‘ja maar... cultuur’ bij het bedrijf, waarin ‘afspraken keer op keer niet werden nagekomen’, liet Swartjes optekenen. ‘Voor vrijblijvendheid is geen ruimte meer’, voegde TMG’s financiële baas, Fred Arp, er aan toe.

TMG formuleerde zeer ambitieuze financiële doelstellingen, vooral onder druk van de aandeelhouders die de afgelopen jaren weinig plezier beleefden aan hun investering. ‘Ik kan me goed voorstellen dat wij op de lijst van activistische fondsen staan’, erkende Swartjes een jaar geleden in het zakenblad FEM Business. De druk werd mei dit jaar verder opgevoerd toen bleek dat Marcel Boekhoorn een belang van 5 procent had opgebouwd. De zakenman liet daarbij weten dat TMG ondermaats presteert en aantrekkelijk is vanwege onder meer ‘de onderliggende waarde van de verschillende onderdelen van het concern’. Opsplitsen van het bedrijf zou dus aantrekkelijk zijn.

Niet alleen vanwege die voortdurende druk van de beleggers is de strop rond ProSiebenSat1 pijnlijk voor topman Swartjes. Menigeen aan de Basisweg vraagt zich verbijsterd af hoe de top zo heeft kunnen ‘gokken’ met honderden miljoenen. En dat ook nog in de tv-wereld, door vooral Swartjes gepromoot om minder afhankelijk te worden van papier. Maar de baas relativeerde de zaak in zijn eigen krant. TMG heeft nu een belang in een van de grootste tv-bedrijven van Europa. Dat de aandelen veel te duur gekocht moesten worden, was minder relevant.

Het belang van TMG in Wegener was ooit ook bijna niets waard, memoreerde Swartjes, maar werd vorig jaar toch met een flinke winst verkocht aan Mecom. Allemaal waar, maar door de strop en de winstwaarschuwing daalde de beurskoers nog eens 7 procent tot onder de 18 euro. TMG is nu minder dan 900 miljoen euro waard.

Wat gaat de Telegraaf Media Groep doen om de zaak weer op orde te krijgen? Analisten zien drie mogelijkheden. De Telegraaf Tijdschriften Groep met het roddelblad Privé – naast uitgaven als Carp, Autovisie en Elegance – kan van de hand worden gedaan. TTG kreeg eerder dit jaar al te horen dat het rendement omhoog moet naar 15 procent in de hevig concurrerende bladenmarkt. De vraag is of TMG de gehele tak kwijt wil. Dan zou ook Privé in andere handen komen. Verder kan het bedrijf de buitenlandse activiteiten van de hand doen – onder meer bladen in Zweden en een gratis krant en websites in Oekraïne.

Ook maatregelen rond de regionale kranten van TMG, met titels als het Haarlems Dagblad, de Gooi- en Eemlander en het Noordhollands Dagblad, zijn een optie. Maar de kranten zijn niet verlieslijdend en het bedrijf zal niet zomaar een concurrent toelaten in de eigen achtertuin. Alleen het Leidsch Dagblad zit volgens analisten mogelijk in de gevarenzone. De krant heeft weinig schaalgrootte en opereert in een gebied waar De Telegraaf zelf ook sterk is.

Bij de grootste krant van Nederland, het onbetwiste vlaggeschip en vooral ook de melkkoe van de Telegraaf Media Groep, zijn de zorgen over de komende saneringsronde voorlopig beperkt. Verwacht wordt dat de klappen vooral gaan vallen bij de tijdschriften. Maar ook de positie van ‘de krant van wakker Nederland’ is niet eeuwig onaantastbaar.

Net als andere kranten ziet ook De Telegraaf de oplage de laatste jaren dalen, tot inmiddels 675 duizend exemplaren. Er wordt rekening gehouden met een verdere, forse daling van de oplage. Investeringen in de krant om dat proces te keren of te vertragen, zouden niet zijn voorzien. Televisie, radio en internet krijgen voorrang.

Er gaan zelfs geruchten over de vorming van een ‘rompredactie’, die ook zou moeten werken voor de regionale kranten, de websites en de bladen van TMG. Dat zou veel journalistieke banen kosten. Zo’n ingreep is volgens ingewijden niet waarschijnlijk onder de huidige hoofdredacteur Eef Bos, die sterk genoeg is om de directie op afstand te houden. Bos vertrekt echter in de loop van volgend jaar.

Bij de presentatie van de halfjaarcijfers meldt TMG vrijdag hoeveel geld de strop met ProSiebenSat1 precies kost, en hoeveel banen er verloren gaan Ooit werkten er vijfduizend mensen, nu zijn het er minder dan vierduizend. Die terugloop is geleidelijk en in alle stilte gegaan, zoals TMG graag opereert.

Dat er nu openlijk gesproken wordt over ontslagen, doet sommigen vrezen voor een grote ingreep, al was het maar om de kritische aandeelhouders iets te laten zien. ‘De Telegraaf heeft de buitenwereld nooit binnen gelaten’, zegt een ingewijde. ‘Dat is nu blijkbaar echt aan het veranderen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden