Analyse

Supermarkt Deen houdt op te bestaan. Wat betekent dat voor de supermarktbranche en de klant?

De teloorgang van supermarktketen Deen tekent de consolidatieslag die de afgelopen jaren plaatsvindt in de supermarktbranche. Kleinere en middelgrote (familie)bedrijven hebben het soms moeilijk. ‘Het is voor hen lastig om AH en Jumbo bij te houden.’

Klanten in een Deen-filiaal, vlak voor sluitingstijd.  Beeld ANP
Klanten in een Deen-filiaal, vlak voor sluitingstijd.Beeld ANP

Supermarktketen Deen houdt op te bestaan, werd dinsdag bekend. Albert Heijn neemt 39 van de huidige 80 Deen-supermarkten over, Vomar Voordeelmarkt 22 en Dekamarkt 19. De transitie moet dit najaar zijn afgerond. Volgens Deen behouden alle winkelmedewerkers hun baan, voor distributie- en kantoormedewerkers ‘is maximaal baanbehoud de intentie’.

Deen, eigendom van de gelijknamige familie, gooit de handdoek in de ring omdat het heeft geconcludeerd dat de komende jaren vele miljoenen aan investeringen in onlineverkoop en logistiek nodig zijn om de concurrentie bij te houden. ‘Er zijn forse financiële inspanningen nodig om toekomstbestendig te zijn’, aldus directeur Leendert van Eck, ‘maar de familie heeft een andere keuze gemaakt.’

Daarmee valt Deen ten prooi aan de consolidatieslag die de afgelopen jaren woedt in de supermarktbranche. Niet alleen marktleider Albert Heijn breidt zijn marktaandeel verder uit, maar ook Jumbo groeit zeer snel.

Deze oorspronkelijk Brabantse supermarktketen kocht in 2009 Super de Boer, in 2012 C1000, in 2016 La Place, in 2018 70 Emté-supermarkten en een jaar later vijf binnenstedelijke panden van Marqt. Onlangs kocht de familie Van Eerd, eigenaar van Jumbo, samen met een andere investeerder winkelketen Hema.

Albert Heijn, onderdeel van multinational Ahold Delhaize, blijft met afstand de grootste supermarkt van Nederland, met bijna duizend winkels en een marktaandeel van 35 procent. Daarna volgen Jumbo (21,5 procent), Lidl (10,7 procent), Plus (6,5 procent) en Aldi (5,9 procent). Het marktaandeel van Deen is 2 procent, waarvan nu de helft naar Albert Heijn gaat.

Inkoopkracht

Naarmate ketens als Jumbo en Albert Heijn machtiger worden, kunnen zij door hun schaal en inkoopkracht scherpere afspraken afdwingen met leveranciers van goederen en diensten. Om dat concurrentienadeel te ondervangen, voeren twaalf kleine en middelgrote supermarktketens – zoals Dirk, Dekamarkt, Vomar, Spar en Plus – een gezamenlijk inkoopbeleid met de Superunie.

Dat gezamenlijk inkoopbeleid biedt geen tegenwicht aan de kapitaalkracht van Jumbo en Albert Heijn. Die investeerden de afgelopen jaren fors in onlineverkopen, efficiënte bezorging, geautomatiseerde distributie, kostenbesparende technologie in de winkels en data-analyse van klantgedrag. Dan doet onlineboodschappendienst Picnic ook nog een duit in het zakje. De consument bestelt steeds vaker door middel van een mobiel apparaat, rekent in de winkel af met een app en spaart zegels op een account.

null Beeld

Webshop

Voor kleinere bedrijven is het moeilijk om die ontwikkelingen bij te benen. ‘Zij hebben vaak het kapitaal niet om mee te komen’, zegt detailhandelanalist Rupert Parker Brady. ‘Bovendien werken ze op dit gebied niet samen, vooral familiebedrijven zijn vaak eigenwijs, proberen zelf het wiel opnieuw uit te vinden, en hebben daardoor bijvoorbeeld de webshop niet op orde.’

Als de bedrijfsleiding vervolgens concludeert dat er grote investeringen nodig zijn om relevant te blijven in de supermarktbranche en zich een koper aandient die belooft banen te beschermen, dan staat de eigenaar voor een keuze: verkoop ik de boel en ga ik rentenieren, of investeer ik miljoenen in een strijd die ik maar moeilijk kan winnen?

‘De omvang van de nodige investeringen heeft de familie in goed overleg met de directie doen besluiten om een andere strategische keuze te maken en het bedrijf te verkopen’, schrijft Deen over de beslissing.

Fietsbezorging in 1933

Cornelis Deen en zijn echtgenote Cornelia Deen-Verkroost begonnen in 1933 een kruidenierswinkel aan de Koepoortsweg in Hoorn, vanwaar Cornelis per transportfiets de boodschappen bezorgde. In 1953 stapte de winkel over op zelfbediening, en in 1959 kwam er een tweede zaak in Hoorn bij. In de jaren zestig groeide Deen snel in de provincie Noord-Holland. Na de eeuwwisseling opende Deen ook winkels buiten Noord-Holland.

Op dit moment heeft Deen tachtig supermarkten in met name Noord-Holland, maar ook in Flevoland, Gelderland, Overijssel en Utrecht. Er werken ongeveer 9.800 mensen, van wie 150 op het hoofdkantoor, 850 in de distributiecentra en 8.800 in de winkels. De jaaromzet was in 2019 ruim 800 miljoen euro.

Oprichter Cornelis Deen met zijn neefje op de fiets, omstreeks 1940.
 Beeld Deen Supermarkten
Oprichter Cornelis Deen met zijn neefje op de fiets, omstreeks 1940.Beeld Deen Supermarkten
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden