Supermarkt helpt bio op weg

In tijden van crisis groeit de attractie van biologische producten...

‘Je hebt geen idee meer wat je eet’, zegt Sara Musch (29) voor het zuivelschap in de Albert Heijn. ‘Heeft u laatst Keuringsdienst van Waarde gezien? Blijkt dat er ijzerschaafsel in cornflakes wordt gestopt!’ Voor Musch, een jonge moeder, een reden om steeds meer biologisch te eten.

Hoewel de toevoeging van ijzervijlsel volgens de Voedsel en Waren Autoriteit ‘flauwekul’ is, stijgt de populariteit van ‘eerlijk’ eten. En de keuze groeit. Naast de nieuwe biologische voedsellijn van Albert Heijn, Puur & Eerlijk, zijn er de afgelopen maand twee nieuwe biologische winkelketens geopend, Puur en Goodyfood. De drie richten zich op een groter aanbod aan verse en ‘eerlijke’ producten.

Bij de Vereniging Biologische Productie- en handelsbedrijven (VBP) herkennen ze de groeiende behoefte aan duurzaam en gezond voedsel. ‘Het lijkt wel alsof dit verlangen groter wordt wanneer mensen het vertrouwen in de gevestigde orde verliezen’, zegt Bavo van den Idsert, secretaris van de VBP. ‘Zo zie je dat de recessie geen nadelige invloed heeft op de biologische markt. Juist nu de economie gezichtsverlies lijdt, richt de consument zich tot eerlijke producten. Albert Heijn speelt daar slim op in.’

De biologische markt in Nederland groeit sinds 2000 aanhoudend. Met name in de biologische winkels schommelde de gemiddelde groei geruime tijd tussen de 6 en 9 procent. Sinds 2007 richten steeds meer supermarkten zich op biologische producten, waardoor de ontwikkeling van de biologische markt in een kleine versnelling is geraakt. Nu heeft de biologische markt een groeifactor van zo’n 10 procent.

‘We hebben onze populariteit aan de supermarkt te danken’, zegt Herman Geertsma, bedrijfsleider van de biologische eetwinkel Estafette in Amsterdam. ‘Dat is goed. Al jaren is ons motto: iedereen aan de bio. Om dit te bereiken, moet de supermarkt daar een rol in spelen.’ Voor concurrentie is Geertsma niet bang. ‘Wij hebben vijf- tot zesduizend producten. Dat zal Albert Heijn nooit evenaren. Klanten moeten dan toch naar ons voor wat ze daar niet kunnen krijgen.’

Albert Heijn ziet dezelfde wisselwerking. ‘Wij richten ons op de light users’, zegt woordvoerder Els van Dijk. ‘Wij zijn niet van plan om voor ons hele assortiment biologische alternatieven in de schappen te leggen. Klanten die alles biologisch willen, gaan naar de daarvoor bedoelde winkels.’

‘Goed eten kost wel meer moeite’, zegt Musch in de Albert Heijn. ‘Ik zocht net een biologische courgette, en die hebben ze hier niet. Dan moet ik dus daarvoor apart nog naar de biologische winkel. Hoewel ik graag gezonder eet, heb ik daar niet altijd zin in.’

Ondanks de stevige groei is het marktaandeel van biologische producten met 2,1 procent nog niet echt hoog. Oostenrijk is nu koploper, met 6 procent. ‘Maar dat is niet helemaal vergelijkbaar’, zegt André Brouwer van de Taskforce Marktontwikkeling Biologische Landbouw. ‘De overheid daar wilde de bergboeren ondersteunen om de alpenweiden te beschermen. Toen werd de melk die toch al in de supermarkt lag ineens biologisch.’

In Nederland voorziet hij een potentieel marktaandeel van 5 procent. Voor melk kan dat percentage veel hoger liggen (in Nederland is nu 3 procent van de melk biologisch, in Denemarken 30), maar voor frisdranken of bier veel lager. ‘Voor dat soort producten wil maar een heel beperkte groep een biologisch alternatief.’

Dat sluit aan bij bevindingen van de Groningse hoogleraar Peter Verhoef, die hij vorige week publiceerde in Economische Statistische Berichten. ‘De gemiddelde consument koopt geen biologische luxeproducten, hooguit basisproducten.’ Dat ziet ook Albert Heijn, dat ooit biologische bonbons verkocht maar zich nu vooral richt op zuivel, vlees, groenten en fruit, en wat broodbeleg.

Verhoef zag ook dat de gemiddelde consument maar 6 procent meer wil betalen voor biologische producten. Een biologische kip (vier maal zo duur als een gewone) zal voor de meeste kopers dan ook een brug te ver zijn. Om die reden plakt Albert Heijn ook op de scharrelkippen (twee maal zo duur) het etiket Puur en Eerlijk. ‘Zo kunnen ook mensen met een minder dikke portemonnee beter vlees kopen’, zegt woordvoerder Van Dijk.

Ze is niet bang voor verwatering. Dat die pure eerlijke scharrelkip minder verantwoord is dan een pure eerlijke biologische kip blijkt uit een tweede etiketje op het vlees. Het Beter Leven keurmerk geeft het scharreldier één ster, de biologische kip drie sterren.

Bij de Estafette-winkels weten de meeste klanten dat de gemiddelde prijs van biologisch eten hoger ligt. ‘Dat hebben ze er voor over’, zegt medewerker Hedwig Mulders. En er zijn redenen voor. De winkel laat de meeste producten per schip aanvoeren, in plaats van per vliegtuig. Ook werkt Estafette met vaste contracten zodat de boeren weten waar ze aan toe zijn.

Daarnaast, zegt Peter Jens van branchevereniging Biologica, krijgen biologische boeren gewoon meer geld voor hun producten dan de reguliere sector. ‘De gewone boeren zitten in een vreselijke positie. Doordat er weinig inkopers zijn en veel aanbieders die allemaal hetzelfde produceren, worden die volledig tegen elkaar uitgespeeld. Biologische boeren kunnen nog verschil maken, en krijgen dus een hogere marge op hun spullen. Die marge hebben ze ook nodig om te blijven innoveren.’

De prijs is voor Sara Musch in de Albert Heijn nog wel een struikelblok. ‘We moeten thuis een beetje op de kleintjes letten, dus het is soms gewoon te duur.’ Musch kiest zodoende nog niet automatisch voor biologische producten. ‘Maar het liefst zou ik helemaal overstappen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden