Tel iedere gehandicapte mee

Hoogopgeleide gehandicapte valt buiten quotum

Voor het quotum gehandicapte werknemers tellen veel hoogopgeleiden niet mee. Zo span je volgens werkgevers het paard achter de wagen. 'Tel iedere gehandicapte mee.'

Beeld Io Coorman

Blij was de 32-jarige Sven Romkes toen hij hoorde dat werkgevers en de overheid tot 2026 125 duizend banen voor arbeidsgehandicapten gaan scheppen. Niet alleen omdat het zijn werk is - hij is bij ABN Amro binnen de afdeling Diversity en Inclusion samen met een collega verantwoordelijk voor het aannemen en laten doorstromen van talent met een arbeidsbeperking - maar ook omdat hij zelf 'drie beperkingen combineert'.

Romkes is spastisch en zit in een rolstoel, heeft een chronische longaandoening en een hersenbeschadiging. Hij weet hoe belangrijk het is dat mensen met een beperking actief zijn in de maatschappij. En hij weet ook hoe waardevol ze kunnen zijn voor werkgevers. 'Veel mensen hebben tot nu aan de kant gestaan terwijl dat helemaal niet nodig was. Met al die extra banen komen er voor hen meer kansen.'

Tenminste, dat is de bedoeling. Want sommige gehandicapten dreigen meer te gaan profiteren van die extra banen dan anderen. Mensen met de zwakste positie op de arbeidsmarkt moeten volgens de afspraken in de zogeheten quotumwet namelijk als eerste in aanmerking komen voor de extra banen. Het gaat om mensen die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen, gehandicapten met een Wajonguitkering die nog gedeeltelijk kunnen werken en mensen die op een wachtlijst staan voor een sociale werkplaats.

Boete

En daarmee vallen arbeidsgehandicapten die net iets minder zwak zijn, die wél het minimumloon kunnen verdien, vaak met een hbo- of een wetenschappelijk opleiding, buiten de boot. Net als degenen die geen Wajong-uitkering hebben omdat ze pas op later leeftijd gehandicapt raakten.

Dat is moeilijk te begrijpen voor kennisintensieve bedrijven die juist op zoek zijn naar hoogopgeleide werknemers. 'We vinden diversiteit belangrijk en willen graag dat mensen met een arbeidsbeperking bij ABN Amro werken', zegt Romkes.

'Maar bij een bank heb je voor de primaire processen hoogopgeleide mensen nodig. En juist op de groep hoogopgeleide arbeidsgehandicapten kunnen we straks voor het quotum geen beroep doen.' Want de quotumwet houdt ook in dat bedrijven die niet voldoende mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen, een boete van 5.000 euro per niet ingevulde werkplaats krijgen.

Wat is de quotumwet?

Met het kabinet, de vakbonden en de werkgevers is afgesproken dat er tot 2026 100 duizend banen in het bedrijfsleven moeten komen voor werknemers met een arbeidshandicap. Bij de overheid zelf komen er 25 duizend banen bij. Bedrijven die niet voldoende mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen, krijgen te maken met de quotumwet. Jaarlijks bekijkt de overheid welke bedrijven niet genoeg gehandicapten in dienst hebben, en die krijgen een boete van 5.000 euro per niet aangenomen werknemer. Onder het quotum vallen arbeidsgehandicapten met de 'zwakste positie op de arbeidsmarkt': mensen die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen, een Wajonguitkering krijgen of op de wachtlijst staan voor een sociale werkplaats. Een groep van naar schatting 30 duizend hoogopgeleide arbeidsgehandicapten telt niet mee voor het te behalen quotum en valt dus buiten de boot. Voor kleine bedrijven (minder dan 25 werknemers) geldt de quotumwet overigens niet. De wet moet nog door de Tweede Kamer.

Waarschuwing

Neemt ABN Amro bijvoorbeeld een blinde financieel adviseur in dienst die het heel goed doet en na twee jaar op eigen kracht meer dan het minimumloon verdient, dan telt die voor het quotum niet mee. Net als de 29 werknemers met een arbeidshandicap die nu bij de bank werken.

Financieel experts, personal assistants, facilitators: allen zijn ze hoogopgeleid en gegroeid als talent bij de bank. Maar krijgen ze meer dan het minimumloon? Dan tellen ze voor het quotum niet mee. Niet goed, vindt Romkes. 'Bij het opstellen van de quotumwet is te weinig aandacht geweest voor de kern van waar bedrijven zich mee bezighouden.'

Een probleem dat ook ingenieursbedrijf Movares en verzekeraar Achmea herkennen. 'We willen graag een inclusiever bedrijf worden, maar dan moeten we wel hoogopgeleide technische mensen kunnen aannemen', zegt Ad van Beek van Movares. 'Zij zijn de basis van ons bedrijf. Alle andere taken zoals de schoonmaak en catering hebben we uitbesteed. En wil je bij die bedrijven pleiten voor het aannemen van meer gehandicapten, dan moet je zelf wel het goede voorbeeld kunnen geven.'

Buitensluiten

Niet veel anders is het bij verzekeraar Achmea, waar al langer gewerkt wordt om mensen met een arbeidsbeperking structureel aan het werk te krijgen. 'Wij willen heel graag het talent uit dit deel van de samenleving bij ons laten werken', zegt Guido van Els-loo van Achmea. 'De quotumwet helpt daar niet bij. Ik geloof meer in wetgeving die werkgevers beloont voor behaald resultaat in plaats van straft met een boete.'

Bij ABN Amro zijn er dit jaar 29 mensen met een arbeidsbeperking aangenomen. Dat moeten er in de toekomst 250 tot 300 worden. Bij Movares zijn 3 mensen met een handicap aangenomen, bij Achmea zijn dat er 32. Dat moeten er 200 tot 250 worden. Voor die mensen met een arbeidsbeperking hebben de bedrijven ook investeringen gedaan. Soms moet een werkplek worden aangepast. De Raad van State heeft al gewaarschuwd dat de lastendruk op werkgevers verder zal toenemen als werkgevers verplicht worden om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen.

Het is niet het enige probleem dat werkgevers met de quotumwet voorzien. Want hoe gaan ze onderscheid maken tussen werknemers met een arbeidsbeperking die wél of niet binnen de quotumwet vallen? Een gemiddelde werkgever kan niet zien of iemand met een dwarslaesie wel of geen Wajonguitkering heeft. En wil die talentvolle werknemer na twee jaar niet moeten wegsturen omdat hij meer verdient dan het minimumloon en dus niet meer onder de quotumwet valt.

Ruimere definitie van de quotumdoelgroep

Van Beek van Movares: 'Ik wil mijn werknemers niet hoeven labelen of een vinkje achter hun naam hoeven zetten. In een gesprek wil ik weten welke toegevoegde waarde iemand kan leveren binnen het bedrijf, niet of hij wel binnen de quotumwet valt. Dat levert hele gekke situaties op.' 'Dit vind ik een vorm van uitsluiten waar ik me verre van wil houden,' zegt ook Van Els-loo van Achmea.

Een ruimere definitie van de quotumdoelgroep zou deze problemen oplossen, vinden de werkgevers. 'Zorg dat iedereen met een structurele arbeidsbeperking eronder valt', aldus Bert van Boggelen van De Normaalste Zaak, een netwerk van ruim tweehonderd bedrijven die gehandicapten aan werk helpen. 'Nu loop je de kans dat vooral kennisintensieve bedrijven afhaken en een groep arbeidsgehandicapten wordt buitengesloten. Een groep die nu net zo'n beroerde positie op de arbeidsmarkt heeft.'

Een veel bredere quotumwet zou ook arbeidsgehandicapten beter uitkomen. Ze vrezen dat wie buiten de quotumwet valt een nog grotere afstand tot de arbeidsmarkt oploopt. 'Ik merk het nu al bij mijn werkgever, een grote overheidsorganisatie', zegt een 45-jarige visueel gehandicapte die anoniem wil blijven. 'Ik heb gesolliciteerd bij allerlei instanties, maar word niet aangenomen omdat ik geen Wajong-uitkering heb en dus buiten de doelgroep val.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.