REPORTAGE

Te huur: twee rechterhanden

Voor wie te veel aan het hoofd heeft om zich met praktische akkefietjes bezig te houden, is er de klusjesman. Of 'jobber', zoals de moderne afroepeconomie hem liever noemt.

'Jobber' Leendert Baltus aan de slag. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De kraan wiebelt. De deurbel doet het niet. Twee lampenkappen staan scheef. De vaatwasser sluit niet helemaal. De schuurdeur klemt een beetje. De buitenlamp geeft te weinig licht. Het slot van de voordeur loopt stroef. Er moeten fotolijstjes en lampen worden opgehangen en dimmers geïnstalleerd. Bijna vergeten: de uitschuifbare flatscreentelevisie aan het voeteneind van het bed heeft geen kabelontvangst. Kan dat ook even gefixt?

Goedkoper

Zanger Jaap Reesema (31) loopt kriskras door zijn gloednieuwe woning in villawijk het Gooische Hart en somt een lange lijst karweitjes op. Zelf heeft hij geen tijd, twee linkerhanden en, om eerlijk te zijn, geen zin in het hele gedoe. Daarom heeft hij Leendert ingehuurd. Leendert kan alles en zeurt niet. Voor 20 euro per uur zonder voorrijkosten is hij bovendien een stuk goedkoper dan een gediplomeerd klusjesman.

Als Leendert Baltus een functiebenaming op zijn cv zou moeten zetten, zou er 'jobber' staan. De 56-jarige werkloze uit Wormer (Noord-Holland) vult het inkomen van zijn vrouw aan als manusje-van-alles op afroep. Via klusjesapp Jobado kan hij worden ingeschakeld voor de meest uiteenlopende problemen: een berg achterstallige administratie wegwerken, een vastgelopen computer oplappen, muren behangen, badkamers betegelen, you name it. Leendert regelt het.

Apps

De amateurklusser maakt deel uit van een groeiende groep hulpjes die via apps en onlineplatforms met een muisklik kunnen worden gesommeerd. Jobbers, heten de circa tweeduizend flexibele manusjes bij Jobado, en elk klusje is een job. Bij concurrent Anyjobby zijn het jobby's en jobbers. Butlerbuddy noemt de assistenten op afroep butlers en Hulpje.nl verhuurt ze als hulpjes.

In de praktijk zijn het vooral studenten, werkzoekenden en parttimers, die zich via dit soort sites laten inhuren. De meesten staan niet ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en zijn niet opgeleid voor het werk dat ze doen. De klusjes variëren van Ikea-meubels in elkaar zetten, het plaatsen van een nieuwe keuken of het trappenhuis schilderen, tot boodschappen doen, de kat eten geven of een appelkruimeltaart bakken voor een verjaardagspartijtje. Geen karweitje zo klein of er is wel iemand bereid het voor een paar euro op te knappen.

'Het is de meest extreme variant van de zzp-trend', zegt de Tilburgse arbeidseconoom Ronald Dekker, die onderzoek doet naar flexibilisering van de arbeidsmarkt. Terwijl vaste banen zeldzamer worden en zzp'ers in opmars zijn, raakt werk steeds verder versnipperd. 'Met dank aan internet en de opkomst van bemiddelingssites kunnen dit soort klusjes steeds gemakkelijker worden uitbesteed.' In de VS is dit fenomeen al omgedoopt tot de afroepeconomie of 'gig economy', waarin werkers als popsterren en rockbandjes van klus naar klus leven.

'Zie het als een vriendendienst tegen betaling', zegt Niels van Straaten van AnnyJobby, dat onlangs van start is gegaan. 'Bedoeld voor mensen die wel wat extra's kunnen gebruiken en het leuk vinden om anderen te helpen.' Zodra er een klus wordt geplaatst kunnen de jobbers een bod doen; de opdrachtgever bepaalt wie het werk mag uitvoeren.

Tijdhandel

Jobado-oprichter Melvin Bostelaar noemt het een vorm van tijdhandel. Overbezette tweeverdieners met genoeg geld en chronisch tijd tekort, huren mensen in met een overschot aan vrije tijd en een gebrek aan inkomen. 'Laatst hadden we iemand die voor 5 euro een pak stroopwafels liet halen bij de bakker om de hoek. Je kunt denken: dat zijn dure stroopwafels. Maar als de klant een goedverdienende advocaat is, kost het hem veel meer als hij zelf zijn werk moet onderbreken om ze te kopen.'

Overigens zijn het niet alleen kleine klusjes die worden uitbesteed. Op sommige websites worden grote opdrachten uitgezet voor duizenden euro's, waarop ook professionele vaklui reageren. Op Jobado, dat voor het merendeel om amateurklussers draait, ligt de gemiddelde orderwaarde boven de 300 euro. De doorsneejobber verdient 15 tot 20 euro per uur, minus 20 procent bemiddelingskosten en inkomstenbelasting.

Slecht humeur

Leendert is er blij mee. Toen hij een paar jaar geleden zijn baan in een computerwinkel kwijtraakte, dacht hij snel weer aan de bak te kunnen. Met twee rechterhanden en bijna vier decennia werkervaring moest er toch iets te regelen zijn? 'Dat viel vies tegen.' Aan een eindeloze reeks sollicitaties hield de vijftiger behalve een slecht humeur, niets over.

Nu kan hij via Jobado voor zo'n tien tot twaalf uur per week bijverdienen. Een uitkering ontvangt hij niet en het verpleegsterssalaris van zijn vrouw kan wel wat aanvulling gebruiken.

De klus in het Gooi is een typische. 'Dit soort mensen', zegt de Zaanstreker met een knik naar zanger Jaap die de hele middag druk telefonerend door het huis ijsbeert, 'de beter gesitueerden, zal ik maar zeggen, heeft een broertje dood aan klussen.' Voor grote gebreken kunnen ze een monteur laten komen, maar voor kleine mankementen is er Leendert.

Nieuwe vorm

Volgens arbeidseconoom Dekker creëren de huis-tuin-en-keukenklusjesplatforms als Jobado op de korte termijn een nieuwe vorm van werkgelegenheid. 'Vroeger deden mensen deze dingen zelf. Als ze het werk al uitbesteedden, gebeurde dat zwart.'

Consumenten profiteren want de prijzen gaan omlaag omdat klussers tegen elkaar opbieden. 'Het is nu nog een relatief klein fenomeen, maar als dit een vlucht neemt kan het voor professionele klussers steeds moeilijker worden een volledig inkomen te verdienen.'

Pieter van de Glind van deeleconomiekennisplatform ShareNL vraagt zich af of de hulpjes wel zo goed af zijn. 'Het gaat in veel gevallen om kwetsbare mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, die werken voor tarieven die vermoedelijk na aftrek van kosten onder het minimumloon uitkomen. Bovendien vraag ik me af hoe goed ze verzekerd zijn.' De jobbers bij Jobado hebben allemaal verplicht een WA-verzekering. Van de Glind: 'Maar keert die ook uit als tijdens het werk iets misgaat? Het zou zomaar kunnen van niet.'

Terug in Loosdrecht zou Leendert, als hij kon kiezen, zijn karweitjesbestaan het liefst verruilen voor een vaste baan. 'Maar ik geloof niet dat dat er nog in zit.' En dus klust hij vanmiddag vrolijk verder in de Gooische woning. De deurbel doet het weer. De wiebelende kraan heeft hij vastgezet, de scheve lampen staan weer recht en het voordeurslot is gesmeerd. En dan is het tijd om naar huis te gaan. Eén voordeel van zijn flexibele bestaan: als hij het zat is, houdt hij er gewoon mee op.


In de VS is de afroepeconomie al een heel ding

Een schoonmaker via Helping, een hobbyklusser via Jobado, of iemand die de vuile was ophaalt en schoon weer terugbrengt via Freshfolds. Werkers in de afroepeconomie zijn per app in te huren voor elk gewenst klusje.

In de Verenigde Staten heeft de afroepeconomie, waaronder ook UberPopchauffeurs en boodschappenbezorgdiensten vallen, de laatste jaren een groeispurt doorgemaakt.

Volgens een onderzoek van het Aspen Institute en weekblad Time dat in januari verscheen, scharrelen inmiddels zo'n 15 miljoen Amerikanen (grofweg 10 procent van de beroepsbevolking) 40 procent of meer van hun inkomen op deze manier bij elkaar.

In Nederland gaat het vermoedelijk om veel kleinere aantallen, zegt arbeidseconoom Ronald Dekker. 'Het zou me verbazen als het hier om meer dan 3 procent van de beroepsbevolking gaat.' De bemiddelingswebsites wijzen de klussers op hun belastingplichten. Of ze werkelijk aangifte doen van hun extra inkomsten, valt niet te controleren.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden